بن بست احتمالي مذاکرات صلح و پيامد هاي منطقه يي و جهاني

پنجمين دور مذاکرات صلح ميان جناح امريکايي‌ها و نماينده‌گان گروه طالبان با حضور تعداد محدود از سياسيون پشت پرده افغانستان در قطر پايان يافت و تا هنوز به نتايج ملموسي دست نيافتند . پيش شرط‌هاي که از سوي طالبان مطرح شده است ، براي جانب امريکايي کمي مشکل به نظر مي رسد و يا حد اقل اعتماد لازم ميان اين دو گروه وجود ندارد. زلمي خليل زاد فرستاده وزارت امور خارجه امريکا براي صلح افغانستان که براي دريافت راه حل بر اين ابهامات عازم امريکا شده، تا از شخص رييس جمهور ترمپ دساتير اجريي تر دريافت کند .
گروه طالبان در سه جمله ساده خواست‌هاي شان را مطرح مي کنند؛ خروج نظاميان امريکايي از افغانستان، آزادي زندانيان و حذف اسامي رهبران شان از فهرست سياه شوراي امنيت سازمان ملل متحد. به ظاهر اين خواست‌ها براي امريکا مشکل نيست؛ اما عملي کردن آن و عواقب آن براي امريکا و متحدان استراتيژيک واشنگتن مبهم است. گروه طالبان وعده سپرده که شبکه القاعده را از افغانستان بيرون مي‌کنند و تحت هيچ شرايطي منافع امريکا و متحدانش را در افغانستان تهديد نخواهد کرد. سوال اساسي اين است که آيا گروه طالبان قادر خواهند بود شبکه القاعده را از افغانستان بيرون کنند ؟ چنين تضمين را داده مي‌تواند ؟
ممکن است گروه طالبان مدعي باشند که القاعده را از افغانستان بيرون مي‌کنند ؛ اما سوابق تاريخي نشان مي‌دهد که شبکه القاعده به لحاظ ايدئولوژيک متحد استراتيژيک طالبان بوده و ملا محمدعمر رهبر پيشين اين گروه به قيمت سقوط دولتش از القاعده فاصله
نگرفت. لذا بعيد به نظر مي‌رسد که توابع طالبان و گروه‌‌هاي مختلف آن قانع شوند و با القاعده همکاري نکنند وبراي رهبران طالبان سخت است که براي جنگجويان خود سرکوبي القاعده را توجيه نمايند . هم‌چنان عملي کردن وعده سرکوبي القاعده در صلاحيت و توان گروه مثل طالبان نيست . گروه طالبان اگر حامي شبکه تروريستي القاعده و خودشان را که پاکستان است قانع سازد در آن صورت احتمال عملي کردن چنين وعده متصور است.از سوي ديگر بن بست اصلي مذاکرات جناح‌هاي طالب و امريکايي بحث تضمين است . امريکايي‌ها زمان طولاني تر را براي خروج پيشنهاد مي‌کند ؛ چون هراس از ظهور دوباره تروريزم در افغانستان دارد و مستقيم منافع آن‌ها را تهديد مي‌کنند . اما گروه طالبان بر خروج زود هنگام تاکيد دارد و اين‌جاست که شک و ترديد هيأت مذاکره کننده‌گان امريکايي بيشتر مي‌شود . زمان احتمالي شش ماه تا يک‌سال براي امريکا قابل قبول نيست و از سويي طالبان براين زمان‌بندي تأکيد دارند .
مهم‌تر از آن طرف اصلي دولت افغانستان که قدرت سياسي در اختيارش است و از مشروعيت نسبي ملي ، منطقه‌يي و بين‌المللي برخوردار است . دولت درحاشيه است و در هيچ نشست اشتراک ندارد. دستگاه ديپلماسي دولت افغانستان با استفاده از موقف جهاني خود بر لابي گري و جلب توجه کشورهاي منطقه و جهان مبني بر مالکيت افغان‌ها مي‌پردازد. جلب توجه وزير خارجه آلمان بر اين قضيه و اظهارات او، مبني بر حمايتش از پروسه صلح به مالکيت دولت افغانستان قابل تأمل است . آلمان بر حفظ دست آوردهاي تقريبن دو دهه گذشته تاکيد کرد و حمايتش از برنامه‌هاي دولت افغانستان در امر مبارزه با تروريزم و اجماع ملي براي صلح را ابراز نمود. در سازمان ملل ياماماتو نيز به صراحت تاکيد کرد که طالبان هرچه عاجل بايد با حکومت افغانستان مذاکرات را آغاز کند. به اين ترتيب واکنش‌هاي آلمان به نماينده‌گي از اتحاديه اروپا و واکنش سازمان ملل عملن نشست قطر را کمرنگ نموده و آنرا به بن بست مي‌رساند.
در نتيجه خواست‌هاي که از سوي گروه طالبان مطرح است يک بخش آن به صلاحيت دولت افغانستان است . آزادي زندانيان عملن دردست دولت است .لذا نياز طالبان و جناح امريکايي مذاکره کننده از يک طرف و حمايت کشور هاي منطقه و جهان از دست آوردهاي گذشته که متصدي آن فعلن دولت است از سوي ديگر سبب مي‌شود که دولت در تصاميم صلح شريک باشد. بنابراين کشورهاي منطقه با توجه به آسيب پذيري که از ناحيه حضور تروريزم در افغانستان دارند به نحوي پاي دراز کردند و دخالت مي‌کنند. تضاد منافع بين اين کشورها تأثير مستقيم بر چگونه‌گي صلح در افغانستان دارد.
از طرفي‌هم در حال حاضر حکومت افغانستان از آن‌چه نتايج گفت‌وگوهاي خليل‌زاد با طالبان خوانده مي‌شود، خوش‌بين نيست و حمدالله محب مشاورامنيت ملي رياست جمهوري گفته است زلمي خليل‌زاد با «حاشيه راندن» حکومت افغانستان در مذاکرات با گروه طالبان، در پي کسب «منفعت شخصي» مي‌باشد.
آقاي محب گفته است: «فکر مي‌ کنيم شايد (در مذاکرات) اهداف شخصي وجود داشته باشد چون (در اين روند) کمبود معلومات و اطلاعات موجود است.» اين اظهارات مشخص مي‌سازد که با وجود پيش‌رفت‌هاي گفت‌وگوها ميان امريکا و طالبان، در صورتي که حکومت افغانستان با آن‌چه ميان امريکايي‌ها وطالبان توافق شده، نتايج آن را نپذيرد، اين گفت‌وگوها عملن به بن بست خواهد رسيد.

مختار سیرت

اشتراک گذاری:

نظر بدهید