تحريم‌هاي تازه امريکا بر ايران داد وستدهاي بازرگاني چابهار را مختل کرد!

 

سید الیاس

پس از اعلام دونالد ترامپ رييس جمهوري امريکا مبني بر خروج واشنگتن از توافق‌نامه اتومي با ايران “برجام” و اعمال تحريمات بيشتر عليه تهران، پروژه چابهار را که يکي از پروژه‌هاي مهم بازرگاني و ترانزيتي براي افغانستان به حساب مي‌آيد، با تهديد روبه رو شده است.

خبرگزاري رويترز به نقل از يک ديپلومات ارشد هندي گزارش داده است که تصميم آقاي ترامپ وضعيت سردرگمي را ايجاد کرده است که اکنون هند در مورد شرايط استفاده از بندر چابهار، مذاکرات را با ايران از سر گرفته است.

بندر تجاري “چابهار” در جنوب شرق ايران، با سرمايه گذاري هند، در حال حاضر توسعه داده مي‌شود تا راه جديد بازرگاني و مواصلاتي براي افغانستان مهيا گردد. اين راه به طور گسترده زمينه را براي داد و ستد بازرگاني براي بازرگانان افغانستان که يک کشور محاط به خشکه است فراهم مي کند وابستگي اين کشور را به پاکستان نيز کاهش دهد.

آگاهان اقتصادي به اين نظر اند که با افزايش تحريم‌هاي امريکا بر ايران، بانک‌ها و نهادهاي مالي به دليل اين که از سويي امريکا جريمه نشوند، در بندر چابهار سرمايه گذاري نخواهند کرد و هم‌چنان پس از اين از تمويل سرمايه گذاري‌هاي اين بندر خودداري خواهند کرد.

بر بنياد گزارش‌ها، کار دو شرکت چيني و يک شرکت فنلندي که قرار بود، زيربناهاي بندر چابهار را بسازند، به تعليق در آمده است، يکي از مسؤولان پروژة چابهار گفته است، بانک‌هاي تمويل کنندة اين سه شرکت پيش از دادن هر گونه قرضه، خواستار وضاحت واشنگتن در زمينة اين پروژه شده اند.

اين در حالي است که در پي تنش‌هاي سياسي افغانستان با پاکستان، اسلام‌آباد راه هاي مواصلاتي خود را به روي شهروندان و بازرگانان اين کشور به مدت 50 روز بست و پس از آن حکومت افغانستان اعلام کرد که داد و ستدهاي بازرگاني اين کشور با پاکستان نسبت به گذشته بسيار کاهش يافته است.

اما تصميم ترامپ مبني بر وضع دوباره تحريم‌ها بر ايران و جريمه بر مؤسسات و شرکت‌هايي که با تهران معاملات بازرگاني انجام دهند، پروژه توسعه بندر چابهار را  متأثر خواهد ساخت.

يک ديپلومات ارشد هندي گفته است: “تصميم ترامپ ما را باز به نقطه اول بازگرداند و ما مجبور هستيم تا بار ديگر روي شرايط پروژه چابهار مذاکره کنيم.”

اين ديپلومات تصريح کرده است که اين مسيري است که مي‌تواند تجارت هند، ايران و افغانستان را تغيير دهد، اما حالا همه چيز در وضعيت نامطمئني قرار دارد.

پروژه مشترک توسعه بندر چابهار بين سه کشور ايران، هند و افغانستان در سال 2016 به بهره برداري گرفته شد.

در حال حاضر بارگيري و ترافيک زيادي در اين بندر ديده نمي‌شود تنها برخي از کانتينرهاي گندم اهدايي هند به چابهار رسيده  و گفته مي‌شود، صدورنخستين محموله ميوه خشک افغانستان به هند پيش از ماه جولاي امسال انجام شود.

حداقل سه قرارداد براي توسعه زيرساخت‌هاي بندر چابهار درحال حاضر به تعليق درآمده اند. دو شرکت چيني و يک گروه فنلندي کار خود را متوقف کرده اند، يکي از مسؤولان شرکت چيني در اين بندر گفته است که بانک‌ها منتظر تضمين و شفافيت از سوي واشنگتن هستند.

افزون بر اين، بازرگانان افغانستاني که به چهابهار به مسير جايگزين بندر کراچي اميد داشتند، حالا احساس مي کنند که از سيستم بانکي جدا شده اند و به سيستم سنتي حواله روي آورده اند؛ اما سيستم حواله براي حرکت دادن اقتصاد تجاري کافي نيست.

يکي از مسؤولان اجرايي  يک مؤسسه وام دهنده افغانستان در چابهار گفته است: ” ما مي دانيم که بانک‌هاي همکار ما اجازه نمي‌دهند که براي کالاهايي که از اين بندر مي‌آيند، پول بپردازيم.”

چابهار بخشي از پروژه هاي ترانسپورتي و انرژي است که به منظور ارتقاي تجارت افغانستان روي دست گرفته شده اند. اين پروژه‌ها در واقع اساسات صنعتي معادن افغانستان را تشکيل خواهند داد؛ صنعتي که شامل هزاران ميليارد ذخاير طبيعي دست ناخورده است.

بندر چابهار وابستگي افغانستان به پاکستان را از نظر داد و ستد بازرگاني و واردات کالاهاي بازرگانان افغانستان تا حدي زياد مي‌توانست کاهش دهد و هم‌چنان روابط تجاري با قدرت‌هاي منطقه از جمله هند را تقويت کند.

بارنت روبين، کارشناس “مرکز همکاري بين‌المللي” در دانشگاه نيويورک گفته است: “تنها راهي که هند مي‌تواند در توسعه اقتصادي افغانستان دخيل باشد، پروژه چابهار است.”

بندر چابهار در آغاز براي صدور محصولات زراعتي افغانستان به هند به کار گرفته مي‌شد، اما اين بندر با گذشت زمان براي انتقال مواد خام معدني افغانستان مانند آهن، مرمر و ديگر مواد در نظر گرفته شده بود.

تامس لينچ، کارشناس امور جنوب آسيا در دانشگاه دفاع ملي امريکا، به رويترز گفته است که بندر چابهار ارزش مهم براي رشد اقتصاد افغانستان دارد.

به گفتة او: «افغانستان کشور محاط به خشکه است و نمي توان از طريق هوا واردات و صادرات کرد و همچنان نمي توان به تجارت از مسير پاکستان ادامه داد، زيرا پاکستان براي هر کاري که انجام ميدهد، باج ميگيرد، بناءً چابهار تنها شاهرگ اقتصادي افغانستان  است.»

مسؤولان اتاقهاي تجارت و صنايع افغانستان گفته اند، تلاشهاي حکومت در راستاي اين که شرکتهاي افغانستاني که از طريق بندر چابهار تجارت ميکنند، شامل تحريمهاي امريکا بر ايران نشوند،  تااکنون بينتيجه بوده و کابل منتظر است تا واشنگتن در رابطه به رفع اين چالش چه وضاحت به آنان خواهد داد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید