آيا ديدگاه کابل و واشنگتن در مورد صلح به هم نزديک شده؟

نورالله وليزاده

حمدالله محب مشاور امنيت ملي رياست جمهوري، سه روز پيش در گفت‌وگو با تلويزيون طلوع نيوز گفت که«نگراني ما از مذاکرات امريکا و طالبان تا حدي رفع شده.» آقاي محب در اين زمينه توضيح بيشتري ارايه نکرد و از مصاحبه او با طلوع نمي‌توان به اين پرسش پاسخ دقيقي پيدا کرد که نگراني‌هاي حکومت افغانستان از روند مذاکرات صلح بين طالبان و خليل‌زاد چگونه رفع شده است.

روز يک‌شنبه، 19جوزا، ارگ رياست جمهوري افغانستان، خبرنامه فشرده‌يي در مورد ديدار آقاي خليل‌زاد و غني منتشر کرد. در اين خبرنامه آمده که«خليل‌زاد در رابطه به سفرهايش به پاکستان و اروپا به منظور تلاش هاي صلح در افغانستان، به رييس جمهور غني معلومات داد و همچنان جزئيات پلان هاي آينده اش را با رييس‌جمهور شريک ساخت.»

از متن خبرنامه ارگ رياست جمهوري نيز نمي‌توان از بهبود روابط آقايان غني و خليل‌زاد و نزديک شدن ديدگاه‌هاي طرفين در مورد صلح نشانه‌هاي واضحي ديد. در شش دور سفرهاي خليل‌زاد به کابل و منطقه در مورد صلح، ارگ رياست جمهوري بارها همچو خبرنامه‌ها با عين محتوا نشر کرده است که بعد رسانه‌يي قضيه است. ارگ بايد طبق معمول از ديدارهاي رييس حکومت با مقام‌هاي خارجي خبر تهيه و نشر کند.

اما در حالي‌که هيچ نشانه‌يي از بهبود روابط ميان حکومت افغانستان و امريکايي‌ها ديده نمي‌شود، چرا مشاور امنيت ملي رياست جمهوري از رفع نگراني‌هاي حکومت در قبال مذاکرات صلح امريکايي‌ها با طالبان سخن گفت؟ به اين پرسش چهار پاسخ مي‌تواند وجود داشته باشد:

يک، آقاي محب وقتي در برابر سوال گرداننده برنامه قرار گرفت، غيرمسوولانه و بدون تأمل سخن گفت که براين اساس، سخنش مبتني بر واقعيت‌هاي عيني نيست.

دو، آقاي محب خواست که چراغ سبزي از جانب حکومت به امريکايي‌ها نشان دهد که براساس آن امريکايي‌ها مي‌توانند روي انعطاف‌پذيري موضع حکومت افغانستان در قبال مذاکرات صلح امريکايي‌ها با طالبان حساب و کتاب باز کنند.

سه، رهبري حکومت افغانستان متوجه برخي از تغييرات در رفتار امريکايي‌ها شده که اين امر سبب شده تا نگراني‌هاي حکومت در خصوص صلح کاهش پيدا کند.

چهار، حکومت به رهبري آقاي غني به اين نتيجه رسيده که مذاکرات صلح بين امريکايي‌ها و طالبان به نتيجه‌يي منتهي نخواهد شد و بنابراين ادامه مذاکرات به شکلي که آقاي خليل‌زاد پيش مي‌برد براي حکومت افغانستان جاي نگراني ندارد.

در مورد هر يک از چهار پاسخ فوق‌الذکر مي‌توان تأملاتي را مطرح کرد.

غير مسوولانه سخن گفتن محب:

يکي از مشکلات مسوولان حکومتي افغانستان اين است که در بسياري موارد، غيرمسوولانه و نسنجيده سخن مي‌گويند. اين امر مي‌تواند دلايل زيادي داشته باشد، اما يک دليل آن اين است که بسياري از مسوولان حکومت قادر به سنجش تبعات احتمالي اظهار نظرهاي خويش در مورد مسايل کلان کشوري نيستند. اين مشکل تا سطح رييس حکومت نيز وجود دارد. حمدالله محب چندي پيش در ايالات متحده امريکا اظهاراتي داشت که موجب خشم  و ناراحتي مقام‌هاي امريکايي شد و اين امر سبب شد تا امريکايي‌ها روابط خود را با شخص وي قطع کنند. در گفت‌وگوي اخير آقاي محب با طلوع در اين زمينه از وي سوال شد، اما او جواب قناعت بخشي نداشت. از سخنان او چنان برمي‌آمد که اظهاراتش در مورد خليل‌زاد در امريکا نسنجيده و غيرمسوولانه بوده است. او، پذيرفت که از آنچه او در امريکا گفته بود، رييس حکومت وحدت ملي در جريان نبود و در اين زمينه قبلن همآهنگي و صحبت با رهبري حکومت نشده بود. بنابراين، بعيد نيست که اظهارات اخير آقاي محب در مورد اين‌که نگراني‌هاي حکومت از مذاکرات صلح امريکايي‌ها با طالبان تاحدودي رفع شده است، نيز ناشي از همان عادت«نسنجيده سخن گفتن» مسوولين حکومتي باشد.

تمايل حکومت افغانستان به انعطافپذيري در برابر امريکاييها

اين احتمال نيز وجود دارد که رهبري حکومت وحدت ملي، در يک رويکرد متواضعانه تمايل دارد که در مواضع خود نسبت به مخالفت با خليل‌زاد در امر چگونگي پيش‌برد مذاکرات صلح انعطاف نشان دهد و به اين ترتيب روابط خود را با امريکايي‌ها را بهبود بخشد. تلاش حکومت افغانستان براي ايجاد روابط بهتر با امريکايي‌ها مي‌تواند اهداف ديگري نيز داشته باشد. شايد رهبري حکومت وحدت ملي متوجه اين امر شده است؛ به هرپيمانه‌يي که روابط با امريکايي‌ها به سردي گرايد، به همان پيمانه رهبري حکومت دچار مشکل شده و به انزواي بيشتر سياسي خواهد رفت که سرانجامش به نفع رهبري حکومت نخواهد بود.

تغييررفتارامريکاييها:

چند روز پيش از عيد رمضان، سفير امريکا در کابل در مصاحبه‌يي با طلوع نيوز، به احزاب و جريان‌هاي سياسي‌اي که از برگزاري اعتراضات سراسري در اعتراض به دوام کار آقاي غني سخن گفته بودند، با لحن هشدارآميزي گفت که بايد همه از خشونت دوري کنند و اگر کسي دست به خشونت بزند، به اين معناست که رابطه‌اش را با امريکا قطع کرده است. اين رويکرد امريکايي‌ها در واقع حمايت آشکار از دوام کار آقاي غني در ارگ تا برگزاري انتخابات رياست جمهوري بود. يکي از دلايلي که تا کنون احزاب و جريان‌هاي سياسي و نامزدان انتخابات رياست جمهوري دست به راه اندازي راهپيمايي اعتراضي نزده‌اند، همين هشدارامريکايي‌ها پنداشته مي‌شود. بنابراين، تيم آقاي غني به اين نتيجه رسيده که امريکايي‌ها به هرحال از آنان حمايت مي‌کند و لازم است که در جهت رفع نارضايتي‌ها بين طرفين کار شود.

پيشبيني بدبينانه حکومت افغانستان از نتايج مذاکرات صلح امريکاييها با طالبان:

يک احتمال بسياري قوي اين است که حکومت افغانستان بعد از يک مرحله تشويش و نگراني از چگونگي پيشرفت مذاکرات صلح خليل‌زاد و طالبان، به اين نتيجه رسيده که اين مذاکرات سرانجام به نتيجه‌يي نمي‌رسد و لازم نيست نگران آن بود. دست‌کم تا اول جوزاي امسال، حکومت افغانستان زياد از مذاکرات طالبان و امريکايي‌ها نگران و در هراس بود. ارزيابي حکومت اين بود که اين مذاکرات تا اول جوزا اگر به نتيجه‌يي برسد، کنار زدن رهبري حکومت از قدرت مي‌تواند يکي از پيامدهاي آن باشد. اما حالا که حکومت افغانستان خود را از آن تنگناي زماني رهيده احساس مي‌کند، نيازي به داشتن نگراني نمي‌بيند.

به احتمال زياد، محاسبه حکومت اين است که تا ماه ميزان امسال فرصتي است که به‌جاي تشويش و نگراني و دامن زدن به اختلاف نظرها با امريکايي‌ها، روي ترميم روابط کار شود. در اين فرصت اگر رهبري حکومت افغانستان بتواند زياد به امريکايي‌ها نزديک شود، اين اميدواري در نزد رهبري حکومت وجود دارد که بتواند امريکايي‌ها را مجاب به پذيرش برخي از پيشنهادات و شرايط خود براي ماندن در قدرت نموده و به اصطلاح جواز دوام کار خويش را از کاخ سفيد دريافت کند.

حتا اگر نزديکي رهبري حکومت با امريکايي‌ها تا چند ماه آينده منجر به صدور جواز ادامه کار آقاي غني در قدرت از سوي امريکايي‌ها نشود، اين نزديکي فرصتي را براي رهبري حکومت افغانستان فراهم مي‌کند که مخالفين سياسي خود را مرعوب و خاموش نگهدارد و تدابير خود را براي ماندن در قدرت با خاطر جمعي بيشتر اتخاذ کند و دست‌کم از جانب امريکايي‌ها احساس خطر نکند.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید