چرا ارگ در ارایه جزییات از دیدار غنی-خلیل‌زاد تأمل کرد؟

نورالله ولی‌زاده

ارگ در مورد دیدار آقایان غنی و خلیل‌زاد به سکوت خویش ادامه نخواهد نداد و ناگذیر است که در این باره وضاحت بدهد. (دست‌کم تا هنگام نوشتن این مقال، ارگ موضع‌گیری خاصی نداشت) این‌که این سکوت چگونه شکسته خواهد شد، بحث جداست، اما نفس تأمل و سکوت ارگ در مورد دیدار آقایان غنی و خلیل‌زاد، جای بحث جدی دارد. حتا اگر این سکوت مثلن یک ساعته باشد!

*****************

منابع گفته‌اند که یکی از خواست‌های خلیل‌زاد از آقای غنی در دیداردیروز این بوده که زمان برگزاری انتخابات چند ماه به تعویق انداخته شود. اگر چنین باشد، بدون شک که تیم ارگ برای اعلام موضع در این خصوص نیاز به رأی‌زنی دارد. البته تعویق انتخابات تا حدودی به نفع آقای غنی است و هم‌چنان احتمال خطر برای تیم آقای غنی در تعویق انتخابات نهفته است که به همین دلیل او با تیمش مشوره خواهد کرد. تعویق انتخابات در صورتی که به معنای وقتِ بیش‌تر خواستن از حکومت برای نهایی‌سازی بحث‌های صلح باشد، به نفع آقای غنی است، اما اگر تعویق به این معنا باشد که روی میکانیزم توافقات انجام شده بین امریکایی‌ها و طالبان بحث صورت گیرد، به این معنا، تعویق انتخابات به نفع آقای غنی نیست.

**************

 

زلمی خلیل‌زاد نماینده ویژه وزارت امور خارجه امریکا برای صلح افغانستان روز دوشنبه(دیروز) وارد کابل شد. ارگ ریاست جمهوری افغانستان پس از دیدار اشرف غنی و زلمی خلیل‌زاد خبرنامه کوتاهی منتشر کرد که در آن در مورد جزییات دیدار آقایان غنی و خلیل‌زاد چیزی گفته نشد. در خبرنامه ارگ تصریح شده که «جزئیات مفصل بحث‌ها در این نشست بعداً شریک می گردد.»

اما ریاست اجرایی با نشر خبرنامه‌ی در مورد دیدار آقایان عبدالله و خلیل‌زاد، نوشته که آقای خلیل‌زاد از «تامین صلح سراسری و پایدار» به آقای عبدالله اطمینان داد.

سکوت ارگ و بیان «خوش‌بینانه» کاخ سپیدار در مورد دیدار آقایان غنی و عبدالله با خلیل‌زاد نیازمند جای بحث دارد.

به هرحال، ارگ در مورد دیدار آقایان غنی و خلیل‌زاد به سکوت خویش ادامه نخواهد نداد و ناگذیر است که در این باره وضاحت بدهد. (دست‌کم تا هنگام نوشتن این مقال، ارگ موضع‌گیری خاصی نداشت) این‌که این سکوت چگونه شکسته خواهد شد، بحث جداست، اما نفس تأمل و سکوت ارگ در مورد دیدار آقایان غنی و خلیل‌زاد، جای بحث جدی دارد. حتا اگر این سکوت مثلن یک ساعته باشد!

عجالتن می‌توان این احتمال را به صورت قوی مطرح کرد که دیدار آقایان خلیل‌زاد و غنی خوب نبوده و به اصطلاح خلیل‌زاد به آقای غنی خبر خوشی را، پس از ده روز مذاکره نفس‌گیر با طالبان در دور نهم مذاکرات، نیاورده است. اگر دیدار آقایان خلیل‌زاد و غنی خوب و طبق توقع آقای غنی می‌بود، ارگ بی‌درنگ در این زمینه اظهار نظر می‌کرد. موکول کردن اظهار نظر به فرصتی دیگر، در واقع به این معنا است که آقای غنی نیازمند بحث و مشوره با تیم مورد اعتمادش است تا بتواند در ارتباط به موضع اعلامی خلیل‌زاد، موضع خود را سنجیده اعلام کند.

قبلن این بحث وجود داشته که بین آقایان غنی و خلیل‌زاد در مورد روند جاری صلح در قطر اتفاق نظر وجود ندارد. آقای غنی مخالف طرح صلح مورد نظر آقای خلیل‌زاده بوده است. در مصاحبه ویژه اخیری که آقای غنی با طلوع نیوز داشت او در مورد صلح خوش‌بین به نظر نمی‌رسید و بیشتر به انتخابات تاکید داشت. تاکید بر انتخابات در واقع به معنای بیرون کردن صلح از اولویت است که این موضوع با مخالفت امریکایی‌ها روبرو بوده است. انتظار می‌رفت که با نزدیک شدن به توافق صلح، اختلاف نظرها بین آقایان غنی و خلیل‌زاد فروکش کند اما از خبرنامه فشرده و بی‌جزییات ارگ بعد از دیدار اخیر آقایان خلیل‌زاد و غنی می‌توان گفت که این اختلاف‌ها فروکش نکرده وبلکه ممکن است ابعاد تازه‌ای بخود بگیرد.

بعضی از منابع گفته‌اند که یکی از خواست‌های خلیل‌زاد از آقای غنی در دیداردیروز این بوده که زمان برگزاری انتخابات چند ماه به تعویق انداخته شود. اگر چنین باشد، بدون شک که تیم ارگ برای اعلام موضع در این خصوص نیاز به رأی‌زنی دارد. البته تعویق انتخابات تا حدودی به نفع آقای غنی است و هم‌چنان احتمال خطر برای تیم آقای غنی در تعویق انتخابات نهفته است که به همین دلیل او با تیمش مشوره خواهد کرد. تعویق انتخابات در صورتی که به معنای وقتِ بیش‌تر خواستن از حکومت برای نهایی‌سازی بحث‌های صلح باشد، به نفع آقای غنی است، اما اگر تعویق به این معنا باشد که روی میکانیزم توافقات انجام شده بین امریکایی‌ها و طالبان بحث صورت گیرد، به این معنا، تعویق انتخابات به نفع آقای غنی نیست.

اما خبرنامه ریاست اجراییه با ابراز خوش‌بینی از دیدار آقایان عبدالله و خلیل‌زاد به نشر رسید. به نظر می‌رسد که دو رهبر حکومت وحدت ملی دو دیدگاه جداگانه در مورد صلح دارند. آقای عبدالله در مصاحبه اخیری که با طلوع نیوز داشت، در مورد صلح خوش‌بین به نظر می‌رسید. او گفت که در صورت فراهم شدن زمینه صلح قابل قبول و قابل اعتماد، حاضر است که به نفع صلح از انتخابات کنار بکشد. حتا آقای عبدالله گفت که در صورت برنده شدن در انتخابات نیز حاضر است که بخاطر صلح از چوکی ریاست جمهوری بگذرد. خوش‌بینی عبدالله به روند صلح را می‌توان به دوعامل وابسته دانست.

اول این‌که، موافقت آقای عبدالله با برنامه صلح مورد نظر خلیل‌زاد به معنای مخالفت او با دیدگاه‌ها برنامه‌های آقای غنی است. آقای عبدالله فکر می‌کند که اکنون زمان مناسبی برای ضربه زدن به رقیب‌اش است. مخالفت غنی با برنامه صلح خلیل‌زاد و موافقت عبدالله با این برنامه، به صورت خودکار عبدالله را مورد توجه امریکایی‌ها قرار میدهد و غنی را بیشتر در نزد امریکایی‌ها تخریب می‌کند.

دوم، این‌که موافقت عبدالله با برنامه صلح براساس این فرضیه استوار است که گفته می‌شود، در صورت تشکیل حکومت موقت، عبدالله یکی از کاندیدان احتمالی ریاست حکومت است. این امیدواری در نزد آقای عبدالله او را می‌تواند به شکل بالقوه به یکی از حامیان برنامه صلح مورد نظر خلیل‌زاد مبدل کند.

گفته شده که خلیل‌زاد با دیگر چهره‌های سیاسی مطرح در افغانستان در مورد برنامه‌های آینده صلح صحبت خواهد کرد. از سهیل شاهین سخنگوی دفتر طالبان در قطر نیز نقل قول شده که نسبت به پایان دور نهم مذاکرات با خلیل‌زاد خوش‌بینی نشان داده است.

اگر سفر خلیل‌زاد به معنای گرفتن تاییدی جریان‌های مختلف سیاسی از توافقات صلح با طالبان باشد، دوگانگی رهبری حکومت به نفع امریکایی‌ها است. در صورتی که آقای غنی با آنان تفاهم پیدا نکند، آنان می‌توانند با گرفتن توافق عبدالله، مهر تایید حکومت را پای توافق‌نامه مورد نظر شان بگیرند. این فرصت به امریکایی‌ها وجود دارد که موقعیت رییس اجراییه را برجسته بسازند و از آن موقعیت به  نفع مشروعیت بخشیدن به توافق صلح شان با طالبان استفاده کنند. در این صورت آقای غنی، در صورت ادامه مخالفت، بیشتر منزوی خواهد شد.

آنچه اما نباید خلط شود این است که برگزاری انتخابات ریاست جمهوری تنها از نقطه نظر روند صلح با تهدید تعویق روبرو نیست بلکه جدا از بحث صلح نیز، دلایل کافی و تجارب ناکام کافی وجود دارد که در مورد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری به وجودآمدن تضمین‌های لازم در مورد سلامت و اعتبار انتخابات را ضروری می‌سازد. در فقدان این تضمین‌ها، داشتن یک انتخابات بی‌دردسر و بدون پیامدهای ناگوار سیاسی دشوار است.

تاکید اشرف غنی به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری از نوع تاکید وی بر برگزاری انتخابات پارلمانی سال گذشته است که رسواترین انتخابات تاریخ دموکراسی خوانده می‌شود. این تاکید بر برنامه‌ریزی، سنجش، منافع ملی و مصالح ملی استوار نیست بلکه بیشتر یک تاکید متکی براحساسات است. آقای غنی می‌خواهد با این تاکید عنوان کند که او رهبر یک دولت کارآ  و بابرنامه است. در حالی‌که تجربه عکس این باور را ثابت می‌سازد. برای مدیریت یک کشور بحران زده تعقل و سنجش خردمندانه بیشتر نیاز است تا این‌که رهبران سیاسی مسایل کلان کشوری را حیثیتی بسازند.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید