مقام‌هاي امنيتي افغانستان؛ از خطر برکناري تا دريافت مدال

 

ميرويس قادري

رييس‌جمهور غني روز يک‌شنبه (13 عقرب) به سران نهادهاي امنيتي و برخي از کارکنان شوراي امنيت ملي اين کشور مدال داد. آقاي غني گفته است که مدال‌ها به پاس زحمات و تلاش‌هاي آنان در برگزاري موفقانه انتخابات پارلماني و تأمين امنيت بهتر اهدا مي‌کند.

اين در حاليست که بر بنياد گزارش‌ها در روز برگزاري انتخابات پارلماني بيشتر از صدتن از نيروهاي امنيتي و غيرنظاميان کشته شدند. گروه و از راي دادن ميليون‌ها تن در ولايت‌ها جلوگيري کردند. تنها در کابل بيش‌تر از ده حمله انتحاري و انفجاري به وقوع پيوست. در جريان مبارزات انتخاباتي بيش‌تر از ده تن از نامزدان انتخابات کشته شدند و صدها غيرنظامي در حملات انتحاري  و در جريان کارزارهاي انتخاباتي جان باختند. با اين وضع، رييس‌جمهور غني کار مسوولان امنيتي را شايستة تقدير دانسته و به آن‌ها مدال عالي دولتي داده است.

وزير امور داخله، رييس عمومي امنيت ملي و وزير دفاع درحالي تقدير شده‌اند که پيشتر رييس‌جمهور غني پس از حملات راکتي بر مراسم نماز عيد قربان در کاخ رياست‌جمهوري و ساختمان وزارت دفاع ملي، از سران نهادهاي امنيتي خواسته بود که به دليل غفلت وظيفه‌يي و کوتاهي در وظايف‌شان، کنار بروند.

محمد حنيف اتمر مشاور امنيت ملي و يکي از متحدان نزديک اشرف غني پيش از درخواست رييس‌جمهوري از سمت‌اش کنار رفت. سران نهادهاي امنيتي آماده شدند که وظايف‌شان را ترک کنند. اما درخواست رييس‌جمهوري با مخالفت رييس اجرايي حکومت و دفتر نماينده‌گي سازمان ملل در کابل و سفارت امريکا مواجه شد. محمد اشرف‌غني زير فشار داخلي و خارجي، استعفاي مقام‌هاي امنيتي را نپذيرفت و از موضع‌اش عقب کشيد.

خشم رييس‌جمهوري بر مقام‌هاي امنيتي افغانستان مؤجه بود. سران نهادهاي امنيتي افغانستان در رهبري و مديريت نهادهاي امنيتي کوتاه آمده‌اند. نهادهاي بين‌المللي و نهادهاي ناظر داخلي همواره از ضعف در سطوح رهبري و مياني وزارت‌هاي دفاع و داخله افغانستان سخن زده‌اند.

سران نهادهاي امنيتي نتوانسته‌اند از فساد گسترده در وزارت‌خانه‌هاي‌شان جلوگيري نمايند. رييس‌جمهور وزارت داخله را «قلب فساد» خواند. وزير داخله افغانستان خود به تکرار از فساد گسترده در صفوف پوليس سخن زده است. اما در جريان چند سال کار در اين وزارت نتوانسته جلو فساد را بگيرد. گفته‌هاي از درون وزارت دفاع وجود دارد که طارق شاه بهرامي وزير دفاع، در تعيينات و عزل و نصب‌ها به شدت سياسي و گروهي عمل کرده است. صدها تن از چهره‌هاي با تجربه در صفوف ارتش به دلايل سياسي، قومي و حزبي به تقاعد زودهنگام سوق داده شده‌اند. اصلاحات در بخش امنيتي ناقض و سياسي دنبال شده است. افراد وابسته به جريان‌هاي جهاد و مقاومت و حزب دموکراتيک «خلق و پرچم» تضعيف و به حاشيه رانده شده‌اند.

تلفات گسترده نيروهاي امنيتي و دفاعي ناشي از کم‌کاري و غفلت رهبري جنگ خوانده مي‌شود. به طور ميانگين هر هفته صدتن از نيروهاي امنيتي در چهار سال گذشته جان باخته‌اند. باري رييس اجرايي حکومت در نشست شوراي وزيران از رهبري بخش امنيتي انتقاد کرد و گفت که آنان «نيروهاي امنيتي را به کشتارگاه مي‌فرستند.»

گروه طالبان از ضعف، کم‌کاري و غفلت نيروهاي امنيتي استفاده کرده و به گسترش قلم‌رو حاکميت‌شان و به غنيمت گرفتن امکانات نيروهاي دولتي مبادرت مي‌ورزند. هم اکنون صدها موتر نيروهاي امنيتي به‌شمول رنجرهاي گران‌قيمت و هاموي‌هاي ضد گلوله ارتش و پوليس در اختيار طالبان قرار دارد. گروه طالبان با اشغال ولسوالي‌ها و مراکز ولايت‌ها صدها و هزارها ميل سلاح و ده‌ها تُن مهمات مهم نظامي را به دست آورده‌اند. پيش‌تر گزارش‌هايي منتشر شد که سلاح و مهمات نيروهاي امنيتي به گروه‌هاي مخالف مسلح فروخته مي‌شود. همه اين نارسايي و ناهنجاري ناشي از نبود مديريت سالم و بحران رهبري در بخش امنيتي مي‌باشد. اما چه شده است که نگاه رييس‌جمهوري افغانستان به مقام‌هاي امنيتي عوض شده است؟

ناظران معتقد اند که رييس‌جمهور غني با نزديک‌شدن انتخابات در پي کسب حمايت مسوولان امنيتي از تيم سياسي خودش مي‌باشد. اشرف‌غني اعلام کرده است که در انتخابات پيش رو نامزد است. او، تلاش مي‌ورزد که حمايت مسوولان امنيتي را با خود داشته باشد. نهادهاي امنيتي در انتخابات نقش محوري دارند. انتقال مواد انتخاباتي، تأمين امنيت مراکز انتخابات و حفاظت از صندوق‌ها مسووليت نيروهاي امنيتي است. نيروهاي امنيتي هم‌واره در تقلبات انتخاباتي دخيل دانسته شده‌اند. اشرف غني روي ظرفيت نهادهاي امنيتي در حمايت از کمپين سياسي خودش حساب باز کرده است. آقاي غني بدون حمايت نهادهاي حکومتي به‌ويژه سکتور امنيتي، شانسي براي ابقا در رياست جمهوري ندارد. به همين دليل، تلاش مي‌ورزد که دل زيردستانش را به دست آورد.

تفويض مدال و رتبه در حکومت افغانستان بار جناحي، قومي و سياسي گرفته است. منصب‌داران و مقامات امنيتي نه بر اساس شايستگي، درايت و عملکرد، بل براساس سلايق گروهي و سياسي مورد تقدير قرار مي‌گيرند و شايستة مدال و پيشرفت محسوب مي‌شوند.

رياست‌جمهوري در چهار سال گذشته، هزاران مدال، رتبه نظامي و لوح تقدير به مقام‌هاي حکومتي و برخي شخصيت‌هاي فرهنگي و روزنامه‌نگاران اهدا کرده است. در اين ميان، ارتقاي ماموران امنيتي انتقادهاي زيادي را به دنبال داشته است. محمد اشرف‌غني در يک سال سه مدال عالي نظامي به وزير دفاع کنوني تفويض کرده است. برخي از افسران که با حلقات نزديک به محمداشرف غني پيوند داشته‌اند، رشد نجومي يافته‌اند. ده‌ها نفر از رتبه‌هاي پايين نظامي به جنرالي رسيده‌اند. اکثر چهره‌ها مربوط به قوم رييس‌جمهوري و تيم سياسي او هستند. به طور نمونه، او جوان کم‌تجربه و فاقد دانش امنيتي و جنگي را به عنوان مشاور امنيت ملي خويش منسوب کرده است. حمدالله محب در رشتة تکنالوژي و «آي‌تي» درس خوانده است. اما به دليل نزديکي با رييس‌جمهور در مهم‌ترين نهاد امنيتي گماشته شده است.

برخوردهاي سياسي، خطر بزرگ در راستاي انسجام، يک‌پارچه‌گي و وحدت بخش امنيتي است. آقاي غني هم‌واره اعلام کرده است که نهادهاي امنيتي را غيرسياسي مي‌سازد. اما اصلاحات سياسي و عمدتاً قومي او، بيش‌تر از هر وقت ديگر، نهادهاي امنيتي را به سوي سياسي شدن سوق داده است. افسران و سربازان از تبعيض، نابرابري و برخوردهاي چندگانه به شدت ناراض هستند.

 

اشتراک گذاری:

نظر بدهید