چرا هراس از بايومتريک؟

آثار حکيمي و خالد نجوا

انتخابات در افغانستان، به صورت امروزي اش پس از سقوط طالبان، وارد اين کشور شد که براي مردم پديده‌ي تازه بود. بنابرين در آغاز اين روند مردم تجربه‌‌ي لازم براي برگزاري آن نداشتند، براي همين در نخستين انتخابات برخي‌ها براي برنده ساختن افراد مورد نظر شان، چيزي که به ذهن شان مي‌رسيد انجام دادند. اما؛ تقلب آن‌ها در مقايسه با تقلب 2014، 2018 و 2019 موارد کوچک بود. در نخستين انتخابات‌ها تقلب به جعل رنگ انگشت، استفاده از چند راي از نام يک فرد و انداختن راي بيش از اندازه تعيين شده در صندوق‌ها، محدود مي‌شد.

ولي در دور دوم انتخابات رياست جمهوري 2014، برخي از مسوولان انتخاباتي به خاطر بلند نشان دادن آراي يک نامزد، آمار راي دهنده‌گان را در مناطق ناامن کشور تا اندازه‌يي بالا بردند که مجموع آراي اين مناطق، تا سه صد درصد از نفوس واجد شرايط راي دهي در آن مناطق رسيد.

البته اين موضوع را بايد براي خواننده‌گان واضح کرد که نهادهاي خارجي مسوول انتخابات در همکاري با دولت افغانستان، پس از بررسي‌هاي دقيق، آمار راي دهنده‌گان را 40 درصد نفوس کل کشور تخمين کردند. به اين معنا که در هر ولايت، چهل درصد مجموع نفوسش واجد شرايط راي دهي مي‌باشد.

اما از آن‌جاي که تخمين نفوس کشور بيشتر از شمار واقعي است و يا به دليل اين که شمار کودکان زير 18 سال بيشتر از بزرگ سالان مي‌باشد، آمار واقعي ثبت نام‌شونده‌هاي انتخابات در شهرهاي کلان مانند کابل، هرات و بلخ، بين 31 تا 33 درصد کل نفوس شان را شامل مي‌شود. اما اين رقم در ولايت‌هاي مثل، پکتيا، پکتيکا، خوست و شماري از ولسوالي‌هاي کابل و ننگرهار در انتخابات 2014، بيش از يک صد و بيست درصد از تمام نفوس و گاهي هم در بسا ولسوالي‌ها سه صد درصد بيش‌تر از واجدان شرايط راي‌دهي آن‌ها بود.

به گونه‌ي نمونه، در سال 2014 کل نفوس پکتيا 470 هزار تن تخمين شده بود که بر اين اساس واجدان شرايط راي دهي آن ولايت که 40 درصد نفوس کل پکتيا 188000 مي‌باشد، اما در همان دور، آراي ريخته شده‌ي اين ولايت به 404,562 مي‌رسيد.

وقتي مهندسان انتخابات ديدند که نامزد مورد نظر شان، با جعل‌هاي کوچک برنده نمي‌شود؛ ساز وکار تقلب را به گونه‌يي طرح افگندند که در ولايت‌ها و ولسوالي‌هاي ناامن کشور، شمار راي‌ دهنده‌گان را تا سه صد درصد بيشتر از شمار واجدان شرايط راي‌دهي بالا بردند.

اينجا بود که تقلب از سطح جعل رنگ و استفاده چند راي از نام يک فرد به تعداد چند صد هزار تغيير چهره داد. اين رويکرد به حدي تقلب را بلند برد که پذيرشش در هيچ منطقي نمي‌گنجيد.

نتيجه‌ي درشت تقلب انتخابات 2014 سبب شد حکومت وحدت ملي ايجاد شود. يکي از وظايف حکومت وحدت ملي جهت جلوگيري از تقلب اصلاحات نظام انتخاباتي بود که اين مسأله پس از تلاش‌هاي زياد احزاب و گروه‌هاي سياسي براي آوردن اصلاحات در روند انتخابات کم و بيش اعمال گرديد که يکي از موارد آن استفاده از سيستم راي دهي بايومتريک بود تا مشخصات هر راي دهنده، معلوم شود.

در اين سيستم، در کنار الزامي بودن تصوير راي‌دهنده، تصوير برچسپ ( استيکر) تذکره، گرفتن سر انگشت و نصب بارکود مشخص براي تشخيص و جلوگيري از تقلب، ملاک ثبت نام تعيين شد. اما شوربختانه برخي از حلقات که در تقلب 2014 نيز دخيل بودند، اين بار سعي کردند پيش از رفتن به پروسه‌ي راي دهي آمار راي دهنده‌گان برخي ولايت‌ها را به گونه‌ي سرسام آور بلند نشان دهند تا در روز انتخابات با دست و دل باز تقلب کنند.

به گونه‌ي نمونه؛ بر اساس گزارش 2019 احصائيه‌ي مرکزي و گزارش ثبت نام راي دهنده‌گان 2019 کميسيون انتخابات درصدي ثبت نام نفوس کابل را 5038887 و شمار راي دهنده‌گان کابل 1686919 که فيصدي آن 33.4 درصد، نفوس ننگرهار 1668481 و شمار راي دهنده‌گان آن 856243 که فيصدي آن 51.3، نفوس ولايت هرات 2015117 و تعداد راي دهندگان 574055 که فيصدي آن 28 درصد، نفوس ولايت قندهار 1368036 و تعداد راي دهنده‌گان اين ولايت 558567 و فيصدي راي دهنده‌گان آن 40 درصد، نفوس ولايت بدخشان 1035658 و شمار راي دهنده‌گان آن 325327 که درصدي راي دهنده‌گان آن 31 درصد و همچنان نفوس ولايت پکتيا 601230 و شمار راي دهنده‌گان اين ولايت 400809 که درصدي اين ولايت 67 درصد ثبت گرديده است. اين آمار در برخي ولسوالي ها شبيه انتخابات 2014 افزايش بيشتر از سه صد درصد واجدين شرايط راي دهي را داشته است. ولسوالي لجه منگل، ولايت پکتيکا بر اساس احصائيه مرکزي 20891 تن تعيين شده است؛ اما شمار راي دهنده‌گان 19631 که درصدي آن 106 درصد کل نفوس مي‌شود و ولسوالي موسهي کابل بر اساس اين گزارش 25983 و شمار راي دهنده 28636 که درصدي آن 110 درصد کل نفوس مي‌شود.

با توجه به سطح سواد، آگاهي سياسي و آمار نفوس ولايت‌ها، اين تفاوت ثبت نام راي‌دهنده گان حکايت از تقلب گسترده و سازمان يافته‌يي دارد که برخي‌ها به خاطر برنده شدن نامزد مورد نظر شان آن را چيده‌اند.

اکنون کميسيون انتخابات، بنابر فيصله‌ي اعضاي آن، اعلان نموده است که تنها آراي مدار اعتبار، آرايي است که بايومتريک شده باشد، و هر رايي که بدون ثبت در سيستم بايومتريک وارد سيستم شده، مدار اعتبار نيست.

برغم تيم دولت ساز که آراي غير بايومتريک را معتبر مي‌دانند، اکثريت ديگر نامزدان انتخابات رياست جمهوري 2019، ضمن تأييد فيصله‌ي کميسيون بر معتبر دانستن تنها آراي بايومتريک تاکيد دارند و آراي غير بايومتريک را آراي باطل و غير اعتبار مي‌پندارند.

انتخابات در تمام کشورهاي شهروندمحور دنيا، تنها راه سامان‌مند و پذيرفته‌شده‌ي انتقال قدرت سياسي است، اما برخي در افغانستان به دليل ملحوظات اتنيکي و اراده‌ي سياسي بر عدم پذيرش حقوق سياسي شهروندان و هراس از تغيير ساختار سياسي به وسيله‌ي اين راهکار دموکراتيک، بناي پيروزي شخص مورد هدف شان را بر خشت تقلب گذاشته اند. چنانچه نتيجه‌ي تقلب‌هاي انجام شده در انتخابات 2009 و  2014 نشان داد، از يک سو اراده‌ي مردم را به مسخره گرفته و سبب بي‌باوري مردم به دموکراسي گرديد از جانب ديگر کشور را تا يک قدمي بحران شديد داخلي پيش برد.

اکنون، يک بار ديگر مردم با قبول تهديدهاي طالبان و پذيرفتن خطر مرگ، پاي صندوق‌هاي راي رفتند و به دموکراسي راي دادند. باتوجه تهديدات بزرگ شهروندان و همکاران جهاني افغانستان توقع دارند که برآيند انتخابات شش ميزان، يک حکومت مشروع و برخاسته از آراي پاک مردم باشد. همچنان، اعتمادسازي دوباره مردم به روند انتخابات و نيز اطمينان بيشتر همکاران بين‌المللي افغانستان به تأمين شفافيت و نهادسازي در افغانستان نيز وابسته به عملکرد شفاف و بي طرف کميسيون‌هاي انتخاباتي است.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید