روسيه دايه مهربان‌تر از مادر؛ سه اصل استراتيژي صلح مسکو در قبال افغانستان

 

روسيه و ديگر کشورهاي آسياي مرکزي از نفوذ داعش به کشورهاي خود از کانال افغانستان نگرانند و براي رفع اين تشويش دست به دامان طالبان شده‌اند.

دعوت از طالبان براي شرکت در نشست مسکو با موضوع صلح افغانستان که قرار بود در چهارم ماه جاري ميلادي در پايتخت روسيه برگزار شود، اما به بنا به دلايلي به تأخير افتاد و ديدار تازه نماينده‌گان طالبان با مقامات ازبيکستان نشان مي‌دهد که مسکو و همسايه‌گانش روي طالبان به عنوان ابزاري براي مقابله با داعش حساب بازکرده‌اند.

آن‌چه کار روسيه براي کنار آمدن با طالبان را سخت کرده تمايل شديد امريکا به طالبان در ماه‌هاي اخير مي‌باشد؛ واشنگتن و کابل در يک هماهنگي ظاهري، اما با نيات متفاوت هر دو در تلاش‌اند از طريق مذاکره با طالبان به جنگ در افغانستان پايان دهند.

توجه امريکا و روسيه به گروه طالبان با در معرض توجه قرار دادن اين گروه در سطح بين‌الملل خواسته‌هاي طالبان را افزايش داده، اين گروه را در تصرف مناطق بيشتر در افغانستان جسورتر ساخته و معادله جنگ در افغانستان را پيچيده کرده‌است.

مجله بين‌المللي «ديپلمات» طي مطلبي روز جمعه(9 سنبله) توانايي روسيه در ختم جنگ در افغانستان را به پرسش خوانده ‌است.

به نوشته اين مجله، روسيه به دنبال ايفاي يک نقش کليدي در ايجاد صلح و ثبات در افغانستان مي‌باشد.

به نوشته اين مجله، محمد جاويد هجري، سخن‌گوي والي تخار، مدعي شده است که هواپيماهاي روسي يا تاجيکستاني قاچاق‌بران مواد مخدر را در شمال افغانستان هدف قرار داده‌اند. هرچند وزارت دفاع روسيه ادعاي سخن‌گوي والي تخار را رد کرده است، اما اين حمله هوايي منافع استراتيژيک مسکو در افغانستان را با چالش تازه‌اي روبرو ساخت.

در ادامه مطلب فوق آمده ‌است مقام‌هاي ارشد امريکايي از جمله جنرال جان نيکلسون، فرمانده نيروهاي امريکايي و ايتلاف در افغانستان، و آليس ولز، از مقام‌هاي وزارت امور خارجه امريکا، هم‌واره روسيه را به تمويل نظامي طالبان متهم کرده‌اند در حالي که پاليسي‌سازان مسکو هم‌چنان بر تعهد خود به صلح و ثبات در افغانستان تاکيد مي‌کنند.

مزاياي يک افغانستان آرام و با‌ثبات براي روس‌ها چند برابر خود افغانستاني‌هاست: جنگ در افغانستان مي‌تواند متحدان روسيه به‌شمول قرغيزستان و تاجيکستان را با خطر مواجه ساخته سبب نفوذ تروريست‌ها و مواد مخدر به مرزهاي جنوبي روسيه گردد. نشست سران کشورهاي چين، پاکستان و روسيه در دسامبر 2016 با موضوع مبارزه با داعش برگزار و با نتايجي به پايان رسيد؛ گفت‌وگوهاي «فرمت مسکو» يکي از نتايج اين نشست بود و روسيه اکنون از طريق اين کانال سعي مي‌کند در ايجاد صلح و ثبات در  افغانستان نقش محوري داشته باشد و حکميت خود در تحولات جهاني را در مقياس بين‌المللي نشان دهد.

به نوشته اين مجله،‌ استراتيژي روسيه براي صلح در افغانستان از سه بخش تشکيل شده‌است:

«در بخش اول، مسکو معتقد‌است ارتش افغانستان و نيروهاي ايتلاف بين‌الملل مستقر در افغانستان بايد شاخه جنوب آسيايِ داعش و داعش شاخه خراسان را نابود کند. ضمير کابلوف، نماينده ويژه روسيه در افغانستان، در تأييد نگراني کشورش در مورد داعش گفته که حدود 10 هزار جنگجوي داعش در افغانستان فعاليت دارد. امريکا اما تعداد جنگ‌جويان داعش در افغانستان را 2 هزار تن مي‌داند. روسيه با هدف تحريک متحدانش اعلام کرده که داعش از خاورميانه به افغانستان جابه‌جا شده و تهديد کلاني براي آسياي مرکزي و مناطق بعد از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي به حساب مي‌آيد.

روسيه با هدف مقابله بهتر با داعش از امريکا و ناتو خواسته تلاش‌هاي مبارزه با تروريزم خود در افغانستان را باز نگري کنند؛ داعش و طالب دشمن يک‌ديگرند و اين زمينه استفاده شدن از آن‌ها عليه يک‌ديگر را فراهم ساخته‌است. روسيه معتقد است، امريکا در حملات نظامي خود عليه طالبان به طور غير مستقيم به نفع داعش شاخه خراسان عمل مي‌کند. پاليسي‌سازان امريکايي اما تاکيد مي‌کنند که دست کم گرفتن خطر طالبان در مقايسه با داعش در افغانستان نوعي درک اشتباه از شرايط در اين  کشور به حساب مي‌آيد و روسيه نيز ابراز اميدواري مي‌کند حملات تروريستي داعش در ننگرهار و کابل مسکو و واشنگتن را به هم‌کاري نزديک‌تر در مبارزه با داعش متقاعد ساخته‌باشد. تشديد حملات نظامي امريکا عليه داعش شاخه خراسان در اوايل ماه جون گذشته از سوي روسيه گام مثبت در گسترش هم‌کاري‌هاي دو کشور قلم‌داد شد. روسيه نيز از طريق سازمان همکاري‌هاي شانگهاي برنامه اقدام نظامي عليه داعش را طراحي کرده‌است.»

در بخش دوم استراتيژي صلح خود براي افغانستان، روسيه معتقد است، تا زماني که قاچاق مواد مخدر به عنوان منبع کلان تمويل طالبان از بين نرود، ثبات و امنيت در افغانستان برقرار نمي‌شود. تجارت مواد مخدر در افغانستان براي روسيه يک موضوع سياسي مهم قلم‌داد مي‌شود. انتقال هيروئين و ترياک از افغانستان به روسيه دليل عمده افزايش پايدار مرگ‌ومير ناشي از مواد مخدر در اين کشور از سال 1991 ميلادي به بعد به شمار مي‌رود. امريکا به تجارت مواد مخدر در افغانستان توجه کمي دارد و روسيه معتقد است ايالات متحده در مبارزه با مواد مخدر اقدامات کافي را انجام نمي‌دهد. هم‌کاري‌هاي روسيه و امريکا در زمينه مبارزه با مواد مخدر در سال 2014 و به دنبال تحريم ويکتور ايوانف، رييس اداره خدمات فدرال کنترل مواد مخدر روسيه، از سوي دولت اوباما پايان يافت، اما سرگئي لاروف، وزير امور خارجه روسيه، در دسامبر سال 2017 از احياي هم‌کاري‌هاي مسکو و ناتو در مبارزه با مواد مخدر خبرداد. با قطع هم‌کاري‌هايِ مبارزه با مواد مخدرِ روسيه و امريکا، مسکو تلاش مي‌کند با هم‌کاري هم‌پيمانان آسياي مرکزيِ خود به شمول ازبيکستان و تاجيکستان و دلخوش بودن به حملات هوايي پراکنده امريکا، با قاچاق مواد مخدر به عنوان بزرگ‌ترين منبع درآمد گروه‌هاي تروريستي مبارزه کند.»

«بخش سوم استراتيژي روسيه در مورد صلح افغانستان به دسته‌بندي طالبان به دو گروه ميانه‌رو و تندرو از سوي مسکو مربوط مي‌شود، به گمان روسيه دسته ميانه‌رو طالبان به صلح با دولت کابل علاقه‌مند هستند در حالي که دسته تندرو مي‌خواهند به هر قيمتي شده جنگ را ادامه دهند. روسيه در پاسخ به تصميم ماه اگست 2017 دونالد ترامپ مبني بر افزايش عمليات‌هاي نظامي امريکا در افغانستان تاکيد کرد که راه حل نظامي براي جنگ افغانستان ديگر ناکارآمد بوده و بايد با طالبان به عنوان يک سهام‌دار قانوني وارد مذاکره شد. عدم شرکت طالبان در گفت‌وگوهاي ماه جنوري استانبول و ماه مارچ تاشکند عزم مسکو براي مذاکره با طالبان را کاهش نداد. گفت‌وگوهاي مستقيم نماينده‌گان طالبان با امريکا در دوحه و مقامات ازبيکستان در 11 اگست سال جاري ميلادي سبب شد روسيه از طالبان براي شرکت در دور بعدي نشست مسکو با موضوع صلح افغانستان دعوت کند. نشست مسکو که قرار بود در چهارم سپتامبر برگزار شود به دليل امتناع دولت افغانستان و امريکا از شرکت در آن به تعويق افتاد. روسيه اميدوار است اين نشست چندجانبه خيلي زود برگزار شود و زمينه گفت‌وگوهاي مؤثر بين طالبان و دولت کابل فراهم گردد. درصورتي‌که نشست مسکو به تعهد قاطع طالبان نسبت به صلح افغانستان منجر شود، روسيه مي‌تواند خود را به عنوان يک سهامدار ديپلماتيک مهم در افغانستان نشان دهد و براي ملي‌گرايان خود قدرت‌نمايي کند.     به نوشته مجله ديپلمات، اگرچه هم‌واره از روسيه به عنوان يک خراب‌کار در پروسه صلح افغانستان يادشده، اما بررسي دقيق نيات و اقدامات مسکو نشان مي‌دهد که صلح و ثبات در افغانستان بيشتر از جنگ و خشونت منافع ملي مسکو را برآورده مي‌کند. تضعيف داعش شاخه خراسان در افغانستان، مبارزه با مواد مخدر و يافتن راه حل سياسي براي پايان جنگ در افغانستان از طريق گفت‌وگو با طالبان از جمله مواردي‌است که اگر روسيه موفق به انجام آن‌ها شود، نه‌تنها مي‌تواند امنيت ملي خود را تأمين کند که جايگاه بين‌المللي‌اش را  نيز ارتقا دهد.

پيام آفتاب

اشتراک گذاری:

نظر بدهید