نظام لجام گسیخته بازار آزاد، نیازمند مدیریت جدی

عبدال‌رازق وطن پال فروتن

بهترخواهد بود اگرافغانستان بتواند با الهام ازچنین کشورها تاحد امکان وتوان خویش و با در نظرداشت سطح تولیدات داخلی اولیه خویش در راستای ارشادی سازی نظام بازار آزاد وهم‌چنان تلفیقی ساختن سیستم اقتصادی کشوربکوشد، تا باشد درکناراین‌که شاهد درخشش اقتصادی باشد، رفاه همه‌گانی را نیز به وجود بیاورد و به این ترتیب گراف فقر وتنگ دستی را درمیان  تهی دستان  کاهش دهد.

***************

برهمه معلوم ومبرهن است که نظام اقتصادی کشوردرطی هجده سال گذشته برگرفته شده ازنظام لبرالیزم غرب بوده ، که درین میان بازارآزاد به عنوان سبک اقتصادی کشورهای غربی، درکشورما حاکم بوده است.

با به میان آمدن حکومت وحدت ملی، یکی ازامیدواری‌های قابل توجه مردم، گام گذاشتن دولت وحکومت درجهت رفاه اقتصادی بود که بدون شک این امربا توجه به ارشادی ساختن نظام بازارآزاد درکشورمی‌توانست تحقق پذیرد که متاسفانه حکومت افغانستان دراین راستا تاحال اقداماتی قاجل توجه ای ننموده است.

افغانستان کشوری است که درطی یک قرن اخیرشاهد تجربه کردن نظام اقتصادی به سبک سوسیالیزم ونظام بازار آزاد بوده است که درهردو مسیر حد افراد را طی کرده است.

باوجودی این‌که آگاهان اقتصادی به این باور اند که نظام بازاربسیاری ازپیش‌رفت‌های اقتصادی را به کشورارمغان آورده است، اما درد آور است که این امرسبب فربه شدن تعدادی اندکی ازسرمایه‌داران وسیاه روزی  زنده‌گی بیش‌تر ازتهی دستان درکشورگردیده است، چنان‌چه تعدادی ازاندکی ازسرمایه داران درسطح کشور به نام بازارآزاد هرچه آن‌چه خواستند انجام دادند ازاحتکارمواد اولیه گرفته تا به گران فروشی امتعه وکالای‌های اقتصادی نظربه فصل‌های سال، چنان‌چه شهروندان افغانستان درفصل زمستان ازسبب احتکار مواد اولیه وسوخت درین فصل یک کیلوگاز را به یک‌صدوسی افغانی خریداری کرده اند.

البته هدف نگارنده دراین جا مخالف نظام بازار آزاد نیست که آدم اسمیت ویک‌تعداد دیگراقتصاد دانان مدافعان آن است، بل خواست وتاکید بر این است که باید، نظام بازار آزاد ارشادی گردد.

پس ازسال ۲۰۰۰ م تعدادی ازکسانی‌که به نحوی غربی شدن اقتصادی کشور را به دیده نیک می‌نگریستند، چنین تصورمی‌کردند که بدون بازار آزاد دموکراسی مرده است درحالی‌که این افراد درک درست ازوضعیت اقتصادی ونظام اقتصادی کشورنداشتند.

افغانستان هنوزفرسنگ‌ها فاصله از وضعیتی دارد که بتواند نظام اقتصادی بازارآزاد را به گونه‌ای درکشورهای پیش‌رفته دنیا عملی می‌شود تطبیق نماید، زیرا درافغانستان برداشت ازنظام اقتصادی بازار آزاد توسط تعدادی ازسرمایه داران این است هرغلطی که برخلاف منافع عمومی وبرای منفعت  شخصی انجام داده شود، عبارت ازعملی کردن نظام بازار است.

دراین میان تعدادی ازفرصت طلبان طوری ازاین اوضاع جاری استفاده سوی می‌کنند که هرازگاهی برناخن‌های افگارشهروندان این کشور ازبرای نفع شخص خویش می‌فشارند.

آن‌چه درنتیجه این فرایند به دست آمده، اندوختن بی‌حد وحصرسرمایه وثروت درجیب تعدادی ازتاجران وسرمایه داران استفاده جو وبدترشدن وضعیت اقتصادی تعدادی کثیری از مستعفان درکشور که این امربرخلاف عدالت ازنظراقتصادی درکشوراست.

امروزتعدادی ازکشورهای جهان با ارشادی ساختن سیتم بازارآزاد وهم چنان عملی کردن نظام تلفیقی اقتصادی برای کشور و مردم خود رفاه را به بارآورده اند، چنان‌چه تعدادی ازکشورهای اروپایی مانند سویدن بهترین نمونه ومثال آن است. بهترخواهد بود اگرافغانستان بتواند با الهام ازچنین کشورها تاحد امکان وتوان خویش و با در نظرداشت سطح تولیدات داخلی اولیه خویش در راستای ارشادی سازی نظام بازار آزاد وهم‌چنان تلفیقی ساختن سیستم اقتصادی کشوربکوشد، تا باشد درکناراین‌که شاهد درخشش اقتصادی باشد، رفاه همه‌گانی را نیز به وجود بیاورد و به این ترتیب گراف فقر وتنگ دستی را درمیان  تهی دستان  کاهش دهد.

شهروندان افغانستان پس ازتحولات جدید ی‌که ازآن هجده سال می‌گذرد ازشکاف طبقاتی درکشوررنج برده اند واین امرتا حدی بوده است که تعدادی اندکی با ساختن ویلا‌ها وآسمان خراش‌ها تمام شریان‌های اقتصادی مملکت را به دست گرفتند وهرطوری‌که خواستند ارزش وقیمت مواد ضروری را برای این مردم تعیین کردند که درمیان بزرگ‌ترین هدف شان تامین مفاد بی ازحد شان بوده است، تا این‌که توجه به سطح درآمد مردم به ویژه طبقه متوسط وکسانی درزیرخط فقر زنده‌گی دارند، باشد.

ازاین جهت است که یکی ازضروریات اساسی ومهم درعرصه اقتصادی کشوروسیاست‌های اقتصادی ارشادی ساختن نظام بازارآزاد بوده است که باید جناب رییس جمهوری ومسوولان درجه اول بخش‌های

اقتصادی کشور روی آن کارنمایند، هرچند با درنظرداشت بلند رفتن ارزش اسعار دالرو و کاهش پول افغانی دربرابرآن، دولت با وارد کردن مواد اولیه ازچندین راه ترانزیتی  کشور توانسته است که سطح نرخ مواد اولیه را درسطح پایین حفظ نماید، اما بزرگ‌ترین دغدغه مردم افغانستان امروز ازنظام بازارآزاد حاکم بودن انارشیزم دراین راستا است که این امر برای شماری ازافراد استفاده‌جو فرصت را مساعد ساخته، تا هرآنچه خواسته اند درعرصه اقتصادی انجام دهند.

باید گفت که لجام گسیخته‌گی که درنظام اقتصادی کشور ازحکومت پیشین به مثابه یک میراث شوم به جا مانده، تا هنوزدرجهت ازبین چالش گامی موثری برداشته نشده است وحکومت نتوانسته که کارخانه‌گی خود را به گونه ای درست انجام دهد.

ایجاب می‌کند که دولت وحکومت افغانستان تمرکز جدی درجهت ارشادی ساختن نظام اقتصادی کشور داشته باشند و این لجام گسیخته‌گی راکه درکشورحاکم است درجهت طرد آن گام‌های استواری برداشته شود.

نشود که رییس محمد اشرف غنی درپایان کار حکومت خویش مانند رییس جمهوری سلف‌اش ندامت وپیشمانی خویش را از عملی کردن نادرست بازارآزاد اعلام بدارد.

آن‌چه دراخیر باید گفته شود این است افغانستان فقط با عملی کردن سیستم بازارآزاد می‌تواند نایل به پیش‌رفت وترقی درعرصه اقتصادی گردد، اما مسیری را که تاحال دراین راستا افغانستان طی کرده، مملو ازنواقص وضررهای جدی بوده است. انتظارمی‌رود که رجال سیاسی کشور به خصوص رییس جمهوری کشوربا درک اوضاع اقتصادی در راستای ارشادی ساختن نظام اقتصادی کشورگام های متین واستواری بردارند، حتا اگرتعدادی ازاقتصاد دانان این امر را برخلاف رشد اقتصادی کشورتلقی نمایند. زیرا قاطبه ملت درطول تاریخ ازجفای تعدادی ازسرمایه داران وفیودال‌ها درحق شان رنج برده اند. تا باشد که افغانستان ازیک سوشاهد پیش‌رفت اقتصادی بوده وازسوی دیگر درجهت رفاه همه‌گانی گام‌های استواری برداشته شود.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید