نقش عربستان سعودي در پروسه صلح افغانستان

 

بخش دوم

خال محمد محمودی

2- عربستان و پروسه صلح در افغانستان

نفوذ و منافع عربستان در افغانستان که ريشه در هم‌کاري رياض با مجاهدين در جنگ عليه شوروي و روابط با اين کشور در دوره گروه طالبان بر افغانستان دارد. اين گروه هم‌چنان وابسته به کمک افرادي از کشورهاي خليج فارس براي ادامه جنگ است. روابط رياض – کابل اهميت ويژه‌اي براي دو کشور به خصوص براي افغانستان دارد، زيرا يکي از بازيگران پنهاني در روند صلح افغانستان، عربستان مي‌باشد که حضور آن در لايه‌هاي زيرين مذاکرات صلح قابل جست‌وجو است.

رابطه عربستان با دو کشور افغانستان و پاکستان دو جنبه دارد: يکي جنبه علني و رسمي و ديگري ابعاد مهم و پنهاني که نشانه‌هاي خاصي قابل فهم است. جنبه‌هاي علني و رسمي اين رابطه را بايد در روابط رسمي و برخي از کمک‌هاي مالي جست. جنبه پنهاني اين رابطه مربوط به نقش عربستان در ترغيب نيروهاي افراطي به مذاکره با امريکا و دولت کابل است.

براي همين «مارک گراسمن» نماينده ويژه اوباما در افغانستان و پاکستان در سال 2011 به منظور ترغيب گروه‌هاي افراطي به عربستان سفر کرد. هم‌چنان حامد کرزي در 28 اگست 2011 يعني آخرين بار که بحث مذاکره با طالبان به اوج رسيد به عربستان سفر کرد.

نقش ميانجيگري عربستان نقش تازه‌اي نيست، بلکه ابتدا در سال 2006، حامد کرزي که پروسه صلح را با طالبان در ميان گذاشت و تلاش خود را براي کشانيدن اين گروه به ميز مذاکره آغاز کرد و دست به دامان عربستان سعودي که نفوذ قوي بر طالبان دارد، زد و نخستين بار شاه عبدالله به صورت شخصي در يک افطار شام‌گاهي در يک محل کمتر قابل توجه در بحيره‌ي «امر بندر» جده ترتيب داد و اداره استخبارات سعودي ده‌ها تن از مقام‌هاي افغانستان و گروه مذاکره کننده طالبان را گردهم آورد، تا بر توافق صلح، گفت‌وگوهاي همه جانبه داشته باشند. آقاجان معتصم به عنوان نماينده طالبان و قيوم کرزي برادر حامد کرزي به عنوان نماينده او، در اين گفت‌وگو شرکت داشتند. در جريان سه روز گفت و شنودهاي فشرده  زماني که بحث‌ها داغ مي‌شد وقفه ايجاد مي کردند. يک ميانجي سعودي هر دو طرف را حرکت به جلو تشويق مي‌کرد. اما به قول عبدالله انس، مشکل اساسي ديد عربستان سعودي در قبال افغانستان از عينک پاکستان بود و همين عامل عمده و اساسي مانع پروسه صلح مي‌شد. در آخر همين ماه رمضان، يعني نخستين روز عيد رمضان (30 سپتمبر 2008) حامد کرزي پادشاه سعودي را رهبر جهان اسلام خواند و از او خواهش نمود، تا زمينه براي مذاکره با طالبان را مساعد سازد. سپس مولوي فضل‌الهادي شينواري رييس شوراي علماي افغانستان و رييس پيشين دادگاه، را به رياض فرستاد تا اين درخواست را به سمع زمام‌داران عربستان برساند.

هم‌زمان با ورود هيأت رييس جمهور کرزي، روزنام‌هاي الوطن عربستان سعودي که مبين ديدگاه رسمي دولت آن کشور است در مقاله‌اي به قلم جمال خاشق‌چي سردبير اين روزنامه، موضوع صلح افغانستان را به بررسي گرفت و از سياست سازنده و هميشه‌گي دولت عربستان سعودي مبتني بر حل اختلاف‌ها و تأمين صلح در افغانستان سخن گفت.

يکي از شاهزاده‌گان سعودي پس از گذشت يک سال از بازديد اين هيأت، طرح هفت گامي خود را براي ثبات و صلح در افغانستان ارائه کرد. اين شهزاده (ترکي‌الفيصل) نام داشت که رييس پيشين سازمان استخبارات سعودي بود و در دهه‌ي هشتاد و نود ميلادي نقش بسيار مهمي در تحولات افغانستان داشت. او، ديدگاه خود را در مصاحبه به CHRISTIAN SCIENVE TH MONITOR ارائه کرد.

الفيصل در اين مصاحبه هفت نکته را به عنوان راه‌کار حل بحران افغانستان مورد تاکيد قرار داد که يکي از اين نکات جدايي گروه طالبان از شبکه القاعده و خود داري رسانه‌ها از برچسپ مقوله‌اي تروريست بر طالبان بود.

حمايت حامد کرزي در انتخاب مجدد او به حيث رييس جمهور و مخالفت با رقيب او داکتر عبدالله به خاطر هويت قومي‌اش، تثبيت مرز ديورند ميان افغانستان و پاکستان، حل مشکل کشمير، هماهنگي ميان سازمان‌هاي اطلاعاتي کشورهاي منطقه براي کشتن رهبران القاعده نکات ديگر نظريات او را تشکيل مي‌داد.

در اقدام تازه که سعودي‌ها در 17 سال گذشته انجام دادند، به طور رسمي دولت شاهي عربستان، خواهان پايان جنگ و ادامه آتش بس ميان طرفين جنگ افغانستان شد. که متعاقباً امامان حرمين شريفين نيز در خطبه‌هاي نماز جمعه‌ي گذشته‌ي خود جنگ افغانستان را حرام خواندند و براي برقراري صلح در اين کشور دعا کردند. آنان، خواستار ختم برادرکشي درافغانستان شده‌اند که در ماهيت امر، يک گام مثبت سعودي‌ها در راستاي تأمين صلح در افغانستان مي‌تواند آن را تلقي کرد.

در فرجام،  تنها اقدامي که سعودي‌ها در طول 17 سال گذشته در قبال مردم افغانستان انجام دادند، حمايت از آتش بس ميان گروه طالبان و حکومت افغانستان و دعاي امامان حرمين شرفين بوده است. درحالي‌که خواست شهروندان افغانستان از عربستان سعودي به عنوان يک کشور مسلمان که قبله مسلمين درآن قرار دارد، اين‌است که بايد اقدام‌هاي عملي مانند قطع کمک‌هاي مالي به گروه طالبان، اعمال فشار بر حکومت پاکستاني مبني به کشاندن پاي طالبان به پاي ميز مذاکره و خنثا سازي مشروعيت آيدئولوژيک طالبان  را به جاي دعا کردن و شعار حمايت از پروسه صلح انجام دهد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید