آیا رسانه‌های «معتبر» با «جریان تقلب انتخاباتی» هم‌سواند؟!!

نورالله ولی‌زاده

چنان‌که در اظهارات آقای عبدالله دیده می‌شود، نهادهای امنیتی در تهیه فهرست مراکز رای‌دهی‌ای که در روز انتخابات بسته خواهند ماند، آمارغیر واقعی به کمیسیون ارایه کرده‌اند. مسوولیت رسانه‌های همه‌گانی، به‌ویژه رسانه‌هایی که مخاطب بیش‌تر دارند و خود را رسانه‌های معتبر و بی‌طرف عنوان می‌کنند، این بود که اظهارات این عضو کمیسیون انتخابات را موشگافی می‌کردند و این موضوع را روشن می‌ساختند که در کدام ولایت‌ها و مناطق از سوی نهادهای امنیتی، مراکزی بسته اعلام شده‌اند که در واقع از نظر امنیتی مشکلی ندارند و نباید بسته اعلام می‌شدند.

************

روز سه‌شنبه یک عضو کمیسیون انتخابات، فهرست‌ تهیه شده توسط نهادهای امنیتی در مورد مراکز بسته در روز انتخابات را زیر سوال برد. مولانا محمد عبدالله عضو کمیسیون انتخابات گفت، آماری را که نهادهای امنیتی و مسوولان انتخاباتی از مراکز رای‌دهی مسدود در ولایت‌های افغانستان اعلام کرده‌اند، «غیرواقعی» است. او، افزود؛ «مراکزی که مسدود اعلام شده در ولایت‌هایی هستند که از دید منی‌که در افغانستان زنده‌گی می‌کنم واقعی نیست؛ در این دروغی نهفته است.»

این اظهاراتِ یک عضو کمیسیون انتخابات، در حالی که تا چند روز دیگر به برگزاری انتخابات باقی مانده است، بسیار مهم است. این اظهارات برای تمام نهادها، احزاب، اشخاص، جریان‌ها و افراد شامل پروسه انتخابات حایز اهمیت است. مردم نیز حق دارند که در همچو موارد اطلاعات دقیق و همه‌جانبه‌ای از وقایع در حال اتفاق به دست آورند. این‌که چرا نامزدان انتخابات ریاست جمهوری، احزاب سیاسی و سایرنهادهای دخیل در روند انتخابات اظهارات این عضو کمیسیون را جدی نگرفتند و ما شاهد کدام واکنش جدی در این رابطه نبودیم، سوال جداست، اما در این جستار تلاش می‌شود، تا شایبه هم‌دستی رسانه‌هایی که به هرحال معتبر دانسته می‌شوند، با «جریان تقلب» مورد توجه قرار داده شود.

چنان‌که در اظهارات آقای عبدالله دیده می‌شود، نهادهای امنیتی در تهیه فهرست مراکز رای‌دهی‌ای که در روز انتخابات بسته خواهند ماند، آمارغیر واقعی به کمیسیون ارایه کرده‌اند. مسوولیت رسانه‌های همه‌گانی، به‌ویژه رسانه‌هایی که مخاطب بیش‌تر دارند و خود را رسانه‌های معتبر و بی‌طرف عنوان می‌کنند، این بود که اظهارات این عضو کمیسیون انتخابات را موشگافی می‌کردند و این موضوع را روشن می‌ساختند که در کدام ولایت‌ها و مناطق از سوی نهادهای امنیتی، مراکزی بسته اعلام شده‌اند که در واقع از نظر امنیتی مشکلی ندارند و نباید بسته اعلام می‌شدند.

در این‌جا به شکل نمونه گزارش رسانه‌های: بی بی سی فارسی، طلوع نیوز و رادیو آزادی با استناد به سایت‌های انترنتی آنان در رابطه به اظهارات عضو کمیسیون انتخابات در مورد غیرواقعی بودن آمار مراکز بسته انتخاباتی مورد بررسی قرار داده می‌شود.

یادآوری این نکته ضروری است که این سه رسانه، نه تنها که خود شان خود را رسانه‌های معتبر و بی‌طرف عنوان می‌کنند، بلکه اکثرن مردم نیز آنان را معتبر و بی‌طرف می‌دانند. این سه رسانه درسطح ملی و بین‌المللی مخاطبان زیادی دارند که مخاطبان آنان با اعتماد به رعایت اصل بی‌طرفی و التزام این رسانه‌ها به بیان واقعیت‌ها، بیننده و شنونده این سه رسانه‌ هستند. حکومت نیز معمولا همین سه رسانه را جدی می‌گیرد و اگر قرار براین باشد که حکومت بررسانه‌ها اعمال نفوذ کند، هدف اولی همین سه رسانه خواهند بود. بنابرین، گزارش‌های این سه رسانه در مورد موضوع مورد بحث، بحیث نمونهِ قابل بررسی گزینش شده‌اند.

بی بی سی:

بی بی سی در بین سه رسانه یاد شده، گزارشش بسیار کوتاه، اما متمرکز به اصل موضوع است. عنوان گزارش بی بی سی به این شکل است. «عضو کمیسیون انتخابات افغانستان: آمار مراکز رأی دهی مسدود”غیرواقعی” است.» بی بی سی نقل قول عضو کمیسیون انتخابات را در لید گزارش تکرار می‌کند و نقل قول منبع را در گزارش می‌آورد. اما بی بی سی به نقل قول«ابهام‌آمیزِ» منبع اکتفا می‌کند و ادامه گزارش را به موضوع دیگر اختصاص می‌دهد.

در واقع، پرداخت کوتاه و گذرای بی بی سی به این موضوع که به معنای زپا کردن یک اصل اساسی خبرنویسی(وضاحت) نیز تلقی شده می‌تواند، می‌تواند به این معنا باشد که بی بی سی اهمیت چندانی به این خبر نمی‌دهد و این زحمت را برای خود نمی‌دهد که اندکی از اظهارات عضو کمیسیون انتخابات ابهام‌زدایی کند. ایجاب می‌کرد که بی بی سی جهت تکمیل این گزارش، طالب جزییات بیش‌تری از عضو کمیسیون انتخابات می‌شد. باید گزارش به این سوال پاسخ می‌داد که در کدام مناطق و ولایت‌ها مراکز رأی‌دهی از سوی نهادهای انتخاباتی«به دروغ» بسته اعلام شده است.

طلوع نیوز:

عنوان گزارش طلوع در مقایسه با عنوان بی بی سی، ابهام‌آمیز است. عنوان گزارش طلوع نیوز به این شکل است: «کمیسیون: گزارش نهادهای امنیتی در باره مراکز رأی‌دهی، درست نیست.» در عنوان طلوع اشاره‌ای به «مراکز مسدود» نشده است. این در حالی است که اصل موضوع، آمار مراکز مسدود است. عضو کمیسیون گفته که در مورد مراکز مسدود گزارش غیر واقعی داده شده است. باید گفت که تفاوت عمده‌ای بین مراکز بسته و مراکز باز وجود دارد. گزارش غیر واقعی نهادهای امنیتی در مورد آمار مراکز بسته به یک معنا است و گزارش این نهادها در مورد مراکز باز به معنای دیگر است.

طلوع نیوز هرچند اندکی بیشتر از بی بی سی در این مورد جزییات ارایه کرده، اما جزییات ارایه شده به اصل موضوع مرتبط نیست  و در مورد آمار مراکز بسته وضاحت نمی‌دهد. طلوع نیز مثل بی بی سی با تهیه یک گزارش ابهام‌آمیزِ مبتنی به نقل قول مبهم عضو کمیسیون انتخابات بسنده کرده است و ادامه گزارشش به موضوع دیگر اختصاص یافته است. در گزارش طلوع نیوز نیز نمی‌توان فهمید که کدام مراکز در کدام منطقه به شکل غیر واقعی مراکز بسته اعلام شده است.

رادیو آزادی:

گزارش رادیو آزادی در مقایسه با گزارش بی بی سی و طلوع مشرح‌تر است. گزارش رادیو آزادی نیز خالی از ابهام نیست اما پس ازخواندن این گزارش می‌توان فهمید که منظور عضو کمیسیون انتخابات چیست. در گزارش رادیو آزادی به نقل از عضو کمیسیون انتخابات نام ولایت‌هایی(ارزگان، زابل، هلمند، نیمروز، پکتیا، پکتیکا، خوست، ننگرهار، لوگر و غزنی) که تعداد مراکز مسدود در آنان به شکل واقعی ارایه نشده، وجود دارد، اما در این بخش این ابهام وجود دارد که منظور از ارایه آمار غیر واقعی از مراکز بسته در این ولایت‌ها چه است. آیا در این ولایت‌ها تعداد واقعی مراکز بسته بیش‌تر از آن‌چیزی است که از سوی وزارت امور داخله اعلام  شده یا کمتر از آن است.

ایرادی‌که به گزارش هرسه رسانه یاد شده می‌توان گرفت این است که گزارش هرسه رسانه ناقص، بسیار کوتاه و مبهم تهیه شده است. تهیه یک گزارش کوتاه، ناقص و مبهم در مورد یک موضوع مهم، می‌تواند به این معنا باشد که رسانه‌های مورد نظر این موضوع را مهم تلقی نکرده و آن را جدی نگرفته‌اند.

جدی گرفته نشدن همچو موضوعات از سوی رسانه‌ها از دو حالت خالی نیست. یا این کار از روی عمد است و یا این است که تهیه کننده‌گان خبر اهمیت موضوع را درک نکرده‌اند. بعید است که دست اندرکاران سه رسانه یاد شده، درک درستی از اهمیت موضوع نداشته باشند.

در صورتی که جدی گرفته نشدن همچو موضوعات یک امر عمدی از سوی رسانه‌های مورد نظر تلقی شود، در این صورت می‌توان پالیسی‌ها و راهبردهای خبری رسانه‌ها را مورد ارزیابی قرار داد. این احتمال می‌تواند مطرح باشد که رسانه‌های مورد نظر پالیسی‌های خبری خود را طبق میل حکومت عیار ساخته‌اند.

موضوع مورد نظر(ارایه گزارش نادرست در مورد تعداد مراکز باز وبسته) از یک سو از نظر امنیتی مهم است؛ چون‌که بحث جان هزاران رای دهنده در بین است و مهم‌تر از آن، هرگاه این موضوع در راستای مهندسی انتخابات در نظر گرفته شود، اهمیت آن چند برابر می‌شود. به عبارت دیگر، موضوعی که از سوی سه رسانه یاد شده، جدی گرفته نشده و به آن اهمیت داده نشده، یک موضوع مهم و سرنوشت‌ساز است و در زمره موضوعاتی نیست که رسانه‌ها درجه اهمیت و جدیت آن را خودشان به دلخواه خود تعیین کنند.

موضوع یاد شده اگر در راستای تقلبات از پیش طرح‌ریزی شده مورد ارزیابی قرار گیرد، اهمیت آن بیش‌تر آشکار می‌شود. تیم حاکم از سوی نامزدان انتخابات ریاست جمهوری بارها متهم شده که با تمام توان برنامه ابقای خود در قدرت را دارد و از هیچ تلاشی در این راستا دریغ نمی‌کند. با جدی گرفتن این اتهام‌ها، می‌توان گفت که ارایه گزارش نادرست از سوی نهادهای امنیتی در مورد مراکز باز و بسته، بخشی از برنامه گسترده تقلب است که پیش از پیش روی دست گرفته شده است. این برنامه می‌تواند به این شکل باشد که نهادهای امنیتی از پیش دستور گرفته‌اند که گزارش امنیتی خود در مورد مراکز باز و بسته را طبق میل رهبری حکومت(در یک رویکرد سیاسی، جانب‌دارانه و غیرمسلکی)تهیه و به کمیسیون ارایه کنند که طبق آن تعدادی از مراکز، بدون در نظرداشت تهدیدهای امنیتی، باز باشند و تعداد دیگری از مراکز، تحت عنوان موجودیت تهدیدهای امنیتی، بسته نگهداشته شوند. اظهارات محمد عبدالله عضو کمیسیون انتخابات دقیقن همین معنا را می‌رساند، اما در گزارش رسانه‌های یاد شده این موضوع واضح نشده و در پرده ابهام قرار گرفته است.

بنابراین، اگر بتوان به این نتیجه‌گیری رسید که رسانه‌ها در هم‌سویی با حکومت در صدد پنهان کردن یا نادیده گرفتن کیف و کان تقلب در انتخابات هستند، می‌توان از همین اکنون انتخابات به شدت بحران‌زایی را پیش‌بینی کرد. می‌توان تصور کرد که تیم حاکم تا چه اندازه می‌تواند برای بقای خویش در قدرت دست به کار شود.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید