ورود بازيگران منطقه‌يي و فرامنطقه‌يي کلاف صلح افغانستان را سردرگم کرده است

در اين که صلح آرزوي ديرينه هر شهروند افغانستاني است و شهروندان اين کشوربراي رسيدن به صلح و آرامش و به دنبال آن رفاه اقتصادي از هيچ‌گونه قرباني، فداکاري و اعتماد دريغ نکرده‌اند شکي نيست، اما نکته‌يي که در اين ميان رسيدن به اين هدف را سخت و دشوار ساخته نقش بازيگران منطقه‌يي و فرامنطقه‌يي و تضاد منافع آن‌هاست. به باور بسياري از آگاهان سياسي، صلح افغانستان همانند جنگ در اين کشور يک معادله چند مجهولي است و مادامي که نتوان متغيرهاي جنگ در اين کشور را هم‌سو ساخت، آرزوي صلح يک خيال باطل است.
برخلاف ادعاهاي سران دولت وحدت ملي که در اين اواخر هم‌واره از شکل گيري يک اجماع ملي و منطقه‌يي در مورد صلح افغانستان سخن گفته‌اند، بايد اذعان داشت که کلاف سردرگم صلح در افغانستان اينک سردرگم‌تر از هر زمان ممکن ديگري شده‌است.
روزنامه انگليسي زبانِ هندي «دي هندو» در مطلبي به بررسي نقش کشورهاي هند، چين و پاکستان در پروسه صلح افغانستان پرداخته و و نوشته است که چين مانند هند هرچند هرگز قصد نداشته‌ نيروهاي نظامي خود را در چارچوب مأموريت قاطع ناتو که براي مبارزه با طالبان در افغانستان حضور دارند، به اين کشور اعزام کند، اما به عنوان يک قدرت بزرگ آسيايي و رقيب کلان ايالات متحده امريکا، از کاهش قدرت نظامي امريکا در افغانستان پس از هجده سال جنگ طولاني و ناکام در اين کشور اشک نخواهد ريخت.
روزنامه افزوده است، هند و چين مي‌تواند با همديگر کار کنند و در قالب گروه‌هاي دوجانبه و چند جانبه براي استقرار امنيت در افغانستان نقش داشته باشند. اهداف نامشخص امريکا در افغانستان و احتمال خروجي نيمي از سربازان امريکايي از افغانستان جوي از شک و ترديد را در منطقه ايجاد کرده‌ و به نگراني‌هاي امنيتي در افغانستان، آسياي ميانه و جنوب آسيا دامن زده‌است.
به باور نويسنده مطلب، در صورتي که خروج هفت هزار سرباز امريکايي از افغانستان اتفاق بيفتد، قدرت‌هاي منطقه‌يي به‌شمول چين و هند فرصت خواهند يافت براي استقرار صلح و امنيت در افغانستان تلاش مشترک کنند.

افغانستان، حياتي براي پروژه‌هاي اقتصادي چين:
در ادامه مطلب به اهميت افغانستان در پروژه‌هاي اقتصادي چين ‌پرداخته شده و و نويسنده تأکيد کرده است که چين و افغانستان همسايه هستند و امنيت و ثبات افغانستان براي چين از اهميت بالايي برخوردار است. ناامني در افغانستان علاوه بر تأثير منفي پاکستان و کشورهاي آسياي ميانه بيشترين ضربه را به چين به ويژه شمال غرب اين کشور وارد خواهد کرد. پاکستان، افغانستان و کشورهاي آسياي مرکزي در پروژه‌ي «يک کمربند، يک جاده» چين از اهميت زيادي برخوردار است و در اين ميان صلح در افغانستان حياتي به نظر مي‌رسد.
در يک دهه‌ي گذشته، چين فعاليت‌هاي اقتصادي و ديپلماتيک خود در افغانستان را افزايش داده‌است و رييس جمهور غني پس از رسيدن به قدرت در نخستين سفر رسمي خود در اکتبر 2014 به چين رفت و پکن نيز وعده سپرد براي ايجاد اجماع منطقه‌يي براي استقرار صلح در افغانستان تلاش کند و در اين راستا در چندين نشست صلح در کنار روسيه و امريکا قرار گرفت و در نشست‌ چهار جانبه با حضور افغانستان، پاکستان و ايالات متحده شرکت نمود.
کمک‌هاي نظامي چين به افغانستان و همکاري‌‌هاي امنيتي‌اش با افغانستان در مبارزه با تروريزم در ادامه افزايش يافت. ناامني‌هاي روز افزون در افغانستان سبب نشد چين همکاري‌هاي ديپلماتيک، کمک‌هاي مالي و سرمايه‌گذاري خود در بخش‌ معادن، سرک سازي و راه آهن و صحت افغانستان را متوقف کند؛ ساخت خط آهن چين-حيرتان يکي از پروژه‌هاي کلان چين در افغانستان مي‌باشد: اين خط آهن که از شرق چين شروع شده و پس از عبور از ازبيکستان به بندر حيرتان در شمال افغانستان مي‌رسد، مي‌تواند زمان انتقال کالاهاي تجاري بين دو کشور را از شش ماه از راه جاده به تنها دو هفته کاهش دهد.
در بخش ديگري از مطلب مي‌خوانيم چين با استفاده از نقش و توان بالاي خود در عرصه ديپلماسي دنيا، با طرف‌هاي درگيري در افغانستان در تماس شد. در سال 2012 ميلادي، چين با دادن نقش نظارت به افغانستان در نشست سازمان همکاري‌‌ شانگهاي عملن افغانستان را وارد پروسه ديپلماسي منطقه ساخت. در هجدهمين نشست سازمان همکاري‌هاي شانگهاي در چينگداو در سال 2018، شي‌ چينگ پينگ، رييس جمهور چين، از آماده‌گي کشورش براي آموزش 2 هزار مأمور اجراي قانون از تمام طرف‌ها در سه سال آينده خبر داد. اين اقدام چين مورد استقبال کشورهاي آسياي مرکزي از جمله تاجيکستان و اوزبيکستان که با افغانستان مرز مشترک دارند و از قدرت گرفتن گروه طالبان و ديگر گروه‌هاي تروريستي در افغانستان و نفوذ تروريستان به خاک خود نگران هستند، قرار گرفت. برنامه‌ي سازمان همکاري‌هاي شانگهاي براي سال 21-2019 نيز بر مبارزه با تروريزم و تقويت همکاري‌هاي امنيتي استوار شده‌است.

همکاري با پاکستان:
نويسنده مطلب در ادامه به تشديد ناامني ناشي از خروج نيروهاي امريکايي از افغانستان اشاره مي‌کند و مي‌نويسد در صورت شديد شدن جنگ در افغانستان، روسيه نيز با تهديد نفوذ تروريستان مواجه مي‌شود و اين نگراني درصد همکاري روسيه و ديگر کشورهاي آسياي مرکزي با چين در زمينه مهار ناامني‌ها را افزايش مي‌دهد.
به باور نويسنده مطلب، پاکستان به عنوان دوستي براي همه فصول براي چين از اهميت بالايي در پروژه يک کمربند، يک جاده چين برخوردار است، پکن ميلياردها دالر در کريدور اقتصادي خود با پاکستان هزينه کرده‌است،کريدوري که از منطقه پر مناقشه کشمير تحت کنترل پاکستان مي‌گذرد. از سال 2011 به بعد، چين همواره پاکستان را به صدور تروريست به منطقه اويغور در استان سين‌کيانگ خود و انجام حملات تروريستي به کارگران چيني در حوزه کريدور اقتصادي چين-پاکستان متهم کرده‌است. اين اتهام‌ها اما بر روابط نيک چين و پاکستان تأثيري نداشته‌است.
در بخشي اين مطلب تصريح شده است که چين مي‌تواند از فشارهاي سياسي و اقتصادي خود بر پاکستان استفاده کرده به برقراري صلح در افغانستان کمک کند. چين بين سال‌هاي 2013 تا 2017 حجم زيادي از تسليحات نظامي خود را به پاکستان فروخته‌است.
به نوشته مطلب، هند نيز از نقش چين در مذاکرات بين‌المللي در مورد افغانستان حمايت مي‌کند. ايجاد گروه تماس افغانستان در سازمان همکاري‌هاي شانگهاي و ديگر مکانيزم‌ها و همکاري‌هاي گفت‌وگو براي ايجاد صلح و توسعه در افغانستان نمونه‌هايي از اين حمايت مي‌باشد.
تطبيق پروژه‌هاي مخابراتي و آموزشي و اعمار ساختمان شوراي ملي افغانستان مثال‌هاي ديگر از همکاري‌هاي هند با افغانستان در زمينه توسعه دموکراسي قلم‌داد مي‌شود. حجم سرمايه گذاري هند در افغانستان که به حدود 3 ميليارد دالر مي‌رسد خود به تنهايي حسن نيت اين کشور نسبت به افغانستان را نشان مي‌دهد.
لزوم مشارکت بيشتر هند در پروسه صلح افغانستان:
نويسنده مطلب در ادامه بر لزوم مشارکت بيشتر هند در پروسه صلح افغانستان تأکيد کرده گفته است، هند که از دير باز با مذاکره با طالبان مخالف بود سرانجام نماينده‌گان خود را به نشست مسکو که با هدف بررسي راهکارهاي صلح در افغانستان در نوامبر سال گذشته در روسيه برگزار شد اعزام نمود. غيبت طولاني هند در ديپلماسي منطقه‌يي سبب شده اين کشور در گفت‌وگوهاي صلح افغانستان با طالبان کم‌رنگ ظاهر شود در حالي که نقش هند در ايجاد صلح در افغانستان الزامي به نظر مي‌رسد.
دولت افغانستان به همکاري‌هاي اقتصادي چين و هند در افغانستان که مي‌تواند رفاه و امنيت را به همراه داشته باشد علاقه‌مند است. در اکتبر گذشته، هند و چين يک برنامه مشترک براي آموزش ديپلمات‌هاي افغانستاني را آغاز نمودند. اين دو کشور در ادامه قصد دارند زمينه عضويت کامل افغانستان در سازمان همکاري هاي شانگهاي را فراهم سازند.
مطلب در بخش پاياني خود به اهميت نقش رهبري چين در سازمان همکاري‌هاي شانگهاي و تماس اين کشور با تمام طرف‌ها به‌شمول امريکا، طالبان، دولت افغانستان، پاکستان، روسيه و پنج کشور آسياي مرکزي اشاره مي‌کند و مي‌نويسد چين مي‌تواند در ايجاد يک راه حل منطقه‌يي براي پايان جنگ در افغانستان کمک شاياني انجام دهد.
به باور نويسنده مطلب، چين و هند بايد در چارچوب سازمان همکاري‌هاي شانگهاي بيشترين تلاش خود براي استقرار صلح در افغانستان را انجام دهد.
با اين همه، نبايد فراموش کرد به همان ميزان که چين و هند مي‌توانند در ايجاد صلح در افغانستان نقش مثبت بازي کنند، به همان اندازه حضور آن‌ها در معادلات سياسي افغانستان مي‌تواند رسيدن به صلح را سخت‌تر کند چراکه رسيدن به نقاط مشترک منافع در بين قدرت‌هاي منطقه‌يي و جهاني در مورد افغانستان کار ساده‌يي نيست.
اين که تا چه ميزان پاکستان مي‌تواند حضور هند در پروسه صلح را تحمل کند و ابروي امريکا تا چه اندازه از حضور رقبايي چون چين و روسيه و ايران در معادله صلح افغانستان خم خواهد خورد را گذشت زمان ثابت مي‌کند.

پیام آفتاب

اشتراک گذاری:

نظر بدهید