بیم و امید کابل از گفت‌وگوهای تهران با طالبان

عبدالمتین فرهمند:
دولت افغانستان در واکنش به مذاکرات اخیر مقام‌های ایرانی و گروه طالبان می‌گوید که تلاش‌ها برای صلح باید از طریق دولت صورت بگیرد. هرچند مقام‌های ایرانی پس از گفت‌وگوی نماینده‌گان طالبان در تهران هدف از این گفت‌وگوها را تسهیل پروسه صلح افغانستان میان حکومت و گروه طالبان گفته است.
محمود واعظی؛ رییس دفتر رییس‌جمهوری ایران پیشتر گفته بود مذاکرات با طالبان «با هماهنگی دولت افغانستان انجام می‌شود.»
 آقای واعظی گفته بود: «من در هیچ گزارشی ندیده‌ام که دولت افغانستان از مذاکرات ایران و گروه طالبان ناراضی باشد. پیش از آغاز مذاکرات با گروه طالبان، با دولت افغانستان صحبت داشته‌ایم.»
 در همین حال صبغت احمدی، سخن‌گوی وزارت امورخارجه کشور در واکنش به اظهارات آقای واعظی گفت: «دولت افغانستان از تلاش هر کشوری برای آوردن صلح در افغانستان استقبال می‌کند، اما این گفت‌وگوها باید به رهبری و مالکیت افغان‌ها باشد.»
بهرام قاسمی؛ سخن‌گوی وزارت خارجه ایران هم گفت که هیأت گروه طالبان یکشنبه، ۹ جدی در تهران با عباس عراقچی؛ معاون وزارت خارجه آن کشور گفت‌وگوی مفصلی داشته است.
پس از آن آقای عراقچی روز شنبه هفته جاری برای ارایه گزارش آن دیدار به کابل سفر کرده است.
 این تلاش‌ها در حالی صورت می‌گیرد که هنوز شماری از مقام‌های دولتی و ناظران سیاسی در افغانستان، نسبت به نقش مثبت و سازنده ایران در روند صلح افغانستان، تردید دارند و حتا برخی گزارش‌ها نیز حکایت از هم‌کاری ایران با گروه طالبان دارد.
رسانه‌های داخلی و خارجی گزارش‌های را نشر کردند که از کمک‌های لوجستیکی ایران با گروه طالبان پرده برداشت.
برخی از مسوولان امنیتی در ولایت‌هایی جنوب غربی کشور ادعا کردند که تهران گروه طالبان در ولایت‌های هم‌مرز با ایران را کمک می‌کند.
از سوی دیگر گزارش‌های نشر شد که در آن آمده است که گروه طالبان در حمله بر شهر غزنی از سوی ایران کمک شده اند و سلاح‌های که پس از تصرف دوباره از غزنی به دست نیروهای امنیتی افتاده ایرانی هستند.
با این حال حکومت افغانستان گفته است، تاکنون مدارکی که حمایت تهران از گروه طالبان را نشان بدهد در دست ندارند.
از سویی‌هم برخی‌ها بر این باور اند، در اوضاعی که ایالات متحده امریکا به عنوان رقیب سرسخت ایران در افغانستان حضور گسترده دارد، متهم ساختن ایران به کمک گروه طالبان ممکن است، گزافه گویی باشد، زیرا این اظهار نظر در راستای این مسأله پیش از آن که ریشه در واقعیت‌های حاکم و جاری در روابط دو کشور همسایه داشته باشد، ممکن است بیشتر تحت تأثیر جو غالب رسانه‌یی و فضای سیاسی ناشی از حضور نظامی و سیاسی امریکا و هم پیمانانش در افغانستان، شکل گرفته بگیرد.
 شماری از آگاهان سیاسی با آن‌ که مداخله ایران در امور افغانستان را بنا بر حضور نظامی سیاسی امریکا در افغانستان رد نمی‌کنند، اما تأکید می‌کنند که واقع بینانه نیست اگر انتظار داشته باشیم که در کشوری که امریکا حضور نظامی مستقیم و فراگیر دارد، همه چیز به نفع ایران پیش برود. دست کم باید پذیرفت که افغانستان، با عراق و سوریه از بسیاری جهات، متفاوت است.
 با این وجود و از موضعی مستقل و فارغ از فضاسازی‌های تبلیغاتی و رسانه‌یی، واقعیت این است که دولت افغانستان، هنوز در قبال تحرکات تازه تهران در عرصه گفت‌وگوهای صلح با گروه طالبان، با تردید بین بیم و امید نگاه می کند.
 دولت در حالی که به درستی می‌داند که امریکا و رژيم‌های تحت سلطه آن که با گروه طالبان، روابط سنتی و پیچیده دارند، مایل نیستند تا روند مذاکرات صلح، تحت رهبری و مالکیت افغانستان قرار بگیرد؛ اما در عین حال، در خصوص توانایی یا صداقت تهران در این زمینه، هم حکومت و هم شهروندان افغانستان به صورت جدی تردید دارد.
امریکایی‌ها هم‌واره گفته اند که حکومت ایران که متحد روسیه است، با کمک کردن گروه طالبان در افغانستان تلاش می‌کند، نظامیان امریکایی را زیر فشار قرار دهد. اما در این میان نظر دیگر در خصوص همکاری تهران با گروه طالبان این است که جمهوری اسلامی، با استفاده از گروه طالبان، در تلاش سرکوب گروه داعش در این کشور است.
 با این حال، با وجود تردیدهای که در خصوص مداخله ایران در روند گفت‌وگوهای صلح افغانستان با گروه طالبان وجود دارد، نشانه‌هایی از امیدواری کابل به روندی که تهران آغازگر آن است نیز دیده می‌شود.
حکومت هم‌واره اعلام کرده است که از هر طریق ممکن، یخ رابطه با طالبان را بشکند و آن گروه را به گفت‌وگوهای رویارو با نماینده‌گان دولت افغانستان بکشاند، از آن استقبال می‌کند. این خواسته زیادی نیست؛ اما مدت‌هاست که با موانع جدی و ظاهرن غیر قابل حذف و حل، رو به رو شده و کابل با ناامیدی، صرفن نظاره گربازی دیگران با گروه طالبان است، بی آن‌که خود به عنوان دولت مشروع افغانستان، در این روند، سهمی داشته باشد.
در این میان، اگر تهران بتواند گروه طالبان را با دولت افغانستان بر سر یک میز بنشاند، این رویداد به گرمی از سوی کابل، استقبال خواهد شد و به این ترتیب، ایران از یک حاشیه نشین تماشاچی، به بازیگر خلاق و فعال در روند صلح افغانستان، بدل می‌شود. بنابراین، اگر حکومت بتواند این روند را به گونه درست مدیریت کند، کمک تهران به تحقق رویای حداقلی و تأخیرشده کابل برای گفت‌وگوهای رویارو با گروه طالبان، هم به نفع افغانستان است و هم به سود ایران. پس ورود ایران به روند صلح افغانستان، نه تنها خطر و تهدیدی علیه امنیت و حاکمیت ملی افغانستان نیست؛ بلکه به آن کمک خواهد کرد و آن را بهبود خواهد بخشید.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید