رفتارِ«برابری خواهانه» با امریکا می‌تواند زیان‌بار باشد!!

نورالله ولی‌زاده

هیچ کس از آقای غنی انتظار ندارد که منافع علیای کشور را به خاطر رضایت خاطر چند مقام امریکایی‌ها فدا کند، اما در عین حال لازم است که آقای غنی و مشاوران ایشان به این مسأله توجه کنند که به هرحال افغانستان  از جهت‌های مختلف وابسته‌گی شدیدی به امریکا دارد و درک همین وابسته‌گی‌ها ایجاب می‌کند که در رابطه به امریکایی‌ها رهبران سیاسی افغانستان احتیاط بیش‌تری به خرچ دهند و دست‌کم طوری رفتار نکنند که گویا افغانستان یک کشورِ از هر لحاظ مستقل و برابر با امریکایی است. تاریخ گواه است که رهبران سیاسی افغانستان در مقاطع خاص تاریخی، با رفتار برابری خواهانه در برابر رهبران کشورهای قدرتمند جهان، فرصت های بسیاری را از دست داده و به این ترتیب آسیب‌های جدی‌ای را به کشور و مردم وارد کرده‌اند. از این تجریبات باید درس‌های لازم گرفته شده باشد.

****************

محمد اشرف غنی رییس حکومت وحدت ملی تا کنون با صراحت از وجود اختلاف نظرهای شدید بین او و مقام‌های امریکایی سخن نگفته، اما نزدیکان و مشاوران او در چند روز اخیر پیام‌هایی بیرون داده‌اند که حاکی از تنش شدید در روابط آقای غنی با امریکایی‌ها است.

لغو سفرآقای غنی به امریکا (که طبق گزارش‌ها، قرار بود دیروز انجام شود) تیره‌گی روابط آقای غنی با امریکایی‌ها را آشکارتر ساخته است. بعضی از منابع گفته‌اند که سفر آقای غنی به امریکا به این دلیل لغو شد که او، مخالف توافقات انجام شده بین زلمی خلیل‌زاد و گروه طالبان است. این در حالی است که گفته می‌شود، دلیل عمده سفر آقای غنی به امریکا، تایید توافقات انجام شده بین خلیل‌زاد و طالبان بوده است. مقام‌های امریکایی آقای غنی را به امریکا خواسته‌اند، تا پای توافقات انجام شده بین خلیل‌زاد و طالبان امضا کند، اما او به دلیل مخالفت با این کار، از رفتن به امریکا امتناع ورزیده است.

حکومت در مورد دلیل لغو سفر آقای غنی به امریکا چیزی نگفته و بنابراین مطرح شدن گمانه‌های مختلف در این مورد می‌تواند یک امر طبیعی باشد. البته این گمانه که لغو سفر آقای غنی به امریکا به دلیل مخالفت او، با توافقات انجام شده بین خلیل‌زاد وطالبان بوده، بیش‌تر می‌تواند از منابع نزدیک به ارگ مطرح شود؛ چون این گمانه به هرحال آقای غنی را در یک موقعیت برتر قرار می‌دهد.

قبلن گفت می‌شد که آقای غنی خود علاقه‌مند سفر به امریکا و دیدار با مقام‌های ارشد دولت امریکا بوده که از سوی امریکایی‌ها استقبال نشده است. هدف آقای غنی از دیدار با مقام‌های امریکایی این بوده تا بتواند توجه آنان را به نظریات خود در مورد روند صلح و انتخابات جلب کند، اما امریکایی‌ها بیش‌تر این موضوع را به خلیل‌زاد موکول کرده و منتظر نتایج کارهای او بوده‌اند. حالا خلیل‌زاد مسوده‌ای را در دست دارد که ثمره نزدیک به ده ماه تلاش او، در مذاکره با طالبان است. این مسوده محور اختلاف نظرها بین رهبران سیاسی در کابل و کاخ سفید است.

از احتمال سفر آقای غنی به امریکا(به روزشنبه) در حالی سخن گفته شد که آقایان غنی و خلیل‌زاد در ظرف چند روزی که آقای خلیل‌زاد در کابل بود، چندین دیدار داشتند. بعضی از منابع گفته‌اند که این دیدارها در فضای عادی و خوب انجام نشده و در همه این دیدارها دو طرف اختلاف‌های جدی‌ای روی مسایل مورد توافق بین طالبان و امریکایی‌ها داشته‌اند.

گمانه دیگر این است که سفر آقای غنی به امریکا از سوی امریکایی‌ها لغو شده است. آقای غنی پس از آن‌که در چندین دیدار پر تشنج با خلیل‌زاد با او، به تفاهم نرسیده، خواسته است که به امریکا برود و با مقام‌های ارشد دولت امریکا در مورد روند صلح و انتخابات بحث کند. این گمانه براین اساس استوار است که آقای غنی و تیم او به این نظر شده‌اند که بحث در مورد مسایل مهمی همچون انتخابات و صلح از حوزه صلاحیت کاری خلیل‌زاد بیرون است و باید با مقام‌های دولت امریکا صحبت شود.

البته بعضی‌ها حتا از «احضار» آقای غنی توسط مقام‌های دولت امریکا سخن گفته‌اند و استدلال کرده‌اند که امریکایی‌ها از رفتار تنش‌آلود آقای غنی با خلیل‌زاد خشم‌گین شده‌اند و به همین دلیل خواسته‌اند که آقای غنی را به امریکا فراخوانده و مراتب نارضایتی خود را از ادامه رفتار این‌چنینی آقای غنی با وی شریک سازند.

بعضی‌ها حتا استعفای معصوم استانکزی رییس اداره عمومی امنیت ملی را نیز به تیرگی روابط آقای غنی با امریکایی‌ها مرتبط دانسته و این گمانه را مطرح کرده‌اند که آقای غنی در اوج تیرگی روابط‌اش با امریکایی‌ها، بالای اطرافیان و نزدیکان خود بی‌اعتماد شده و فکر می‌کند که احتمال آسیب دیدن از درون بیشتر شده است.

به هرحال لغو سفر آقای غنی به امریکا، به هر دلیل و انگیزه‌ای که باشد، نشان‌دهنده تنش شدید در روابط کابل و واشنگتن است و این‌گونه تنش و تقابل می‌تواند مایه نگرانی باشد.

رابطه کابل-واشنگتن یک رابطه راهبردی است. بیش از امریکا افغانستان نیاز به تحکیم این رابطه دارد. موضع آقای غنی در رابطه به گفت‌وگوهای صلحی که خلیل‌زاد تا کنون پیش برده تا حدودی به این جهت که آقای غنی از حفط نظام جمهوریت و دست‌آوردهای هژده سال اخیر سخن می‌گوید، قابل دفاع است. اما در عین حال این نگرانی وجود دارد که آقای غنی و اطرافیانش به خاطر منافع شخصی و گروهی، روند صلح را سبوتاژ کنند. این نگرانی بسیار جدی است ودر موقعیت حساسی که افغانستان قرار دارد، رفتار آقای غنی و تیمش می‌تواند تاثیر مثبت یا منفی زیادی بالای روابط راهبردی دو کشور(افغانستان و امریکا) و ثبات وامنیت افغانستان داشته باشد.

یک تحلیل این است که آقای غنی به خاطر درخطر افتیدن منافع شخصی و تیمی‌اش، حاضر به تعامل با امریکایی‌ها نیست. روابط تنش آلودبا خلیل‌زاد و تلاش برای قانع ساختن رهبران دولت امریکا در همین راستا صورت می‌گیرد. انعطاف‌ناپذیری آقای غنی در مخالفت با طرح صلح امریکایی‌ها، می‌تواند سناریوهای «بدتر» دیگری را مجال طرح واجرا بدهد. شاید یک سناریو همین باشد که امریکایی‌ها، با حصول توافق با طالبان پای از معرکه صلح و جنگ افغانستان بیرون بکشند که در این صورت، شرایط سیاسی و امنیتی بدی را شاهد خواهیم بود.

هیچ کس از آقای غنی انتظار ندارد که منافع علیای کشور را به خاطر رضایت خاطر چند مقام امریکایی‌ها فدا کند، اما در عین حال لازم است که آقای غنی و مشاوران ایشان به این مسأله توجه کنند که به هرحال افغانستان  از جهت‌های مختلف وابسته‌گی شدیدی به امریکا دارد و درک همین وابسته‌گی‌ها ایجاب می‌کند که در رابطه به امریکایی‌ها رهبران سیاسی افغانستان احتیاط بیش‌تری به خرچ دهند و دست‌کم طوری رفتار نکنند که گویا افغانستان یک کشورِ از هر لحاظ مستقل و برابر با امریکایی است. تاریخ گواه است که رهبران سیاسی افغانستان در مقاطع خاص تاریخی، با رفتار برابری خواهانه در برابر رهبران کشورهای قدرتمند جهان، فرصت های بسیاری را از دست داده و به این ترتیب آسیب‌های جدی‌ای را به کشور و مردم وارد کرده‌اند. از این تجریبات باید درس‌های لازم گرفته شده باشد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید