گسترش روز افزون بحران و خواب ديدن پايان جنگ چهل ساله رييس جمهور غني؟!

 

جاويد روستاپور

آتش بس 17 روزه محمد اشرف غني رييس جمهوري افغانستان با گروه طالبان، پايان يافت، اما آن‌گونه که آگاهان امورسياسي و نظامي در کشور مي‌گويند، حکومت وحدت ملي از اين آتش بس هيچ نتيجه‌يي به دست نياورده و برعکس گروه طالبان با استفاده از آن توانسته اند سنگرهاي خود را مستحکم‌ترسازند و حملات‌ تهاجمي شان در برابر نيروهاي امنيتي را در روزهاي آتش بس نيز گسترده سازند که منجر به کشته و زخمي شدن نزديک به 150 نيروي امنيتي در مناطق مختلف کشور گرديد.

محمد اشرف غني رييس جمهوري افغانستان، روز ‌شنبه در يک نشست خبري پايان آتش بس را اعلام کرد و به نيروهاي ارتش و پوليس دستور داد که عمليات‌هاي شان برعليه گروه طالبان را آغاز کنند.

آقاي غني در اين نشست در رابطه به آتش بس بيشتر صحبت کرد و تلاش نمود به گونه‌ي آتش بس يک‌جانبه حکومت‌اش در برابر گروه طالبان را توجيه کند. اما آن‌گونه که انتظار مي‌رفت، آقاي غني دليل مؤجه در پيوند به تمديد آتش بس نداشت و اين که حکومت از اين آتش بس هيچ دست آوردي نداشته است از سخنان‌اش پيدا بود.

از سويي‌هم، انتظار مي‌رفت محمداشرف غني رييس جمهوري کشور در خصوص بي‌نتيجه ماندن روند صلح حکومت با گروه طالبان که از آغاز سال جاري خورشيدي تااکنون از سوي حکومت دنبال مي‌شود، صحبت‌هاي تازه بخش، اميد بخش و توأم با دست آورد و پيشرفت در مورد پروسه صلح، براي شهروندان افغانستان بگويد، زيرا مردم مدت‌ها انتظار اظهارات رييس جمهوري را در اين خصوص داشتند، اما آقاي غني، سخنان تازه و اميد بخش در اين خصوص نداشت وهمان سخناني را تکرار کرد که در گذشته‌ها مي‌گفت.

رييس جمهوري در اين نشست  ضمن آن که پايان آتش بس يک‌جانبه با گروه طالبان را اعلام کرد، از شهروندان افغانستان، بابت حوصله‌مندي شان در تحويل‌گيري تابوت‌هاي شهداي نيروهاي امنيتي طور تلويح سپاس‌گزاري کرد.

صبر و حوصله؛ پديده‌اي سياسيون افغانستان که همواره با استفاده از آن از سياست‌هاي ناکام خود در برابر شهروندان اين کشور استفاده کرده و با بيان اين‌گونه واژه‌ها ناکاره‌گي، سهل انگاري و ندانم‌ کاري‌هاي خود را پنهان کرده اند. حامد کرزي رييس جمهور پيشين افغانستان نيز در 13 سال زمام‌داري‌اش در اين کشور، همواره و در هر سخن‌راني خود، صبر و شکيبايي شهروندان اين کشور را ستايش مي‌کرد و در زير چتر اين گونه اظهارات به تداوم اشتباهات خود و تحميل کردن برنامه‌هاي ناسنجيده‌اش ادامه داد.

رييس جمهور غني نيز در اين نشست به گسترش جنگ و شدت گرفتن ناامني‌ها در مناطق مختلف افغانستان اشاره کرده و ازاحتمال تشديد خون ريزي بيشتر و افزايش تلفات نيروهاي امنيتي و دفاعي در سنگرهاي نبرد خبر داد و از شهروندان افغانستان خواست که صبر و حوصله بيشتر داشته باشند و با اين تاکتيک در واقع از سياست‌هاي ناکام حکومت در پروسه «صلح و جنگ» با گروه طالبان بار ديگر دفاع کرد.

آقاي غني هم‌چنان در بخشي از صحبت‌هايش از به وجود آمدن اجماع ملي و منطقه‌يي در مورد صلح با مخالفان مسلح حکومت‌اش اشاره کرد، اما توضيحي در اين رابطه ارائه نکرد، در حالي راه اندازي اجماع ملي و منطقه‌يي نياز به توضيح و تفصيلات بيشتر دارد.

آگاهان امور سياسي به اين باور اند که حکومت افغانستان با آن که در راستاي صلح و مذاکره با مخالفان مسلح‌اش تلاش جدي مي‌کند، اما در خصوص چگونه‌گي اين موضوع تااکنون هيچ طرح و برنامه‌ي جامع ندارد.

ناظران و منتقدان حکومت وحدت ملي تاکيد مي‌کنند که آنچه را حکومت وحدت ملي به عنوان پروسه صلح آغاز کرده است، در اصل «چيزي به نام پروسه صلح» وجود ندارد و مشکل بنيادي تداوم جنگ تااکنون ريشه يابي نشده است تا به اساس آن روند صلح شکل بگيرد.

برخي‌ها اما به اين باور اند که حکومت به خصوص حلقات در درون ارگ تلاش مي‌کنند با ايجاد بحران  آفريني به تأمين منافع خود بپردازند و بخشي از بحران موجود نتيجة تلاش‌هاي يک‌سر افراد و حلقاتي است که در دور و بر رييس جمهوري حلقه زده اند.

ايجاد بدامني‌ها در  ولايت‌هاي شمال افغانستان نيز يکي از برنامه‌هاي عنوان مي‌شود که سناريوي آن از قبل توسط همين حلقات طرح ريزي شده است و اين برنامه با انتخابات پارلماني 28 ميزان پيوند دارد، زيرا گمان مي‌رود در صورت شدت گرفتن ناامني‌ها در ولايت‌هاي شمال،  افرادي که حکومت تلاش دارد آنان به پارلمان آينده گماشته شوند، زمينه آوردن شان مساعد‌تر مي‌شود از اين رو حکومت نه تنها به تأمين امنيت شمال و سرکوب گروه‌هاي هراس افگن برنامه ندارد، بل در تلاش ناامن سازي مناطق بيشتر در اين ولايت‌ها نيز است.

گزارش‌هاي از محلات راي دهي در ولايت‌هاي غزني در جنوب کشور، هرات در غرب وکندز و ساير ولايت‌هاي شمال افغانستان وجود دارد که آن ولسوالي‌ها و مناطقي که در انتخابات گذشته به نفع ارگ و هم‌فکران  حکومت راي نريختند، حالا به دلايل گوناگون که چندان توجيه منطقي ندارد مردم از ثبت نام براي اشتراک در انتخابات بازمانده اند.

آقاي غني در حالي که از يک‌سو با مسأله جنگ و صلح تاکيد مي‌کند، اما از جانب ديگر برخورد‌اش در مسأله تأمين امنيت افغانستان گزينشي است.

او، در صحبت‌هاي روز يک‌شنبه از حل بنيادين و ريشه‌يي معضل جنگ و ناامني در افغانستان سخن گفت که البته خواست همه‌ شهروندان افغانستان است و پايان جنگ و آمدن صلح در اين کشور روياي گمشده هر شهروند است، اما سياست‌هايي که در عمل از سوي او به منصه اجرا گذاشته مي‌شود، خلاف اين مدعا است. بنابراين يا اين مي‌توان گفت که رييس جمهوري، در تشخيص و شناسايي ريشه‌هاي جنگ دچار اشتباه شده است و يا اين که او، در اين خصوص «تجاهل عارفانه» مي‌فرمايد.

يکي از سياست‌هاي دو پهلو و اشتباه‌آميز و يا هم تجاهل آقاي غني در سه سال گذشته اين بود که او سياست‌هاي حامدکرزي رييس جمهور پيشين را با گروه طالبان دنبال کرد و همواره با تضرع‌ با اين گروه باب صلح و مذاکره را باز کرده اند. در هفته‌هاي پسين موضوع واگذاري برخي مناطق تحت عنوان «مناطق امن» به طالبان نيز تداوم همين سياست ناکام و اشتباه است که با انتقاد جدي آگاهان امور همراه شد، اما برخي ديگر اين طرح را نيز يکي از اهداف قوم گرايانه رييس جمهوري که مي‌پندارد با گروه طالبان پيوند تباري دارد عنوان مي‌کنند.

طرح واگذاري برخي مناطق افغانستان به گروه طالبان، براي نخستين بار توسط گلاب منگل وزير اقوام و قبايل پيشين حکومت وحدت ملي براي نخستين بار در منطقة دند غوري ولايت بغلان تطبيق شد و اين کار حکومت زمينه سقوط ولايت کندز و بيشتر بخش‌هاي ولايت بغلان به دست اين گروه را فراهم کرد و به نظر مي‌رسد برنامه‌اي را که حکومت تحت عنوان «ايجاد مناطق امن براي گفت‌وگو با طالبان» روي دست گرفته ادامه همان طرحي است که براي نخستين بار آقاي منگل با گروه طالبان در دند غوري آن را امضا کرد.

آگاهان امور تاکيد مي‌کنند که با تطبيق اين طرح درحقيقت حکومت برخي از مناطق افغانستان را طور رسمي به گروه طالبان تسليم مي‌کند و گروه طالبان قانون و حکومت خود را بر باشنده‌گان آن مناطق تطبيق مي‌کنند که اين يعني؛ «جدا سازى بخشى از جغرافياي «افغانستان، (ولو قطعه‌يِ كوچك)، از بدنه‌ي اصلي آن اين کشور است و اين اقدام حکومت نقض آشکار ماده‌ي اول قانون اساسي افغانستان است که در آن تاکيد شده است، افغانستان يک کشور واحد و غير قابل تجزيه مي‌باشد.»

طرح‌ها و برنامه‌هايي را که حکومت به خصوص رييس جمهور غني براي صلح و مذاکره با گروه طالبان تااکنون مطرح و اجرايي کرده است، هيچ کدام شان نتيجة مثبت نداشته است، از اعلام مذاکره بي‌قيد و شرط براي گروه طالبان و ايجاد دفترسياسي براي اين گروه، تا آتش بس يک‌جانبه با طالبان  حکومت يک نتيجة به دست نياورد. و حال هم برنامه واگذاري مناطق امن براي گفت‌وگو با اين گروه، بيشتر از آن که دريچه صلح درافغانستان را بکشايد، تصويري از يک کابوس را براي شهروندان اين کشور نيز مجسم مي‌سازد.

شهروندان افغانستان که باري تلخي زهر رژيم طالباني را چشيده اند، هيچ‌گاه نمي‌خواهند آنان دوباره بر سرنوشت شان حاکم شوند، اما با آن‌که گروه طالبان خواست‌ها و پيشنهادهاي آقاي غني را با راه اندازي حملات تهاجمي و تروريستي و ريختاندن خون شهروندان پاسخ دادند، در روزهاي آتش بس کشتار  نظاميان را شدت بخشيدند، اما باز هم به اجرايي شدن طرح واگذاري مناطق امن با اين گروه تلاش دارد. موضوعي که کابوس وحشتناک را براي شهروندان اين کشور مجسم مي‌سازد؛ زيرا بيم آن مي‌رود که طالبان با دست يابي به جزاير کوچک در مناطق مختلف افغانستان، امارت خود را ايجاد و براي گسترش آن تلاش خواهند کرد.

با اين وجود رييس جمهورغني هنوز هم تاکيد دارد که «اگر گروه طالبان به گفت‌وگوهاي صلح حاضر شوند، او آماده است که به هرکجا که بخواهند با آنان گفت‌وگو کند و هيچ نظر منفي را نمي‌خواهد در باره صلح بپذيرد و هم‌چنان تاکيد مي‌کند که براي صلح اجماع شکل گرفته است. و اين اجماع از سوي جامعه‌ي جهاني پشتيباني مي‌شود.» حال آن‌که آگاهان تاکيد مي‌کنند که هيچ طرحي براي راه اندازي اجماع ملي وجود ندارد.

با آنچه تااکنون از سوي حکومت افغانستان صورت گرفته تا حدي کارهاي ميان تهي و بدون برنامه ريزي شده عنوان مي‌شود و گروه طالبان نيز هيچ تغيير در خواست‌هاي شان مبني بر صلح و مذاکره با حکومت افغانستان صورت نگرفته است.

با آن که بيشتر آگاهان امور و دکتورين سياسي به اين باور اند که کليد صلح افغانستان پيش از آن که در دست مخالفان مسلح حکومت اين کشور باشد در دست پاکستان است که افغانستان نخست بايد مشکلات خود را با پاکستان حل کند و سپس روند صلح را روي دست گيرد. با اين تحليل مي‌توان به اين نتيجه دست يافت که صلح روياي گمشده شهروندان افغانستان به اين زودي‌ها دست يافتني نيست و سياسيون و چهره‌هاي دخيل در قضاياي سياسي اين کشور هم همواره با اين مهم به گونة مقطع‌يي، محافظه کارانه و گزينشي برخورد کرده اند و کماکان جنگ و بحران هم‌چنان در اين کشور ادامه خواهد يافت و تا رفع مشکلات کابل- اسلام‌آباد، آن کشور حامي گروه‌هاي تروريستي که در افغانستان آتش افروزي مي‌کنند خواهد بود، اما آقاي غني با وجود اين همه کوتاهي و ناکامي هنوز هم «خواب پايان يافتن بحران چهل ساله اين کشور»، را مي‌بيند.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید