صلح افغانستان؛ حاشيه‌يي بر نامه ترمپ به عمران‌خان

 

محمد رضا اميني

رييس‌ جمهوري امريکا خواستار نقش‌آفريني پاکستان در پيشبرد روند صلح در افغانستان شد.

آقاي ترمپ در نامه‌يي به عمران خان؛ نخست‌وزير پاکستان، از او خواست تا در پيش‌برد گفت‌وگوهاي صلح افغانستان کمک کند.

وزير اطلاعات پاکستان گفت: «رييس ‌جمهور ترمپ نامه‌يي نوشته و خواستار همکاري پاکستان براي پيش‌برد مذاکرات صلخ با طالبان شده است.»

او، افزوده است که ترمپ در اين نامه نوشته که پاکستان نقش بسيار مهم در رسيدن به يک راه‌ حل در زمينه افغانستان دارد.

گفت‌وگوهاي صلح افغانستان با دخالت امريکا در چند ماه اخير شدت گرفته است. زلمي خليل‌زاد؛ نماينده امريکا در امور صلح افغانستان، روزگذشته سومين دور سفرهايش را آغاز کرد. گفته مي‌شود او به زودي به مسکو هم خواهد رفت.

ترمپ در حالي به عمران خان نامه نوشته است که روابط امريکا و پاکستان پس از روي کارآمدن ترمپ به شدت تيره شده است و امريکا بخشي بزرگ کمک‌هاي مالي‌اش به اسلام‌آباد را قطع کرده است.

در نامه دونالد ترمپ به عمران خان، اما  آن گونه که طرف پاکستاني، بازتاب داده است، خبري از روي‌کرد تهاجمي و تنبيهي او نسبت به اسلام‌آباد نيست. ظاهرن ترمپ هم به اين نتيجه رسيده است که بدون همراهي و حمايت پاکستان، پروژه صلح خليل‌زاد محکوم به شکست خواهد بود و امريکا با تنبيه و تهديد به ويژه از نوع قطع کمک‌هاي مالي و ادامه حملات لفظي نمي‌تواند پاکستان را با خود در به فرجام رساندن اين پروژه همراهي کند.

پس از روي کارآمدن عمران خان؛ سياست‌مدار عوام‌گرايي که برخي سياست‌هاي پوپوليستي او که نقش مهمي در به قدرت رسيدن او و موفقيت حزب اش در انتخابات پارلماني پاکستان داشت، بي شباهت به ترمپ نيست، وضعيت امنيتي افغانستان به طور ملموسي، وخيم تر شده است. اين امر، ناشي از دو مسأله مهم و مؤثر است؛ يکي رويکرد تقابلي ترمپ با اسلام‌آباد و از آن‌سو، مواجهه بي محاباي عمران خان با غرب به ويژه امريکا، و دوم نيز حمايت ضمني نخست وزير پاکستان و حزب حاکم آن کشور از گروه تروريستي طالبان و مزدور اسلام‌آباد در افغانستان.

اگرچه تصور مي‌شود که در اين ميان، عامل سومي نيز وجود دارد که موجب تشديد جنگ و گسترش دامنه آن در افغانستان از سوي طالبان شده است و آن توافقات پنهاني واشنگتن با طالبان در زمينه واگذاري کنترل چندين ولايت به اين گروه در ازاي پذيرش طرح صلح واشنگتن مي‌باشد؛ با اين‌همه، نمي‌توان نقش مهم و محوري اسلام‌آباد در تقويت ماشين جنگي طالبان در بحران افغانستان را ناديده گرفت.

بنابراين، ترمپ اگر در صدد است که پروژه صلح‌اش با طالبان، به موفقيت برسد، دو راه بيش‌تر ندارد: يا اين که پاکستان را به گونه‌يي تنبيه کند و تحت فشار قرار دهد که آن کشور، هيچ راهي جز همراهي با واشنگتن در پروژه صلح افغانستان نداشته باشد و يا از مسير نرمش و کرنش، اسلام‌آباد را به عنوان يکي از «متحدان» کليدي خود در منطقه، به رسميت بشناسد و نگراني‌ها و دغدغه‌هاي آن در قبال صلح و جنگ افغانستان را منظور کند.

در هردو صورت، راه صلح در افغانستان از پاکستان خواهد گذشت و ترمپ و خليل‌زاد هم مجبور اند اين واقعيت را بپذيرند.

محتواي نامه ترمپ به عمران خان اما نشان مي‌دهد که واشنگتن، راه دوم را برگزيده و مي‌خواهد با تلطيف و ترميم فضاي رابطه ميان دو کشور، به کمک پاکستان، بحران افغانستان را به نفع اهداف استراتيژيک و سودمحور واشنگتن، مديريت کند.

با اين‌همه، يک واقعيت را نبايد ناديده گرفت و آن اين که پاکستان نسبت به آينده افغانستان، دغدغه‌هايي دارد که در حال حاضر، تصور مي کند از مسير تقويت تروريزم و گسترش دامنه آتش جنگ مي‌تواند به آنها دست يابد. يکي از اين دغدغه ها، جلوگيري از شکل گيري يک دولت مقتدر در کابل است؛ دولتي که هم‌چنان از به رسميت شناختن ديورند به عنوان خط مرزي رسمي ميان دو کشور، خودداري مي‌کند و هم‌زمان، نيم نگاهي نيز به قبايل پشتون و گروه‌هاي جدايي طلب بلوچ در آن‌سوي ديورند به عنوان بخشي از نيروي نفوذ خود دارد تا با حمايت از آنها قدرت اسلام آباد را تضعيف کند.

دومين دغدغه مهم پاکستان، روابط استراتيژيک کابل – دهلي است؛ چيزي که هرگز براي اسلام‌آباد قابل تحمل نيست و اين کشور با ايجاد ناامني‌هاي مديريت شده در افغانستان، سعي مي‌کند مانع از توسعه و توفيق اين اتحاد استراتيژيک به زيان پاکستان شود.

حضور نيروهاي نظامي غربي و هم‌چنان قدرت گيري اقوام و جريان‌هاي غيرپشتون مخالف پاکستان در افغانستان هم از ديگر مواردي است که اسلام‌آباد مخالف آن است و با حمايت از تروريزم و ناامني در افغانستان مي‌خواهد در برابر اين موارد، مانع ايجاد کند.

بنابراين، ترمپ براي اقناع عمران خان در حمايت تمام و کمال از پروژه صلح خود با طالبان، راه سختي در پيش دارد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید