همه در انتظارِ پایان صبرِ عبدالله عبدالله!!

نورالله ولی‌زاده

یک تحلیل این است که آقای عبدالله با خون‌سردی و مدارا می‌خواهد که آخرین مراحل و مدارج تحمل و برده‌باری در برابر رفتارهای غیرقانونی رقیب انتخاباتی را طی کند و اگر قرار باشد، تصمیم جدی‌ای گرفته شود، این تصمیم زمانی گرفته شود که تمامی رفتارها و مواضع مداراجویانه به نتیجه نرسد. شاید اگر در یک کشور و جامعه قانون‌مند، این روش و راه‌کار آقای عبدالله یک راه‌کار درست و منطقی و متناسب با شأن یک رهبر سیاسی متعادل و قانون‌مند باشد، اما در افغانستان این روش نتیجه خوبی در قبال ندارد و باعث پیچیده شدن وضعیت خواهد شد.

********************

داکترعبدالله عبدالله، رییس اجراییه حکومت وحدت ملی و رقیب اصلی محمد اشرف غنی، عصر دیروز، در حالی‌که همه انتظار حرف‌هایی را از او داشتند که بتواند نشانه پایان صبرِ او تلقی شود، در یک کنفرانس خبری ظاهر شد اما هم‌چنان به سیاق گذشته، با مدارا و برده‌بارانه در کنفرانس خبری ظاهر شد و تلاش کرد تا حرف‌های آخر را نزند و به زمان بعد موکول کند. آقای عبدالله در واقع همان حرف‌هایی را تکرار کرد که در کنفرانس خبری یک هفته پیش گفته بود. او گفت که اگر کمیسیون به خواست قانونی و مشروع آنان عمل نکند، اقدامات بعدی را روی دست خواهند گرفت که عواقب آن به دوش تیم دولت‌ساز و کمیسیون انتخابات است.

آن‌گونه که انتظار می‌رفت، نخستین پرسش خبرنگاران از عبدالله عبدالله همین بود که اگر کمیسیون در برابر خواست‌های شما تمکین نکند، شما چه کاری انجام خواهید داد. آقای عبدالله در برابر این پرسش«منتظره» جواب داد که در همان زمان(زمانی‌که اقدامات مقتضی روی دست گرفته شود) با مردم و رسانه‌ها شریک ساخته خواهد شد. در واقع این سوالی است که همه آن را از عبدالله عبدالله می‌پرسند اما او تلاش می‌کند، تا جواب را به آینده موکول کند. آقای عبدالله خود نیز به خوبی آگاه است که هر زمانی که در برابر رسانه‌ها ظاهر شود، در برابر همین پرسش قرار خواهد گرفت. او، در کنفرانس قبلی گفت که در داخل تیم نیز متحدان سیاسی‌اش، از وی همین پرسش را مطرح می‌کنند. هرچند که آقای عبدالله به این پرسش جواب گفته و این را به صراحت بیان داشته که اگر انتخابات از مسیر قانونیت منحرف شود، او به تجربه سال 2014 برنخواهد گشت و به گفته خودش به بودن در گوشه‌ای از قدرت تن نخواهد داد. اما بحث این است که این گفته‌های آقای عبدالله جدی گرفته نمی‌شود. تحلیل عامیانه از گفته‌های آقای عبدالله در واقع متکی به تجارب قبلی است و آن این‌که آقای عبدالله با وجود مخالفت با روند جاری انتخاباتی، سرانجام به یک تعامل سیاسی تن خواهد داد و حرف را به آنجا نخواهد کشاند که منجر به یک تقابل شدید میدانی میان دو تیم شود. به نظر می‌رسد که تیم دولت‌ساز نیز اقدامات خود را بر همین تحلیل از رفتار عبدالله استوار کرده که مبنای آن نادیده گرفتن جدیت عبدالله است. برای همین است که با وجود هشدارها و اخطارهای مکرر، حلقه حکومتی در تبانی با کمیسیون انتخابات، مسیر خود خواسته را در پیش گرفته‌اند.

یک تحلیل این است که آقای عبدالله با خون‌سردی و مدارا می‌خواهد که آخرین مراحل و مدارج تحمل و برده‌باری در برابر رفتارهای غیرقانونی رقیب انتخاباتی را طی کند و اگر قرار باشد، تصمیم جدی‌ای گرفته شود، این تصمیم زمانی گرفته شود که تمامی رفتارها و مواضع مداراجویانه به نتیجه نرسد. شاید اگر در یک کشور و جامعه قانون‌مند، این روش و راه‌کار آقای عبدالله یک راه‌کار درست و منطقی و متناسب با شأن یک رهبر سیاسی متعادل و قانون‌مند باشد، اما در افغانستان این روش نتیجه خوبی در قبال ندارد و باعث پیچیده شدن وضعیت خواهد شد. شاید اگر آقای عبدالله در ابتدای کار، از همان روزی که نشان‌های جانب‌داری کمیسیون از تیم غنی به مشاهده رسیده بود، با جدیت وقاطعیت موضع‌گیری می‌کرد، کمیسیون و تیم ارگ تا این حد پیش نمی‌رفتند که باربار هشدار و اخطار را نادیده گرفته و به تعبیر آقای عبدالله در مسیر بحران‌سازی گام‌های سریع و جسورانه بردارند. از این زاویه می‌توان گفت که آقای عبدالله در واقع مسیری را طی دارد که در سال 2014 نیز طی کرد و نتیجه نداد. هرچند که او خود بارها این موضوع را کرده که تجربه 2014 تکرار نخواهد شد.

آقای عبدالله در کنفرانس دیروزی‌اش، تصویری از اقدامات احتمالی تیم رقیب ارایه کرد که در زمینه آن تصویر، بحران شدید سیاسی و نظامی در کشور قابل دید است. او کمیسیون را به جانب‌داری از تیم رقیب متهم کرد. تیم رقیب را تیمی معرفی کرد که به هیچ اصولی پاینبند نیست و برای رسیدن به قدرت از هر ابزار غیرقانونی استفاده می‌کند. جامعه جهانی را مخاطب قرار داده و به گونه‌ای متهم به جانب‌داری از تیم رقیب کرد. و مهم‌تر از همه نیروهای نظامی کشور را در معرض استفاده سیاسی از سوی تیم رقیب نشان داد. از این حرف‌های آقای عبدالله چنان بر می‌آید که تیم ارگ، تمام تدابیر داخلی و خارجی را برای اعلام پیروزی زورمندانه روی دست گرفته و تیم ثبات و هم‌گرایی و حامیان این تیم در برابر حکومت، در برابر نیروهای امنیتی و دفاعی و در برابر جامعه جهانی قرار گرفته‌اند که هر جناح در صدد پیروز سازی اشرف غنی هستند و در برابر هرگونه مخالفت و ممانعت، عمل خواهند کرد. این در واقع میکانیزم بحرانی شدن وضعیت و تصویری از آینده افغانستان است که جنجال‌های انتخاباتی آن را رقم خواهد زد.

از اقدامات احتمالی آقای عبدالله جزییات زیادی در دست نیست. تا کنون وضعیت به گونه‌ای بوده که در شماری از ولایت‌ها حامیان تیم ثبات و هم‌گرایی مانع کارهای کمیسیون شده و این ممانعت‌ها تا درگیری مسلحانه میان نیروهای امنیتی و مخالفین روند بازشماری شده است. در کندز گزارش شده که یکی از ناظرین تیم ثبات و هم‌گرایی در نتیجه شلیک نیروهای خاص پولیس، زخمی وسپس جان باخته است. این در واقع مشت نمونه خروار است. به نظر می‌رسد که آقای عبدالله بیشتر به حمایت مردمی و حمایت متحدین سیاسی‌اش اتکا کرده و اگر وضعیت به همین‌گونه ادامه یابد، احتمال تقابل و تشدید تنش‌ها در بسیاری از ولایت‌ها وجود دارد که این تنش‌ها ممکن رفته رفته فراگیر شوند و منجر به ایجاد وضعیتی شود که غیرقابل مهار باشد. شاید اگر وضعیت به همین منوال ادامه یابد، آقای عبدالله در یک عمل انجام شده قرار گیرد و به اقداماتی متوسل شود که از او تا کنون سر نزده و توقعش نمی‌رود. این احتمال زیاد بعید نیست. هرچند که تیم آقای غنی آن را بسیار بعید می‌داند.

آقای عبدالله کمیسیون را عامل اصلی پیش آمدن وضعیت فعلی دانست و در عین حال تیم رقیب‌اش را مسبب اصلی اقدامات غیرقانونی کمیسیون عنوان کرد. اما منحیث یک ناظر بی‌طرف می‌توان به چند عامل دیگر نیز اشاره کرد که منجر به این وضعیت شده و ممکن وضعیت بدتر از این را نیز رقم بزند.

نرمش و صبرِ بیش از حد آقای عبدالله؛ قانون شکنی و زورگویی تیم اشرف غنی؛ و حمایت کورکورانه و معامله‌گرانه جامعه جهانی و سازمان ملل از تیم حاکم، تحت هر عنوانی، از عوامل عمده بحرانی شدن وضعیت دانسته می‌شود. چنان‌که پیش‌تر اشاره شد، اگر آقای عبدالله تصورش این باشد که با نرمش و مدارا مشکل را حل خواهد کرد، این محاسبه نادرستی است و بر عکس به پیچیده‌تر شدن وضعیت کمک می‌کند. تیم ارگ نیز اگر محاسبه اش این باشد که با نرمش عبدالله می‌تواند سریع عمل کند، این محاسبه نیز نادرست است. هرآن امکان برهم خوردن وضعیت و پیش آمدن یک وضعیت غیرقابل مهار وجود دارد. جامعه جهانی نیز مسوولیت خطیری در قبال دارد. موضع‌گیری‌های مبهم و چند پهلو، اما ظاهرن بی طرفانه کشورها و نهادهای بین‌المللی وضعیت را وخیم‌تر می‌سازد. سرانجام این که مردم و نهادهای امنیتی نیز مسوولیتی دارند که باید به قضایا نگاه تیمی و شخصی نداشته باشند. باید همه براین اساس قضاوت کنند که برنده شدن کدام یک از دو نامزد مطرح، به نفع ثبات و امنیت، تقویت انتخابات و دموکراسی و تضمین یک آینده روشن برای کشور می‌گردد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید