در آیینه مـناسـبات منـطقه یی و بین المللی، جنـگ دیـده می شــود، نه صــلح!!

بـه ایـن طرف، 2008 دسـت کم از سـال حکومـت افغانسـتان برنامـه مصالحـه با طالبـان را به صورت جدی روی دسـت گرفـت، امـا نزدیـک بـه یـک دهـه از ایـن تـاش می گـذرد، گفـت وگوهـا به نتیجه یی نرسـیده اسـت. در مـورد ابعاد مختلـف عوامل داخلی جنگ و نرسـیدن بـه صلـح، زیـاد گفته شـده، امـا از نقطه نظـر مناسـبات منطقه یـی و بین المللـی در ایـن مـورد چـه می تـوان گفـت؟ آیـا اوضـاع منطقه یـی و بین المللـی دورنمـای روشـنی را بـرای ایجـاد صلح و ثبـات در افغانسـتان ترسـیم می کنـد؟ بـا مـرور اجمالـی به معـادلات سیاسـی منطقه یـی و بین المللـی، می تـوان گفـت کـه پاسـخ ایـن آخریـن پرسـش، نخیـر اسـت. اوضـاع منطقـه مـا بیـش از هـر زمـان دیگـری تنش آلـود اسـت. ایـن تنـش که یـادآور دوران جنگ سـرد میان روسـیه و امریـکا در سـال های بعـد از جنـگ جهانـی دوم تا اواخر قرن بیسـت اسـت، بر محـور تقابل روسـیه و امریکا می چرخـد. ایـن تقابـل از منطقه شـمال غربی آسیا(سـوریه) شـروع تا شرق دور بـا ابعـاد و رنگ هـای مختلـف جریـان دارد و اخیـرن تشـدید شـده اسـت. روسـیه در تـاش تقویـت یـک ایتاف منطقه یـی با عضویت کشـورهایی اسـت کـه بـه گونه یـی از سیاسـت های امریـکا در ایـن منطقه ناراض هسـتند. پاکسـتان و ترکیـه دو عضـو تـازه وارد این ایتاف بـه شـمار می روند. این دو کشـور روابط پیچیده یـی بـا امریـکا داشـته انـد و بعید اسـت کـه بتوانند بـه صـورت دوامدار و مسـتحکم در کنـار روسـیه و چیـن علیه  رسـد کـه
امریـکا بیاسـتند. بـه نظـر می پاکسـتان و ترکیـه بـرای ایـن کـه دوباره توجـه غربی هـا را بـه خود جلـب کنند، بـه روسـیه و چیـن نزدیکـی می کننـد. امـا تبعـات منفـی ایـن دوری و نزدیکی بـالای جنـگ وصلح افغانسـتان مشـهود اسـت. پاکسـتان در فرآیند معامله طالبان منحیـث یـک متـاع تجارتـی، گهـی بـا روسـیه نزدیـک می شـود و گهـی بـا امریـکا. معنـای چنیـن نوسـان هایی در سیاسـت پاکسـتان، ادامـه جنـگ و دهشـت افگنـی در افغانسـتان اسـت. طالبـان حـالا نـه تنهـا  که نقطـه وصل و فصـل میان پاکسـتان و امریکا شـده اند، بلکـه اکثریـت کشـورهای منطقـه چنین نـگاه و تصـوری در مـورد طالبـان دارند و فکـر می کنند کـه برای گرفتن سـهمی در آینـده سیاسـی افغانسـتان، یکـی از روش هـای سـاده، نزدیکـی بـا طالبـان اسـت.

ایـن در حالـی اسـت کـه طالبان از خـود کـدام طـرح و برنامه مشـخصی بـرای آینده سیاسـی افغانسـتان ندارند تا کشـورهای درگیر درقضایای افغانسـتان بـرآن اسـاس تصامیـم خـود را بگیرند. امریکایی هـا در حالـی کـه ظاهرن جنگ را در میدان هـای نبـرد باختـه انـد، اما در حـوزه سیاسـی و اقتصـادی هنـوز هـم تـرس و لـرزی کـه در اندام کشـورهای منطقـه از نقطـه نظـر تحریم هـای اقتصـادی امریـکا رونمـا می شـود امریکایی هـا را امیـدوار مانـدن در ایـن منطقـه می کنـد. بـه تعبیـر دیگـر ضعف کشـورهای مخالـف امریـکا در منطقه و وابسـته گی اقتصـادی ایـن کشـورها بـه نظـام اقتصـادی ای کـه امریکا در سـطح جهانـی گرداننـده اصلـی آن بـه شـمار مـی رود، باعـث تشـجیع امریکایی هـا در امـر مدیریـت سیاسـی و نظامـی این منطقـه شـده و حرکت هـای واکنشـی روسـیه و چیـن و برخـی از کشـورهای دیگر از سـوی امریکایی هـا جدی گرفته نمی شـود. ایـن یکـی از علت هـای دیگر تـداوم وضعیت ناروشـن جنـگ و صلح در افغانسـتان  اسـت. چیـن در جـای خـود نگـران وضعیـت موجـود افغانسـتان اسـت. بـرای چیـن امنیـت افغانسـتان هـم از ایـن لحـاظ که بایـد گـروه اسـامی ترکسـتان شـرقی سـرکوب شـود و از هـم از ایـن لحـاظ کـه پروژه هـای اقتصـادی چیـن در افغانسـتان بـه دلیـل نبـود امنیـت، معطل شـده، حایـز اهمیـت اسـت. امریکایی ها نمی خواهنـد کـه چیـن و روسـیه سـهم قابـل ماحظه یـی در افغانسـتان داشـته باشـند و از همیـن رو فـرا راه تاش های صلـح خواهانـه چین و روسـیه نیـز مانع ایجـاد می کننـد. هنـد نیـز نگـران آینـده افغانسـتان اسـت. هندی هـا فکـر می کننـد کـه اگـر امریکایی ها طبق سـناریویی که براسـاس آن طالبـان سـهم قابـل ماحظه یـی در قـدرت پیـدا کننـد، عمـل کننـد، نفـوذ پاکسـتان در افغانسـتان بیشـتر خواهـد شـد و در نتیجـه سـرمایه گذاری های هنـد در افغانسـتان هـدر خواهـد رفت. هنـد یکـی از پنـج کشـور کمـک کننـده عمـده برای افغانسـتان بعد از سـرنگونی رژیـم طالبـان دانسـته می شـود. جنـاح بندی هـای سیاسـی در داخـل کشـور نیـز بـه گونه یـی اسـت کـه همه چیـز را تحلیل گریـز سـاخته اسـت.
رهبـران حکومـت وحـدت ملـی اعتماد خـود را نـزد امریکایی هـا و مـردم افغانسـتان از دسـت داده انـد. طالبـان یـک بدیـل خـوب و بـا برنامـه نیسـت و امریکایی هـا حاضـر نیسـتند کـه تمـام قـدرت را بـه آنان بـدون در نظرداشـت مشـارکت سـایر جریان هـای سیاسـی بدهنـد. نقطه دیگـر در رابطه حکومت و طالبـان این اسـت که حکومت بـا طالبان جنـگ نمی کنـد. بی اراده گـی حکومـت بـرای جنـگ بـا طالبـان، یـک مشـکل عمـده اسـت کـه بایـد بـه طریـق حـل شـود. الزامـن راه حـل نمی توانـد ایـن باشـد که طالـب و حکومت یکی شـود، چـون از یـک نگاه ایـن دو یکـی به نظر می رسـند، امـا همزمـان جنـگ جریـان پیـدا کـرده اسـت! جریان هـای سیاسـی مخالـف حکومـت هرچنـد ظاهـرن در محـور انتخابـات متحـد شـده انـد، امـا اتحـاد آنـان شـکننده دانسـته می شـود و تـا کنـون قـادر بـه ایجـاد یـک وحـدت واقعـی نشـده اند. بنابرایـن اوضـاع داخلـی، اوضـاع منطقه یـی را متأثـر سـاخته و برعکـس نیـز صـدق می کنـد. کشـورهای مقتـدر در تاش پیـدا کردن رمـز  ورازهایـی هسـتند تـا بتواننـد برنامه هـای خـود را براسـاس آن تنظیـم کننـد. در حالـی کـه در داخل افغانسـتان نیـز همه گـی گـوش بـه زنگ می باشـند تـا در کاخ هـای کریملـن و سـفید در مـورد افغانسـتان چـه می گـذرد. از تحلیـل روابـط امریـکا و روسـیه می تـوان ایـن اسـتنباط را بیـرون کـرد کـه ایـن دو کشـور بیشـتر در منطقـه مـا در صـدد سـنگربندی تـازه و آماده گـی گرفتـن جنـگ می باشـند. یارگیـری از کشـورهای سـومی بـه شـدت جریـان دارد. بـا ایـن وصف، و با ایـن برنامه گی و گرایش هـای تشـدید یافتـه قومـی در نـزد رهبـری حکومـت وحـدت ملـی، دورنمـای صلـح روشـن نیسـت. یـا دسـت کم می تـوان گفـت کـه تعییـن یـک چارجـوب زمانـی بـرای صلـح بسـیار دشـوار اسـت. احتمالن انتخابات پارلمانـی و سـپس ریاسـت جمهـوری نیـز منتظـر نتیجـه گفت وگوهـای صلح شـود. حکومـت هرچنـد تمایـل زیادی بـرای برگـزاری انتخابـات پیـدا کـرده اسـت، امـا امریکایی هـا و سـایر جنـاح هـای ذی دخـل در قضیـه افغانسـتان باورمنـد بـه ادامـه کار حکومـت فعلی با ایـن وضعیت سـردرگم کنونی نیسـتند و دنبـال طـرح بدیلـی می گردنـد تـا تغییر عمده یـی در وضعیـت ایجـاد کننـد

اشتراک گذاری:

نظر بدهید