دادخواهي اوزبيک‌ها؛ الگويي براي ديگر شهروندان افغانستان براي گرفتن حق شان از حکومت

 

جاوید روستاپور

گذشته از آنچه حکومت با بي‌شرمي تمام دليل ماندن 14ماهه جنرال دوستم در ترکيه را «بيماري که عايد حالش شده بود، مي‌خواند و بازگشت او را به کشور يک امر عادي مي‌نماياند، اما واقعيت امر اين است که اگر راه‌پيمايي گسترده  و «مانور اعتراضي» هواداران جنرال نمي‌بود، ارگ تن به بازگشت او، نمي‌داد. هرچند شهروندان افغانستان از تيکه‌داران قومي، تجربه‌هاي تلخ دارند؛ تجربه‌هاي از معامله‌هاي توأم بر تأمين منافع شخصي رهبران شان در معادلات سياسي و تقسيم قدرت حکايت دارد!

راه‌پيمايي‌هاي سه هفت‌اي هواداران جنرال دوستم در ولايت‌هاي شمال افغانستان بي‌پيشينه بود؛ اعتراض‌هايي که در نهايت ديکتاتور و خودکامه‌ي چون محمد اشرف غني را وادار ساخت تا تن دادن در برابر خواست‌هاي شان بدهد و به بازگشت جنرال دوستم به کشور موافقه نمايد!

اوزبيک‌هاي افغانستان با موفقيت تمام قدرت و حضور خود را در اين راه‌پيمايي‌ها و رزمايش‌هاي سه‌هفته‌ي به نمايش گذاشتند و بر حکومت واضح ساختند که نمي‌تواند حق آنان را ناديده بگيرد.

راه‌پيمايي‌هاي اوزبيک‌ها مي‌تواند يک الگو براي اقوام غير پشتون در افغانستان در برابر ياغي گري‌ها و زورگويي‌هاي ارگ نشينان باشد که براي گرفتن حق شان بايد، متحدانه و با مشت محکم در برابر استبداد گري‌هاي ارگ نشينان ايستاد شوند. برخورد، بينش و عمل‌کرد تيم محمد اشرف‌غني در ارگ، در برابر ديگر اقوام افغانستان کمتر از آنچه که در طي يک‌سال گذشته بر اوزبيک‌ها صورت مي‌گرفت، نيست؛ تاجيک‌ها و هزاره‌ها در حکومت وحدت ملي نيز بيرون از دايره قدرت انداخته شده اند و چهره‌هاي مربوط به اين دو قوم که در درون حکومت بودند، توسط آقاي غني با بي‌مهري و حتا توهين و تحقير اخراج شده و براي برخي از آنان پرونده سازي شد و سرنوشت‌شان به دادگاه کشانده شد.

ارگ نشينان هم‌زمان با بازگشت جنرال دوستم به کشور و حضور دوباره او در حکومت به عنوان معاون رياست جمهوري، سناريوهاي تازه را روي‌کار خواهند کرد.

نخست اين که حکومت تلاش خواهد کرد تا «ايتلاف نجات براي افغانستان» را از هم بپاشد که با تجربه از تعهد وعمل‌کردهاي تيکه داران قومي اتفاق از هم پاشيدن اين ايتلاف هر آن لحظه مي‌رود. اما اين بر مي‌گردد به درايت و فکر جنرال دوستم با تجربه‌اي که از برخورد حکومت در برابرش صورت گرفته و آنچه هم‌تباران‌اش به خاطر بازگشت او در برابر حکومت ايستاد شدند و انجام دادند! اما در کل آنچه را به عنوان نتيجه‌ي راه‌پيمايي‌هاي سه‌هفته‌يي اوزبيک‌ها و هواداران دوستم مي‌توان بيرون داد،  در پهلوي فشارهاي سياسي، بيروني و تلاش‌هاي اعضاي ايتلاف نجات براي افغانستان؛ همانا گردانيدن جنرال دوستم به افغانستان است که ارگ در نهايت ناگزير شد به خواست‌هاي شهروندان اوزبيک اين کشور تن دهد که اين مي‌تواند براي ديگر اقوام افغانستان در راستاي به دست آوردن حق شان از انحصارگرايان و زورگويان ارگ نشين باشد.

برنامه‌هاي حکومت وحدت ملي در سه سال و اندي که از سوي يک حلقه مشخص در ارگ رياست جمهوري طرح ريزي و عملي مي‌شود، اين را واضح ساخت که تيم ارگ به صورت سيستماتيک در صدد حذف چهره‌هاي غير پشتون از نظام هستند و تمکين کردن اقوام غير پشتون در برابر اقدام‌هاي آنان در حقيقت، به معناي تسليم شدن و گذشتن از آنچه به عنوان حق قانوني و مسلم آنان به حساب مي‌آيد، تلقي مي‌شود، از اين رو هرچند عمر حکومت وحدت ملي به پايان‌اش نزديک شده است، اما مي‌بايد، شهروندان افغانستان پس از اين هم‌مانند شهروندان اوزبيک افغانستان به ميدان بيايند و در برابر انحصارگرايي‌هاي ارگ نشينان به خاطر به دست آوردن حق شان اقدام کنند.

محمد اشرف‌غني اين را ثابت ساخت که نه تنها براي تيم داکتر عبداالله عبدالله رييس اجرايي و شريک حکومت وحدت ملي در حکومت حق قايل نشد، بل براي هم‌تيمي‌هاي انتخابات خود، نيز حق قايل نيست و جز منافع يک حلقه کوچک در درون حکومت ديگران را مهره‌هاي بيرون از حکومت و مزاحم مي‌پندارند؛ روي‌کردي که حتا سبب روي‌گردانيدن جامعه جهاني و هم‌پيمانان بين‌المللي افغانستان شده است.

تيم حاکم در ارگ به خاطر تأمين منافع خودي و بيرون کردن حريفان‌شان از بدنه حکومت، دست به هر نوع دسيسه و توطيه مي‌زنند، آن‌گونه قضيه جنرال دوستم و ايشچي را نيز برخي‌ها يک دسيسه درون حکومتي و طرح براي بيرون ساختن دوستم از صدارت عنوان مي‌کنند و نزديکان آقاي دوستم نيز بر دسيسه سازي‌ عليه معاون اول تاکيد مي‌کنند و دليل آن را رفتن جنرال دوستم به خط نبرد در ولايت‌هاي شمال کشور و سرکوب گروه‌هاي هراس افگن در اين ولايت‌ها عنوان مي‌کنند.

از سويي‌هم افراد ديگر مانند احمدضيآ مسعود، نماينده خاص رييس جمهور در امور اصلاحات و حکومت‌داري خوب، عطامحمد نوروالي پيشين بلخ جنرال مراد علي مراد معين پيشين وزارت امور داخله، علي احمد عثماني وزير انرژي و آب  و… که همه از اقوام غير پشتون هستند بدون دليل چندان مؤجه توسط شخص محمد اشرف غني برکنارشدند که همه اين اقدام‌ها حکايت از حذف قومي توسط تيم ارگ را حکايت دارد، اما در صورت سکوت در برابر چنين اقدام‌ها تاپايان حکومت وحدت ملي منحصر به شخص رييس جمهور و پشتون‌هاي هم‌فکر او خواهد شد. بنابراين در چنين وضعيتي که ديانت و هدف ارگ نشينان مشخص شده است، نياز است تا شهروندان افغانستان مانند اوزبيک‌هاي اين کشور براي به دست آوردن حق مسلم شان در برابر استبدادگري‌هاي غني و تيم‌اش ايستاد شوند.

 

اشتراک گذاری:

نظر بدهید