برخورد پرخاش‌جویانه ارگ در برابر خلیل‌زاد و پاکستان به چه معناست!

نورالله ولی‌زاده

برخورد ارگ ریاست جمهوری افغانستان، این‌بار بیش از هر زمان دیگری، در برابر خلیل‌زاد پرخاش‌جویانه بوده و تلاش صورت گرفته تا سفر او غیر ضروری و کم اهمیت جلوه داده شود. از این گونه رفتار ارگ این استنباط به وجود می‌آید که در سفر اخیر خلیل‌زاد به کابل، بحث‌هایی بین او و ارگ نشینان صورت گرفته که برای تیم آقای غنی خشم‌اور بوده است. این بحث‌ها  در محوریت صلح و انتخابات صورت گرفته و به احتمال زیاد، تیم آقای غنی را به نتیجه رسانده که جلب حمایت امریکا به سادگی ممکن نیست و در تحولات سیاسی آینده نقش این تیم نادیده گرفته شده است.

**************

نشانه دیگری که از رفتار و گفتار تقابل‌آمیز ارگ و خلیل‌زاد وجود دارد، به موضوع رهایی انس حقانی مرتبط است. گفته شده که طالبان در برابر رهایی دو استاد دانشگاه امریکایی، خواستار رهایی انس حقانی، از رهبران شبکه حقانی شده‌اند. اما حکومت افغانستان با این خواست مخالفت کرده است. صدیق صدیقی سخنگوی ریاست جمهوری گفته که رهایی انس حقانی خط سرخ حکومت افغانستان است و این کار به تصمیم مردم افغانستان بستگی دارد. این در حالی است که قبلا ارگ صدها زندانی طالبان را بدون در نظرداشت موافقت و مخالفت مردم، از بند رها کرد و در آن خصوص صحبتی از خط سرخ و اهمیت تصمیم مردم در بین نبود. این موضع‌گیری ارگ نیز نشان می‌دهد که سفر چند روز اخیر خلیل‌زاد به کابل، منجر به بهبود روابط بین امریکایی‌ها و ارگ نشده و به اصطلاح این سفر برای ارگ ریاست جمهوری خوش‌آیند نبوده است.

***********

زلمی خلیل‌زاد فرستاده ویژه وزارت امورخارجه امریکا برای صلح افغانستان در سه روز گذشته در کابل بود و با مقام‌های حکومت افغانستان و برخی از رهبران سیاسی بیرون از حکومت دیدار داشت. هدف از سفر خلیل‌زاد به کابل و دیدارهای او با رهبران حکومت و رهبران سیاسی، تسریع روند صلح خوانده شده است. اما برخی از منابع سفر خلیل‌زاد به کابل را به تلاش برای رهایی دو استاد دانشگاه امریکایی خلاصه کردند که در بند طالبان به‌سر می‌برند. در ابتدا وقتی این موضوع در شبکه‌های اجتماعی مطرح شد، طوری به نظر می‌رسید که گویا این موضوع درحد شایعات مطرح است اما بعدتر، وقتی که خلیل‌زاد از کابل رفت به پاکستان، حمدالله محب مشاور امنیت ملی ریاست جمهوری نیز گفت که آقای خلیل‌زاد به منظور رهایی دو استاد دانشگاه امریکایی به کابل آمده بود.

البته جای شک وجود ندارد که بخشی از تلاش‌های خلیل‌زاد در حضور چند روزه‌اش در کابل، به رهایی دو استاد دانشگاه امریکایی مرتبط باشد، اما این هم واضح است که تمام تلاش او این نبوده و دیدارهایش با مقام‌های حکومت و رهبران سیاسی، همه به موضوع رهایی این دو استاد خلاصه شده نمی‌تواند. به تعبیر دیگر، تلاش برای رهایی دو استاد دانشگاه امریکایی در واقع بخشی از تلاش‌های سیاسی خلیل‌زاد در کابل بوده می‌تواند اما نه همه آن. بنابراین، اظهارات آقای محب در مورد هدف سفر خلیل‌زاد به کابل تأمل برانگیز است.

اظهارات آقای محب را در یک معنا می‌توان طعنه‌آمیز و کنایه‌آمیز خواند. در واقع آقای محب خواست طوری وانمود کند که سفر خلیل‌زاد به کابل از اهمیت چندانی برخوردار نبوده است. او خواست بگوید که خلیل‌زاد نه به خاطر یک کار کلان سیاسی برای صلح بلکه برای یک کار کوچک که به رهایی دو استاد دانشگاه مربوط است، به کابل سفر کرده بود.

حمدالله محب سابقه تنش و تقابل لفظی با امریکایی‌ها را در کارنامه دارد و چندی قبل نیز به دلیل اظهاراتی که در امریکا در مورد خلیل‌زاد داشت، مورد انتقاد شدید امریکایی‌ها قرار گرفت وحتا در چند مورد گفته شد که امریکایی‌ها از حضور در جلساتی که محب در آن حضور داشته، اجتناب ورزیدند. اظهارات طعنه‌آمیز اخیر آقای محب را تا حدودی می‌توان در راستای تنش قبلی او با خلیل‌زاد دانست اما این تنها کافی نیست تا تمام انگیزه‌ها و دلایل اظهارات طعنه‌آمیز او در مورد سفر خلیل‌زاد روشن شود. برای روشن شدن این موضوع، نیاز است که روابط ارگ ریاست جمهوری افغانستان و امریکایی‌ها در روزهای اخیر در محور انتخابات و صلح نیز بررسی شود.

گفته می‌شود که امریکایی‌ها در انتخابات جاری تمایلی به حمایت از اشرف غنی و ماندن وی در  قدرت نشان نمی‌دهند و این یکی از دلایل تیرگی روابط دوجانبه است. در محور صلح نیز گفته می‌شود که امریکایی‌ها با طرح صلح تازه آقای غنی موافقت نشان نداده‌اند. این‌ها همه عوامل و دلایلی است که ارگ در موقف تقابل با امریکایی‌ها قرار بگیرد.

نشانه دیگری که از رفتار و گفتار تقابل‌آمیز ارگ و خلیل‌زاد وجود دارد، به موضوع رهایی انس حقانی مرتبط است. گفته شده که طالبان در برابر رهایی دو استاد دانشگاه امریکایی، خواستار رهایی انس حقانی، از رهبران شبکه حقانی شده‌اند. اما حکومت افغانستان با این خواست مخالفت کرده است. صدیق صدیقی سخنگوی ریاست جمهوری گفته که رهایی انس حقانی خط سرخ حکومت افغانستان است و این کار به تصمیم مردم افغانستان بستگی دارد. این در حالی است که قبلا ارگ صدها زندانی طالبان را بدون در نظرداشت موافقت و مخالفت مردم، از بند رها کرد و در آن خصوص صحبتی از خط سرخ و اهمیت تصمیم مردم در بین نبود. این موضع‌گیری ارگ نیز نشان می‌دهد که سفر چند روز اخیر خلیل‌زاد به کابل، منجر به بهبود روابط بین امریکایی‌ها و ارگ نشده و به اصطلاح این سفر برای ارگ ریاست جمهوری خوش‌آیند نبوده است. به احتمال زیاد، خلیل‌زاد از آقای غنی خواسته که انس حقانی را رها کند اما آقای غنی به دلیل تیرگی روابط‌اش با امریکایی‌ها از این خواست سرباز زده است.

واکنش ارگ ریاست جمهوری افغانستان به راکت‌پراگنی‌های نظامیان پاکستانی نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. نظامیان پاکستانی بارها مرتبط به پیش‌رفت و پس‌رفت مذاکرات صلح و برخی از مسایل سیاسی دیگر، اقدام به موشک پراکنی به خاک افغانستان کرده اند که حکومت افغانستان از خود در برابر آن واکنش چندان جدی نشان نمی‌داد. اما به تازگی، حمدالله محب مشاور امنیت ملی ریاست جمهوری، معاون سخنگوی ریاست جمهوری و برخی از مقام‌های دیگرحکومتی واکنش جدی به موشک‌پراگنی پاکستان نشان داده و ضمن محکوم کردن آن، از اقدامات بالمثل نیز سخن گفته‌اند که این کاملا بی‌سابقه دانسته می‌شود. البته واکنش‌ جدی ارگ ریاست جمهوری هم‌زمان است با سفر خلیل‌زاد به پاکستان و دیدار با عمران خان نخست وزیر این کشور. حکومت افغانستان اخیرا در نسبت به نقش پاکستان نیز بسیار اظهار بدبینی کرده است.

حدود یک ماه پیش، وقتی خلیل‌زاد از اسلام‌آباد دیدار داشت، حکومت افغانستان در این زمینه دو گونه موضع‌گیری کرد. ریاست جمهوری آن را انتقاد کرد و وزارت خارجه افغانستان از آن استقبال کرد. ریاست جمهوری البته این موضوع را جدی گرفت و حتا فرمان برکناری سخنگوی وزارت خارجه را صادر کرد.

در مجموع می‌توان گفت که برخورد ارگ ریاست جمهوری افغانستان، این‌بار بیش از هر زمان دیگری، در برابر خلیل‌زاد پرخاش‌جویانه بوده و تلاش صورت گرفته تا سفر او غیر ضروری و کم اهمیت جلوه داده شود. از این گونه رفتار ارگ این استنباط به وجود می‌آید که در سفر اخیر خلیل‌زاد به کابل، بحث‌هایی بین او و ارگ نشینان صورت گرفته که برای تیم آقای غنی خشم‌اور بوده است. این بحث‌ها در محوریت صلح و انتخابات صورت گرفته و به احتمال زیاد، تیم آقای غنی را به نتیجه رسانده که جلب حمایت امریکا به ساده‌گی ممکن نیست و در تحولات سیاسی آینده نقش این تیم نادیده گرفته شده است.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید