آيا راه لاجورد گره مشکلات ترانزيت کالاي تجاري را مي گشايد؟

ابوراغب اماني/ بخش دوم و پاياني:

راه لاجورد بديل براي بنادر ايران و پاکستان

افغانستان با استفاده از رقابت هاي منظقوي و جهاني که ميان کشورها وجود دارد مي‌تواند استفاده درستي نمايد با احداث و روي کار آوردن راه لاجورد افغانستان مسير ترانزيت ميان چين و کشورهاي آسياي جنوبي شده و اين کشور از اهميت زيادي برخوردار مي‌گردد که خود سبب تبديل شدن افغانستان به يکي از قدرت‌هاي منطقه خواهد شد، البته با استفاده درست و به موقع از رقابت‌هاي منظقه‌يي کشورها .

راه لاجورد تنها راه حل مناسب و کم هزينه براي افغانستان مي‌باشد که پس از بررسي و تلاش وزارت خارجه در24 عقرب سال 1394 مطرح گرديد اين راه گرچند مشکلات فرا راه خود را در مسير افغانستان خواهد داشت، اما دولت بايد تمام تلاش و زحمات خود را به خرج دهد، تا اين راه را بديل براي بنادر کشورهاي همسايه نمايد، زيرا کشورهاي همسايه هم‌واره از ترانزيت افغانستان استفاده سياسي نموده اند و ديگر تجارت نبايد وابسته به تصميم‌هاي کشورهاي همسايه باشد .

هم‌چنان افغانستان در سال 1983 عضويت سازمان جهاني «تير» را به‌دست آورده است که بنا بر مشکلات و نابساماني‌ها نتوانسته است از مزاياي اين سازمان استفاده نمايد. اخيرن در سال 2010 اين سازمان به هماهنگي دولت افغانستان تصميم فعاليت را در اين کشور گرفت. برنامه ابتدايي اين سازمان تأسيس اکادمي اين سازمان در کشورهاي عضو مي‌باشد که راننده‌گان را به طور معياري آموزش مي‌دهند و در نبود اين اکادمي راننده‌گان افغانستاني حق سفر به کشورهاي عضو را ندارند و دولت بايد در راستاي تشکيل اين اکادمي تلاش‌هاي خود را ادامه داده و با همکاري اين سازمان اين اکادمي را تاسيس نمايد، زيرا در افغانستان هيچ راننده که برابر با معيارات سازمان تير باشد وجود ندارد و در اين راستا هم مجبور مي‌شود تا از راننده‌گان خارجي استفاده نماييد که بازهم دستش دراز بر کشور ديگري خواهد بود. دولت افغانستان بايد در دراز مدت به اين مشکل با فعال ساختن راه لاجورد و استفاده از مزاياي سازمان تير يا جاده نقطه پايان به اين مشکل دهد. در شرايط کنوني راه لاجورد مزاياي زيادي از جمله کم کردن مصارف هنگفت ترانزيت به افغانستان دارد.

 فرصتها و چالش هاي مسير لاجورد:

همكاري هاي ترانزيت بازرگاني و حمل و نقل راه لاجورد ميان افغانستان، تركمنستان، آذربايجان، گرجستان و تركيه جهت كاهش موانع ترانزيتي، تجارتي و توسعه عمليات مشترك گمركي بين كشورهاي نام‌برده، منحيث راه بديل ترانزيتي براي دست‌رسي به بنادر بحري ايجاد مي‌شود. حمل و نقل اموال از مسير اين كشورها توسط سرك و خط آهن مناسب ترين راه بازرگاني ميان افغانستان، آسياي ميانه، قفقاز، بالكان و اروپاي مركزي بوده و وسيله مؤثر ارتباط آسياي جنوبي با كشورهاي اروپايي مي‌باشد. اين مسير براي افغانستان از اهميت ويژه برخوردار است، زيرا ارزان ترين و كوتاه ترين راه براي رسيدن به كشورهاي اروپايي مي‌باشد.

از جانب ديگر با توجه به جهاني شدن راه‌هاي ترانزيتي و انتقال سرمايه، اموال، كالاها و فن آوري معاصر از كشورهاي سرمايه داري به جانب كشورهاي در حال توسعه، تغييرات بيش‌تري در سرحدات كشورها ايجاد گرديده كه از آن جمله مي‌توان به تغييرات در مرزهاي روسيه اشاره نمود. هر چند پروسه جهاني شدن چالش‌ها و عوارضي مانند قاچاق انسان و مواد مخدر، تروريزم منطقه‌يي و بين‌المللي را نيز به وجود آورده است، اما جامعه جهاني و كشورهاي عضو آن ناچار از همكاري در اين پروسه به منظور ثبات در رشد اقتصادي در سطوح ملي و بين‌المللي مي‌باشد.

در واقع با توجه به اهميت انرژي و ضرورت به منابع جديد در اين زمينه و هم‌چنان رشد كشورهاي مانند چين كه در كنار ايالات متحده امريكا به بزرگ‌ترين مصرف كننده انرژي تبديل گرديده، سبب شده است كه منابع انرژي كشورهاي آسياي مركزي از اهميت ويژه برخوردار گردد. كشورهاي اروپايي و ايالات متحده امريكا و حتا چين بدون در نظر گرفتن روسيه، خواهان دست‌رسي به اين منابع انرژي مي‌باشند. بنابر اين نقش خاصي براي افغانستان، آذربايجان و گرجستان قايل مي‌شوند.

در همين حال با در نظرداشت رشد چين، افغانستان خواهد توانست نقش مركزي و تاريخي خود را به عنوان مسير ترانزيتي ايفا نموده، منافع بزرگ را نصيب خود نمايد و دوباره به يكي از مهم‌ترين بازيگران منطقه تبديل شود. براي غرب و چين، سرحدات مشترك افغانستان با سه كشور مهم در حوزه آسياي ميانه، افغانستان داراي نقش ويژه و مهم در منطقه و جهان دارد. بنا براين افغانستان براي كشورهاي نام‌برده مطمئن ترين مسير براي رسيدن به آسياي مركزي و قفقاز مي‌باشد و حضورشان در اين منطقه از اهميت فوق العاده جهت دست‌رسي به مناطق نفت خيز مهم مي‌باشد.

خصوصيات:

اين راه از كشور افغانستان شروع شده در بندر «تركمن باشي» تركمنستان ختم گرديده و سپس از طريق شهر باكوي آذربايجان به منطقه «تفليس» گرجستان وصل مي‌گردد و با گذشتن از «تفليس» گرجستان، «قارس و استانبول» تركيه به اروپا وصل مي شود.

ابتكار اين طرح بارنخست از طرف دولت افغانستان با كشورهاي ذيدخل در ميان گذاشته شد كه از طرف كشورهاي منطقه مورد توجه و استقبال قرار گرفته است. دولت افغانستان به اين باور است كه اين مسير يكي از كوتاه ترين و ساده ترين راه براي افغانستان بوده، زيرا از مرز افغانستان تا بندر «تركمن باشي» تركمنستان و از «باكو» آذربايجان الي «قارس و استانبول» تركيه سرك و خط آهن موجود مي‌باشد. حالا ضرور است كه جاده موجود به هم وصل گرديده و يك بسته هم و نقل واحد در مسير معرفي شود، براي اين كار نياز است كه گمرك‌ها در كشورهاي اين مسير به صورت هماهنگ عمل نموده و تعرفه واحد معرفي شود و موانع امنيتي در مسير كمتر شود.

فرصتها:

کاهش در هزينه و مصارف هنگفت در زمان انتقال اموال نسبت به بنادر پاکستان و ايران و وصل شدن افغانستان به کشورهاي اروپاي مرکزي و هم‌چنان وصل شدن چين از طريق افغانستان با کشورهاي آسياي جنبوبي از فرصت‌هاي است که با روي کار آمدن راه لاجورد مي‌باشد. با ساخت و استفاده راه لاجورد تجارت افغانستان رنگ و رخ ديگري به خود گرفته و سود بيش‌تري نصيب کشور خواهد گرديد و ديگر وابسته‌گي‌هاي افغانستان به کشورهاي همسايه از بين رفته و کشورهاي همسايه مجبور به برقراري ارتباط با افغانستان خواهند شد.

اين يک شانس بزرگ براي کشورهاي ترکمنستان ، آذربايجان وگرجستان خواهد تا با استفاده از اين طريق ارتباطات خود را با کشورهاي عضو ناتو محکم کرده و وابسته‌گي‌هاي خود به روسيه را کاهش دهند.

اين راه نيازمندي‌هاي چين را در حد کم کرده و راه را براي ايالت متحده امريکا جهت اکمال نيروهايش در افغانستان کوتاه تر مي‌کند.

چالشها:

بزرگترين مشکل فرا راه اين طرح نبود امنيت درست در افغانستان مي‌باشد و نبود خط آهن نيز يکي ديگر از مشکلات به‌شمار مي‌رود که افغانستان با آن دست وپنجه نرم مي‌کند.

موضوع ديگر واکنش روسيه است که هيچ‌گاه خواهان آزاد شدن انرژي بحيره کسپين نمي‌باشد و نمي‌خواهد ايالات متحده امريکا و چين از طريق اين مسير از انرژي کشورهاي منطقه استفاده نمايند.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید