با وجود خشم و نارضایتی رهبران حکومت؛ برنامه صلح ‌خلیل‌زاد «در مسیر درست» قرار دارد!

نورالله ولیزاده:
به هیچ کس پوشیده نمانده که «سناریوی صلحِ زلمی خلیل‌زاد» با «سناریوی صلحِ محمد اشرف‌غنی» تفاوت زیاد و بنیادی دارد. اما خلیل‌زاد در چند ماه اخیر که ماموریت گرفته به صورت جدی پرونده صلح را در تفاهم با کشورهای منطقه دنبال کند، همیشه تلاش کرده تا رهبران حکومت وحدت ملی، به خصوص اشرف غنی را آرام نگهدارد و طوری وانمود کند که برنامه صلح طبق میل و خواست وی پیش می‌رود. اما گاه گاهی آقای غنی خشم و نگرانی خود را پنهان کرده نمی‌تواند و با همان لحن و عصبی‌ای که دارد، به شکلی برنامه صلح خلیل‌زاد را مورد تاخت و تاز قرار می‌دهد.
در تازه‌ترین مورد، آقای غنی، هنگام ثبت نام منحیث کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری، روز جمعه گذشته، طرح احتمالی حکومت موقت را«احمقانه» خواند. گفته می‌شود که طرح حکومت موقت به عنوان یکی از خواست‌های طالبان، بخشی از «سناریوی صلح خلیل‌زاد» است.
خلیل‌زاد ماموریت گرفته که صلح را در یک ظرف زمانی کوتاه به یک نتیجه مطلوب برساند. براین اساس خلیل‌زاد تا حدود زیادی ناگزیر است که به خواست‌های گروه طالبان توجه کند و آن را مورد تأیید قرار دهد تا گفت وگوهای صلح از حالت سردرگمی فعلی بیرون شده و به سوی یک نتیجه مشخص راه بازکند. طالبان با تأکید گفته‌اند که با رهبران حکومت فعلی صلح نمی‌کنند. از این‌رو و پذیرفتن این خواست، خواسته نخواسته بحث تشکیل حکومت موقت که زمینه ادغام طالبان به نظام و تعدیل قانون اساسی فراهم شود، در بین کشیده می‌شود. رهبران حکومت وحدت ملی چون جایی برای خود در حکومت موقت نمی‌بینند، طبیعتن که با آن مخالف‌اند.
ناظران به این باور اند که گفت‌وگوهای صلح بعد از مرحله سردرگمی و پراگنده‌گی دوباره به مسیر اصلی خود برگشته است. زلمی خلیل‌زاد در سفر اخیری که به پاکستان داشت، از نتایج این سفر ابراز خوش بینی کرد و گفت که گفت‌وگوهای صلح در مسیر درست قرار دارد. این همان مسیری بود که دست‌کم یک ماه قبل به دلیل حساسیت‌هایی که برنامه‌های تکت تازانه امریکایی‌ها در منطقه ایجاد کرد، یک مقدار دچار سردرگمی شده بود.
آقای خلیل‌زاد در سفر چهارمش به منطقه، از کشورهای هند وچین دیدار کرد، سپس کابل آمد و از این‌جا به پاکستان و سپس به قطر رفت. در سفرهای هند و چین، خلیل‌زاد تلاش کرد تا حساسیت این دو کشور را کاهش دهد و به آنان اطمینان دهد که سناریوی صلح مورد نظر او، خطر استراتیژیک به این دو کشور ایجاد نخواهد کرد. این در حالی بود که آقای غنی نیز قبل از سفر خلیل‌زاد به هند و چین، مشاور امنیت ملی خود(حمدالله محب) را به این دو کشور اعزام کرد تا نگرانی های خود را با آنان در میان بگذارد.
بعضی از آگاهان به این باوراند که خلیل‌زاد در سفر به پاکستان به توافقاتی با پاکستانی‌ها دست یافته که احتمالن تقلیل نقش هند در افغانستان بخشی از این توافقات باشد. در مقابل پاکستانی‌ها هم وعده همکاری داده اند که موجب دل خوشی خلیل‌زاد شده و به همین جهت از «درست بودن» مسیر گفت‌وگوهای صلح سخن می‌گوید.
خلیل‌زاد روزهای دوشنبه وسه‌شنبه با نماینده‌گان طالبان در قطر دیدار کرد. گروه طالبان گفته‌اند که خلیل‌زاد پذیرفته که بحث خروج نیروهای امریکایی از افغانستان در آجندای گفت‌وگوها جا داده شود و از همین‌رو آنان حاضر شده‌اند که با نماینده‌گان امریکا دیدار داشته باشند. چند روز پیش‌تر گروه طالبان تهدید کردند که اگر امریکایی‌ها بحث خروج نیروهای نظامی‌ شان را در دستور کار جلسات قرار ندهند، گفت‌وگوهای صلح را ترک خواهند کرد.
این‌که گروه طالبان به گفت‌وگو با امریکایی‌ها ادامه دادند و اشرف غنی بحث حکومت موقت را احمقانه خواند، به این معنا است که گفت‌وگوها در همان جهتی به پیش می‌رود که خلیل‌زاد می‌خواهد. این مسیر شاید که به تشکیل حکومت موقت منجر شود. اشرف غنی از این که صلح بر وفق مراد او پیش نمی‌رود، خشم‌گین است. آقای غنی که برنامه طولانی مدتی را برای صلح در نظر دارد، از هرگونه اقدام امریکایی‌ها و طالبان که منجر به تعویق گفت وگوها شود، خشنود می‌شود. اما به نظر می‌رسد که امریکایی‌ها حاضراند به هر قیمتی گفت وگوها را در همان مسیری که ترسیم کرده‌اند به پیش ببرند.
اما چرا غنی طرح حکومت موقت را احمقانه خواند. بعضی از منابع می‌گویند که امریکایی‌ها هم‌زمان با پیش‌برد تلاش‌های صلح شان به دور از چشم غنی، به او، گفته‌اند که برای ماندن در قدرت در کنارش می‌باشند و برای پنج سال دیگر حمایتش می‌کنند. آقای غنی با همین اطمینان خاطری که برایش داده شده، تشکل حکومت موقت را طرح احمقانه خواند. این به این معناست که رهبران حکومت وحدت ملی از اتفاقات پنهانی‌ای که در افغانستان و منطقه در محور صلح به وقوع می‌پیوندد غالبن ناآگاه‌اند و فکر می‌کنند مسیر تحولات سیاسی در کشور همان است که آنان ترسیم کرده‌اند.
چیزی که واضح است این که امریکایی‌ها به هر پیمانه‌یی که صلح را جدی بگیرند، به همان اندازه ناگزیرند که امتیاز بیشتری به گروه طالبان و حامیان منطقه‌یی آنان بدهند. در این میان مخالفت رهبران حکومت وحدت ملی با طرح صلح امریکایی‌ها شاید تنها سودش این باشد که گروه طالبان امتیاز بیشتری دریافت کنند.
برای امریکایی‌ها اشرف غنی با رهبر گروه طالبان تفاوتی ندارند وقتی آنان به افغانستان به عنوان یک کشور در حال منازعهِ دامنه‌دار و بحران پیچیده نگاه می‌کنند. پس اصرار آقای غنی بر نپذیرفتن طرح‌های امریکایی‌ها به نظر نمی‌رسد که سودی داشته باشد. آقای غنی در چهار سال اخیر به رویکردهایی متوسل شد که زمینه تجرید بیشتر حکومت از مردم و جامعه سیاسی و مدنی را فراهم کرد. حالا که طالبان از بحران مشروعیت حکومت سخن می‌گویند و یا امریکایی‌ها فکر می‌کنند که می‌توانند به ساده‌گی این حکومت را با طالبان تعویض کنند، بیشتر معلول سیاست‌های رهبران حکومت بوده است که به خلق چنین فضا و برداشتی منتهی شده است.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید