آتش بس،«خطِ سرخ دوم» حکومت خواهد ایستاد؟!

نورالله ولی‌زاده

تاکید حکومت بر آتش‌بس را می‌توان دومین ایستگاه حکومت در مرحله عقب‌نشینی عنوان داد. قبلن حکومت مدعی بود که زندانیان مهم طالبان و حقانی را رها نمی‌کند و بدون آتش‌بس با طالبان مذاکره نمی‌کند. حالا حکومت با رهایی زندانیان یک قدم عقب‌نشینی کرده است. به هر دلیلی امریکایی‌ها توانستند آقای غنی را وادار به یک عقب‌نشینی کنند. حالا برای آنچه آقای غنی استقلالیت عمل حکومت می‌خواند، ناگذیر است که به آتش‌بس تاکید کند.

*******************

پس از رهایی انس حقانی و دو عضو ارشد گروه طالبان از زندان، حکومت افغانستان تحت فشار شدید افکار عمومی قرار گرفت. چند روز پیش از رهایی این افراد، سخنگوی ریاست جمهوی افغانستان، رهایی آنان را خط سرخ خوانده بود. وقتی آنان رها شدند، همه می‌پرسیدند که حکومت چرا و چگونه از خط سرخ عبور کرد.

در توجیه رهایی تروریستان یاد شده، شاه حسین مرتضوی مشاور امور فرهنگی ریاست جمهوری، گفت که «خط سرخ منافع ملی افغانستان» است. این گفته‌های آقای مرتضوی در واقع به نحوی تصحیح و اصلاح گفته‌های قبلی سخن‌گوی ریاست جمهوری بود. اما درعین حال این اظهارات نشان می‌دهد که حکومت افغانستان از خواست‌های خود مرحله به مرحله و به صورت آهسته عقب‌نشینی می‌کند.

حالا ارگ تاکید دارد که «آتش‌بس» پیش‌شرط اصلی مذاکرات صلح با طالبان است. محمد اشرف غنی رییس حکومت وحدت ملی شام روز پنج‌شنبه، 30 عقرب از امارات متحده عربی با دونالد ترامپ رییس جمهوری امریکا صحبت تلفنی داشته است. ارگ در اعلامیه‌ای گفته که در این مکالمه تلفنی دو طرف در مورد مذاکرات صلح  صحبت کردند و آقای ترامپ بر «حتمی بودن آتش‌بس منحیث پیش‌شرط برای صلح»تاکید کرده است.

چنان‌که گفته شد، به اعتبار حکومت افغانستان در تعیین خطوط «سرخ و سبز» در مذاکرات صلح و روند سیاسی جاری به شدت لطمه وارد شده است. وقتی حکومت نتوانست در برابر فشار امریکایی‌ها روی خط سرخ خود بایستد، اصولن نباید دیگر از خط سرخ صحبت شود. شاید به همین دلیل است که سخن‌گویان حکومت، حالا با جدیت و تاکید از آتش‌بس سخن نمی‌گویند. در اعلامیه ارگ در مورد مکالمه آقایان غنی و ترامپ، نیز از قید«حتمی بودن» در مورد آتش‌بس استفاده شده که نشان‌دهنده عدم  اطمینان حکومت از ایستادگی بر این موضع است. به احتمال زیاد تیم ارگ می‌داند که ایستادگی روی آتش‌بس به عنوان خط سرخ نیز ممکن نیست!

تاکید حکومت بر آتش‌بس را می‌توان دومین ایستگاه حکومت در مرحله عقب‌نشینی عنوان داد. قبلن حکومت مدعی بود که زندانیان مهم طالبان و حقانی را رها نمی‌کند و بدون آتش‌بس با طالبان مذاکره نمی‌کند. حالا حکومت با رهایی زندانیان یک قدم عقب‌نشینی کرده است. به هر دلیلی امریکایی‌ها توانستند آقای غنی را وادار به یک عقب‌نشینی کنند. حالا برای آنچه آقای غنی استقلالیت عمل حکومت می‌خواند، ناگذیر است که به آتش‌بس تاکید کند.

ادعای ارگ این است که ما انس حقانی و دو عضو ارشد طالبان را به این دلیل رها کردیم که مذاکرات صلح بین حکومت افغانستان و طالبان با پیش‌شرط آتش‌بس آغاز شود. اگر چنین نشود، حکومت دست آویز دیگری برای توجیه عقب‌نشینی‌های پی‌هم از مواضع قبلی‌اش در برابر فشارهای امریکایی‌ها نخواهد داشت.

اما یک احتمال دیگر نیز وجود دارد و آن این‌که حکومت افغانستان در یک تفاهم قبلی با امریکایی‌ها از تمامی خطوط سرخ عبور کرده‌ و هیچ خط و نشانی در مسیر پیش‌رفت برنامه‌های مورد نظر امریکایی‌ها از ناحیه مانع‌تراشی‌های حکومت باقی نمانده و تیم ارگ برای فریب افکار عامه، بر لزوم آتش‌بس تاکید دارد و طوری وانمود می‌کند که رهایی تروریستان بزرگ به این منظور صورت گرفته و حکومت در «خط دوم» تا پای جان ایستادگی خواهد کرد. فریب‌کارانه بودن این موضع حکومت زمانی برملا خواهد شد که حکومت حاضر شود، بدون هیچ قید و شرطی با طالبان مذاکره کند. با توجه به این‌که طالبان تا کنون از آمادگی برای مذاکره با حکومت حرفی نگفته، تصور تیم ارگ این است که آن زمان فرا نخواهد رسید و به اصطلاح فریب‌کاری شان برملا نخواهد شد.

اما خواست امریکایی‌ها چیست؟ آنان چرا یک‌سره از اشرف غنی می‌خواهند که به خواست آنان عمل کند و در روند صلحی که نقشه آن را خلیل‌زاد کشیده، با امریکا هم‌گام شود؟ به نظر می‌رسد که خواست آنان تا حدودی روشن است. آنان می‌خواهند که شرایط سیاسی در افغانستان طوری باشد که هر توافق صلح امریکا با طالبان بتواند بدون هیچ مانعی زمینه تحقق داشته باشد. اگر طالبان بخواهند که در حکومت آینده نقش تعیین کننده داشته باشند ویا به اصطلاح حکومت به آنان سپرده شود، در این زمینه از جانب حکومت نیز مانعی وجود نداشته باشد و این تصمیم عملی شود. آقای غنی به خاطر گرفتن امتیاز از امریکایی‌ها تا کنون فرا راه برنامه صلح امریکا مانع ایجاد می‌کرد. تیم ارگ مدعی بود که این موانع را به نماینده‌گی از مردم و منافع علیای افغانستان ایجاد کرده است، اما حالا با توجه به این‌که حکومت از خطوط سرخ خود در حال عقب‌نشینی است، واضح شده که این موانع شخصی بوده و نه به خاطر منافع علیای مردم و کشور.

اصل قضیه این بوده که تیم ارگ به خاطر ماندن خود شان در قدرت فرا راه برنامه صلح خلیل‌زاد سنگ‌انداز می‌کرده است. البته از حدود 9 ماه پیش نیز چنین تحلیلی از رفتار حکومت وجود داشت، اما حکومت مدعی بود که هر تصمیمی را براساس منافع جمعی اتخاذ می‌کند. به تعبیر دیگر، مشت حکومت دراین زمینه بسته بود و منتقدین چاره‌ای جز این نداشتند تا زمان بگذرد و مشت حکومت را باز کند. رهایی انس حقانی مشت حکومت را باز کرد.

انتخابات اشرف غنی را از بلندپروازی بازداشته است. او فکر می‌کرد که در انتخابات برنده است اما حالا این اتفاق نیافتده و او ناگذیر است که در برابر امریکایی‌ها فروتنی پیشه کند تا مگر آنان برای بقایش در قدرت کمکی کنند. برای امریکایی‌ها صلح اولویت است و هر خواستی از حکومت افغانستان در همین چارچوب قابل طرح است. حالا وقت آن است که امریکایی‌ها روند صلح را سرعت بخشند، زیرا فکر می‌کنند که اشرف غنی با آنان همکار نزدیک شده است و مانعی وجود ندارد.

مکالمه آقایان ترامپ و غنی در همین راستا تعبیر شده است. تیم ارگ، از این مکالمه مشعوف به نظر می‌رسد. قبلن گفته شده بود که تلاش‌های تیم ارگ برای برقرار روابط نزدیک با تیم ترامپ به ناکامی مواجه شده است. اما در یک هفته اخیر، به شمول دونالد ترمپ چند مقام بلند پایه دیگر امریکایی نیز با غنی به تماس شده‌اند و با او در مورد مسایل صلح و انتخابات گفت‌وگو کرده اند. از پیام‌های «مسرت‌آمیز» تیم ارگ این استنباط به میان می‌آید که آنان توانسته‌اند که امریکا را در مسیر پیروزی در انتخابات حامی خود سازند. اما زود است که در مورد این استنباط داوری کرد. امریکایی‌ها بسیار مرموز وچندپهلو رفتار می‌کنند و این امر باعث شده که پیش‌بینی رفتار آنان دشوار شود.

ارگ ریاست جمهوری افغانستان در اعلامیه‌ مرتبط به تماس تلفنی غنی و ترامپ گفته که ترامپ از غنی دعوت کرده که به امریکا سفر کند. بعضی از منابع غیر رسمی گفته‌‎اند که ترامپ چنین کاری را نکرده و این در واقع خواست تیم ارگ است که شاید تحقق پیدا کند یا نکند.

تیم عبدالله نیز تا حدود زیادی از عدم حمایت امریکایی‌ها از تیم رقیب‌اش مطمین به نظر می‌رسد. روند بازشماری آرا به اثر مخالفت تیم ثبات و هم‌گرایی با این روند، در هفت ولایت به بن‌بست خورده است. کمسیون گفته که اگر موانع برداشته نشود، راه حل دیگری را جستجو خواهد اما روشن نیست که چه راه حلی!

احتمال رفتن انتخابات به دور تقویت شده است. سردی هوا، امکان برگزاری انتخابات دور دو را دست‌کم برای شش ماه دیگر، ناممکن ساخته است. اگر انتخابات به دور دو برود، یک فاصله زمانی شش ماهه برای چانه‌زنی سیاسی برای تمامی طرف‌ها فراهم خواهد شد. غنی و عبدالله تلاش خواهند کرد که حمایت داخلی و خارجی گسترده را به دست آوردند. امریکایی‌ها تلاش خواهند کرد که طالبان را پای امضای توافق نامه صلح بکشاند.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید