دست‌فروشان راضي و راننده‌گان ناراضي

مرکز خبرنگاري تحقيقي پيک

تابستان داغ کابل است و يکي از روزهاي نسبتاً آرام‎تراز صداي انفجار و انتحار و…؛ اما توأم با آلوده‎گي‎هاي صوتي و محيطي، ازهمه آزاردهنده راه‎بندان‎هاي نفس‎گير در چهارراه‎هاي کلان و جاده‎هاي پُررفت‎وآمدي که هر عابر سواره و پياده را به‎ستوه آورده‎است.

به يکي از چهارراه‎هاي نزديک به دفتر کارم سرمي‎زنم. چهارراه بره‎کي، جايي‎که اين‎روزها از مشکل راه‎بندان و دوباره‎سازي هم‎زمان‎اش با رفت‎وآمد شبانه‎روزي صدها موتر درساعت، گزارش‎هاي زيادي در رسانه‎ها منتشر شده‌است.

هرچند قدم‎زدن در کنار جاده‎ي بي‎دارودرخت و زيرآفتاب تموز نيمه‎روز براي بسياري‎ها مشمول خودم خوش‎آيند نيست؛ اما هستند کساني اعم از پير و جوان و مرد و زن و کودک مجبوري که براي به‎دست آوردن پول يک نان، هرچه راه‎بندان موترها دراين جاده‎ها و چهارراه‎هاي شهر بيش‎تر و زمان‎گيرتر شود، براي‎شان سودآور و خوش‎آيندتراست.

چنان‌که بي‌بي‌گل زن 60 ساله‌ي دست‌فروش، مي‌گويد: « روزي‌که راه‌بندان نباشد، کار ما خراب است.»

افتان و خيزان از کنارجاده خم ‌و راست مي‌شود و با جعبه‌هاي (دستمال‌کاغذي) دست‌داشته‌اش به‌سوي موترهاي قطارشده‌ي ميان جاده مي‌رود. راننده‌يي از پشت شيشه‌ي نيمه‌باز موتر لوکس‌اش صدا مي‌زند: «چنداست مادرجان؟»

بي‌بي‌گل مي‌گويد: «50 روپه بچيم …» راننده يک صدي مي‌دهد و دوتا دستمال‌کاغذي مي‌خرد و بي‌بي‌گل هم با دعاي خير و جبين شاد، دوباره کنارجاده به‌جايش برمي‌گردد.

درحالي‌که منتظر توقف و راه‌بندان ديگري، کنارجاده همراه با دخترش نشسته بود، خواستم با او مصاحبه کنم.

اجازه‌ي عکس برداشتن نداد؛ به‌دليل اين‌که مبادا نزديکان‌اش ببينند و ازاين کارش چيزي بفهمند. همين‌قدر گفت که در منطقه افشار زنده‌گي مي‌کند و چهارسال مي‌شود همراه با دخترش در چهارراه‌هاي  مزدحم شهر دست‌فروشي مي‌کند.

نه‌تنها بي‌بي‌گل، بل‌که ده‌ها پيروجوان و کودک ديگر بااستفاده از راه‌بندان دور ودراز جاده‌ها و چهارراه‌هاي پايتخت، هرکدام روزانه دستِ‌کم دوصد تا سه‌صد افغاني از کار دست‌فروشي به‌دست مي‌آورند.

وحيد کودک 14ساله‌يي که چندتا قلم و دستمال و کلي‌بند در دست دارد، تازه به‌چهارراه بره‌کي آمده و مي‌گويد:

«هرجاي‌که بيروبار وراه‌بندان زياد باشه، همون‌جه سوداي ما خوب‌است.»

وحيد پدر ندارد، مادرش نيز بيمار است و توان کارکردن ندارد. او همه‌روزه صبح وقت با خواهر و دخترکاکاي کوچک‌تر از خودش از آن‌سوي کوتل خيرخانه به‌مرکز شهر مي‌آيد و تا شام هرروز مکلف است تا آب‌ونان خانواده‌ي هشت نفري‌اش را اکمال کند.

عبدالله نوجوان 17ساله نيز مانند وحيد، يگانه نان‌آور خانواده‌ي شش نفري‌است و از دو سه روز به‌اين‌سو که به‌چهارراه بره‌کي آمده و دست‌فروشي مي‌کند، مي‌گويد که کاروبارش دراين‌جا نسبت به ساير جاده‌ها و چهارراه‌ها بهتراست.

عبدالله با سبدي از سمبوسه و چپس آماده دردست، همين‌که يک راننده از نزدش يک پاکت چپس مي‌‌خَرد، احساس خُرسندي مي‌کند و مي‌گويد: «ازين‌که جاي و کراچي و دکان نداريم، همين راه‌بندان‌ها خيلي براي‌ما خوب‌است…»

گل‌ولي مرد 40 ساله نيز، همه‌روزه از ولسوالي قره‌باغ کابل به مرکز شهر مي‌آيد و صبح تاشام، با دست‌فروشي لوازم موتر(اسپري، پوش جواز، بيرق، دستمال، لاکت و…)، نفقه‌ي خانواده‌ي پنج نفري خودرا تأمين مي‌کند.

هرچند شمار زياد اين دست‌فروشان دراين چهارراه، نسبت به‌هرزمان ديگري بي‌پيشينه‌است؛ اما بسياري از آنان به‌دلايل گوناگوني، نه حاضر به گفت‌وگو مي‌شوند و نه اجازه‌ي تصويربرداري مي‌دهند.

برخي‌از راننده‌هاي گيرمانده در راه‌بندان چهارراه بره‌کي نيز در پيوند به‌افزايش اين دست‌فروشان، ديدگاه‌هاي متفاوتي دارند.

برخي از آنان که از شدت گرماي روز و راه‌بندان‌هاي زمان‌گير به‌ستوه آمده‌اند، با خشم و نگاه تبعيض‌آميزي دست‌فروشان را از کنارشان مي‌رانند و مي‌گويند که درچنين وضعيت گرما و راه‌بندان، دود اسپندي و صداي دست‌فروش براي‌شان خوش‌آيند نيست.

اما برخي ديگر ازاين راننده‌ها مي‌گويند که همت و غيرت اين دست‌فروشان، قابل ستايش‌است. چون‌که آنان روزي حلال از کار مشروع به‌دست مي‌آورند و مانند برخي‌ها، دُزدي و ره‌زني نمي‌کنند.

بااين‌همه، راه‌بندان چهارراه بره‌کي به‌حدي براي اين راننده‌ها طاقت‌فرسا شده که به‌گفته‌ي خودشان، هرگاه مجبور نباشند و راه ديگري براي پيمودنِ مسيرشان ممکن باشد، هرگز به‌اين راه رفت و ‌آمد نخواهند کرد.

فريدون راننده‌ي تکسي که به‌گفته‌ي خودش، مسير کوته‌سنگي تا چهارراه راه بره‌کي را بيش‌تراز يک ساعت پيموده و هنوز هم در چهارراه بره‌کي گيرمانده، مي‌گويد: «ولابلا که تيل موتر امروز سرم تاوان است، ولي چاره چيست!»

پيش‌ازاين شهرداري کابل، از طرح جديد و تغيير شکل هندسي بيش‌از 30 چهارراه کلان در پايتخت کشور خبر داده و گفته‌است که با تکميل کار ساخت‌وساز اين چهارراه‌ها و نصب چراغ‌هاي هوش‌مند ترافيکي، از بي‌نظمي جاده و ازدحام ترافيک دراين چهارراه‌ها جلوگيري خواهد شد.

به‌گفته‌ي نرگس مُهمند سخن‌گوي شهرداري کابل، اين چهارراه‌ها به‌ارزش بيش‌تراز 330 ميليون افغاني از بودجه‌ي شهرداري ساخته شده و تا همين چند روز نزديک، کار ساخت‌وساز و نصب چراغ‌ها نيز تکميل و به‌بهره‌برداري خواهد رسيد.

 

اشتراک گذاری:

نظر بدهید