با تصور ماندنِ امریکایی‌ها در افغانستان؛ فصل دیگری از مذاکرات صلح آغاز خواهند شد!!

نورالله ولی‌زاده

خروج کامل امریکایی‌ها از افغانستان نه تنها که هیچ سودی برای گروه طالبان ندارد، بلکه اگر قرار باشد که این گروه در آینده صاحب کل یا بخش بزرگی از قدرت در افغانستان باشد، خروج نظامیان امریکایی از افغانستان زیان‌بار نیز است. چون طالبان به تنهایی قادر به پیش‌برد حکومت در افغانستان نیست و برای این کار به حمایت امریکایی‌ها و یا نیروهایی سیاسی دیگری دارد که خواهان حضور نظامیان امریکایی در افغانستان برای مدتی تا دست یابی به ثبات در کشوراند.

***************

در حالی که زلمی خلیل‌زاد از آغاز سفرش به دوحه و کابل برای از سرگیری دور دیگر گفت‌وگوهای صلح خبر داده، دونالد ترامپ رییس جمهوری امریکا بر ماندن شماری از نظامیان کشورش در افغانستان بعد از توافق صلح سخن گفته است. آقای ترامپ پیش از این از خروج کامل و سریع نیروهای امریکایی از افغانستان سخن گفته بود.

روند گفت‌وگوهای صلح میان امریکایی‌ها و نماینده‌گان گروه طالبان پر از ابهام است. تغییر موضع ترامپ در خصوص اخراج نیروهای نظامی امریکا از افغانستان در واقع ابهام تازه‌یی به ابهامات قبلی این بحث است. اگر این ابهامات در رفتار و گفتار امریکایی‌ها در یک چارچوب کلان‌تر مورد تحلیل قرار گیرد، می‌توان آن را به استراتیژی امریکا برای جنوب اسیا مرتبط دانست که قبلن امریکایی‌ها گفته‌اند که در مورد این استراتیژی جزییات بیشتری ارایه نخواهند کرد.

در واقع امریکایی‌ها(شاید از دوسال به این سو) تصمیم گرفته‌اند که یک سیاست مبهم را در آسیا و جنوب آسیا دنبال کنند. شاید این واکنشی باشد به سیاست‌های دولت‌های مقتدر آسیایی که چندان واضح نیستند و همیشه در هاله‌ای از ابهام قرار داشته‌اند. امریکایی‌ها روی‌همرفته(شاید براساس سنت و فرهنگ سیاسی امریکایی) در مورد برنامه‌ها و راهبردهای خود بیشتر از رقبا با وضاحت صحبت می‌کردند که به هر دلیلی این رویکرد را تغییر داده‌اند.

اما تغییر موضع ترمپ یا در واقع تاکید وی بر ادامه حضور نیروهایی امریکایی در افغانستان بعد از توافق صلح، اگر در چارچوب گفت‌وگوهای صلح به بررسی گرفته شود به این معنا است که آقای ترامپ را تیم امنیتی‌اش مشوره داده‌اند که بعد از این در پیوند به خروج نیروهای امریکایی از افغانستان با احتیاط صحبت کند. اوایل همین هفته آقای ترامپ با تیم امنیتی‌اش( شامل: مشاور امنیت ملی، وزیر دفاع و فرمانده ستاد مشترک ارتش) که وزیر خارجه و زلمی خلیل‌زاد نماینده ویژه امریکا برای صلح افغانستان نیز حضور داشتند، طی  نشستی پیرامون صلح و جنگ افغانستان بحث کرد.

گروه طالبان در چند دور مذاکراتی که با خلیل‌زاد داشته، پیوسته بر خروج کامل نیروهای امریکایی از افغانستان منحیث یکی از شرایط اصلی توافق صلح تاکید داشته است. تصور طالبان این است که امریکایی‌ها به دلیل آن‌چه که به زعم این گروه شکست امریکا در جنگ تعبیر می‌شود، قصد خروج از افغانستان را دارند. طالبان بر اساس چنین پیش‌فرضی پای میز مذاکره با امریکایی‌ها نشسته‌اند. سخنان صریح دونالد ترمپ در مورد لزوم خروج نیروهایی امریکایی از افغانستان در واقع این انتباه را به گروه طالبان داده که این گروه پیروز جنگ با امریکا است و امریکا را مجبور به فرار از افغانستان کرده  است. چنین انتباه و پیش‌فرضی کار را بر خلیل‌زاد دشوار کرده است. طالبان حاضر به توافق روی مسایل دیگر نشده و همواره بر خروج نیروهای امریکایی تاکید کرده‌اند.

به بیان دیگر، گروه طالبان از نقطه نظر تحلیل خود از شرایط کنونی افغانستان و اقدامات احتمالی امریکایی‌ها، دچارر سوء برداشت شده است. به همین دلیل، خلیل‌زاد و تیم امنیتی امریکا به ترمپ گفته‌اند که با اصلاح گفتار خویش در مورد خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، به طالبان واضح سازد که امریکا از افغانستان برای همیشه رفتنی نیست و توافق صلح در واقع یک توافق مشروط است. به این معنا که امریکایی‌ها برای حصول اطمینان از این‌که طالبان به توافقات صلح پای‌بند می‌ماند یا خیر، مقداری نیروی نظامی در افغانستان نگه خواهند داشت. این چیزی است که خلاف خواست و برداشت طالبان است.

گروه طالبان با تصور این که در جنگ با امریکا پیروز میدان شده‌ است، تصوری نسبت به صلح دارد که طبق آن، امریکا از افغانستان بدون قید و شرط بیرون شود و آینده افغانستان را یک‌سره به دست طالبان بسپارد. باید گفت که این تصور طالبان نه از این جهت که نظامیان امریکایی مخالف آنند، نادرست است، بلکه به این دلیل نیز نادرست که عاری از منطق است. طالبان قادر به کنترل افغانستان در فقدان حمایت امریکا نیست.

هم در امریکا و هم در افغانستان مخالفان خروج کامل نیروهای نظامی امریکا از افغانستان و واگذار کردن سرنوشت افغانستان به دست گروه طالبان زیاداند. شماری از سناتوران امریکایی، اعتماد کردن به طالبان را بدتر از توافق هسته‌یی برجام با ایران دانسته‌اند و به این دلیل حکومت امریکا و شخص ترامپ نمی‌تواند به سادگی به خواست‌های تمامیت‌خواهانه طالبان لبیک بگوید.

هرچند نیروهای سیاسی و نظامی ضد طالبان در افغانستان شاید از نظر طالبان در موقعیتی از قدرت قرار ندارند که بتوانند مانع توافق صلح «طالب محور» شوند ،اما باالقوه مخالفت‌ها و ضدیت با طالبان در بخش‌های وسیعی ازجغرافیای افغانستان با قوت وجود دارد و در صورت خروج کامل امریکا از افغانستان این مخالفت ها وضدیت ها برجسته خواهند شد. این چیزی است که از چشم مذاکره کنندگان و سیاسیون امریکا به دور نیست.

شماری از نیروهای سیاسی-نظامی شمال در افغانستان مخالفت خود را با توافقاتی که بر محور خواست‌های طالبان باشد و نیروهای مخالف طالبان را نادیده بگیرد،  اخیرن هشدار داده‌اند. این هشدارها هرچند به نظر می‌رسد که جدی گرفته نشده اما چنان‌که گفته شد، زمانی این مخالفت‌ها جدی خواهند شد که طالبان با عجله در پی توافق صلحی با امریکا باشند که به زعم این گروه، برگشت حاکمیت طالبان را تضمین کند.

با توجه به این‌که اخیرن رییس جمهوری امریکا و وزیر خارجه این کشور از روند مذاکرات صلح خلیل‌زاد با گروه طالبان ابراز خوش‌بینی کرده‌اند، به نظر می‌رسد که در موارد زیادی طالبان و خلیل‌زاد به توافق رسیده‌اند و تنها مساله خروج نیروهای امریکایی باقی مانده است که در این زمینه نیاز به مشورت با هیأت رهبری دولت امریکا بود که این مشورت صورت گرفته و نتیجه این شده که تعدادی از نیروهای امریکایی در افغانستان خواهند ماند. حالا به نظر می‌رسد که دور بعدی گفت‌وگوهای صلح خلیل‌زاد با طالبان در راستای همین نتیجه به پیش می‌رود.

طالبان تا کنون اعلام کرده که بدون حصول توافق در مورد خروج نیروهای امریکایی، روی دیگر موضوعات توافق نخواهد کرد. بنابراین، گفت‌وگوها می‌تواند برای یک فصل دیگر تمدید شود. به نظر می‌رسد که مخالفت طالبان با دوام حضور نظامی امریکا در افغانستان بیشتر خواست پاکستانی‌ها باشد و توافق طالبان با امریکایی روی دیگر مسایل، در صورت ماندن شماری از نظامیان امریکایی در افغانستان، بسته‌گی زیادی به پاکستانی‌ها خواهد داشت که آیا بر این خواست(خروج نظامیان امریکایی از افغانستان) تاکید خواهند کرد یا به طالبان هدایت دیگری دال بر انعطاف‌پذیری در این خصوص صادر خواهند کرد. زیرا خروج کامل امریکایی‌ها از افغانستان نه تنها که هیچ سودی برای طالبان ندارد، بلکه اگر قرار باشد که این گروه در آینده صاحب کل یا بخش بزرگی از قدرت در افغانستان باشد، خروج نظامیان امریکایی از افغانستان زیان‌بار نیز است. چون چنان‌که گفته شد، طالبان به تنهایی قادر به پیش‌برد حکومت در افغانستان نیست و برای این کار به حمایت امریکایی‌ها و یا نیروهایی سیاسی دیگری دارد که خواهان حضور نظامیان امریکایی در افغانستان برای مدتی تا دست یابی به ثبات در کشوراند.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید