سقوط مينارجام؛ لکه‌ ننگ بر دامن وزارت اطلاعات و فرهنگ

متأسفانه‌تنديس‌هاي تاريخي باميان را گروه طالبان به‌دستور دشمنان افغانستان نابود کردند، اما در حال حاضر مينار جام ولايت غور که يکي از آثار ماندگار تاريخي است در اثر غفلت و بي توجهي حکومت به ويژه وزارت اطلاعات و فرهنگ در حالت سقوط و نابود شدن است .
من که زادگاه اصلي ام ولايت غور است و سال‌هاي پيش چندين مرتبه مينار جام را از نزديک ديده و مشاهده کرده ام بهتر مي‌دانم که اين مينار از چه عظمت تاريخي برخوردار است.
به چشم سر بار بار ديده ام در ميان کوه‌پايه‌هاي سر به فلک کشيده ولايت غور بر علاوه آثار و آبدات تاريخي ديگر بنايي به نام “مينار جام” واقع شده است. اين مينار از آثار باستاني قرن 12 ميلادي به‌شمار مي‌رود که در جمع ميراث جهاني يونسکو نيز ثبت و راجستر است، اما به دليل آن که در يکي از مناطق دورافتاده افغانستان و آن هم در ولايت عقب نگهداشته غور واقع شده، کمتر مورد توجه زمامداران بوده است.
از سوي ديگر راهي که به مينار جام منتهي مي‌شود از دره‌هاي عميق و کوه‌هاي بلند عبور مي‌کند. گرچه در حال حاضر اين راه نسبتن امن است، اما به شدت ناهموار و دشوار گذر است. طي نمودن فاصله اضافه تر از 70 کيلومتري آن از مرکز غور، يعني فيروز کوه تا مينار جام به وسيله موتر حد اقل 4 الي 5 ساعت را در بر مي‌گيرد.
اين اثر باستاني ارزش‌مند به قرن دوازدهم ميلادي تعلق دارد خوش‌بختانه يونسکو آن را در سال 2002 در فهرست ميراث‌هاي جهاني خويش به حساب آورد و درج اوراق آثار ماندگار جهاني گرديد اين مينار در تنگي روستاي جام که در تقاطع درياچه جام و هريرود بزرگ موقعيت دارد و از طرف ديگر اين مينار يادگاري از آبده شهر فيروز کوه به‌شمار مي‌رود گرچه در حال حال حاضر آثار و علايم کمتري از شهر فيروزکوه مشاهده مي‌شود.
مينار جام با طول 65 متري خويش به احتمال قوي، از لحاظ بلندي پس از قطب مينار دهلي در هند دومين مينار در جهان باشد. جهت تزئين اين اثر تاريخي از کاشي‌هاي به رنگ فيروزه و رسم الخط قديم اسلامي کار گرفته شده است. در داخل اين مينار زينه‌هاي از پايين تا بالاي منار ساخته شده است که کم نظير است.
مي‌توان مينار جام را جزء ميراث باستاني غور به حساب آورد و موقعيت آن در اين ولايت سبب مباهات و افتخارات تاريخي مردم غور حساب مي‌شود.
ولايت غور که روزگاري در قلب امپراطوري غوري‌ها که بخش‌هايي از ايران امروزي و جنوب آسيا را تشکيل مي‌داد، موقعيت داشت، حالا اين ولايت به فراموشي سپرده شده به شهادت تاريخ اين مينار در حدود 815 سال پيش در زمان امپراطوري غوري‌ها ساخته شده اين مينار از تماشايي ترين ابنيه‌هاي تاريخي افغانستان است.
باستان شناسان عقيده دارند که قطب مينار به الهام از مينار جام غور در اوايل سدهء سيزده هم ساخته شده است که درازاي آن هفتادو سه متر اندازه گيري شده است .
در اسناد يونسکو آمده است که اين مينار به سال 1194 ميلادي در دوران سلطنت سلطان غياث الدين غوري که بنيان گذار مسجد جامع هرات نيز است ساخته شده است.
خطرهاي که در حال حاضر مينارجام را تهديد مي‌کند و اگر به زودي توجه جدي نشود، سبب سقوط اين مينار خواهند شد عبارت اند:
اول – خطرهاي طبيعي به خصوص با گذشت ساليان متمادي رودخانه هريرود که از نزديکي اين مينار مي‌گذرد تدريجاً ساحل جنوبي خود را تخريب کرده و بستر خود را به سوي مينار گسترش داده است. چنان که همه ساله در فصل بارنده‌گي با افزايش سيلاب‌ها و بلند رفتن سطح آب رودخانه خطرطبيعي چندين برابرمي‌شود.
از سوي ديگر سرک که از نزديک اين مينار مي‌گذرد وسايط با تناژ بلند عبور و مرور دارند نيز زمينه تخريب اين مينار را فراهم ساخته اند.
دوم- عدم توجه و عدم مسووليت پذيري وزارت اطلاعات و فرهنگ که از دير زماني است مي‌بينند و مي‌شنوند که اين مينار در حالت سقوط است خمي به ابرو نمي آورند و توجه نمي‌نمايند، سبب گرديده است، تا اين اثر گرانبهاي تاريخي نابود گردد.

احمد سعیدی

اشتراک گذاری:

نظر بدهید