زمزمه‌های لغو انتخابات و چند و چون این گزینه!

نورالله ولی‌زاده

اگر قرار بر این باشد که تصمیم نهایی را امریکایی‌ها بگیرند، آنان به احتمال زیاد به گزینه لغو انتخابات رأی بدهند. اما گزینه لغو دامنه بحران و بی‌ثباتی سیاسی را فراخ‌تر می‌سازد. صف‌بندی‌های سیاسی تازه شکل می‌گیرد. طالبان فکر خواهند کرد که فرصت بیشتر برای اعمال فشار دارند. حکومتی‌ها نیز بی میل نخواهند بود که زمان برگزاری انتخابات را با تعویق بیشتر مواجه سازند و به این ترتیب حضور خود را در قدرت تضمین کنند. در ضمن گزینه، لغو اعتبار و اعتماد روند انتخابات را بیشتر آسیب می‌زند و مردم بیشتر به سوی این نتیجه‌گیری سوق داده خواهند شد که انتخابات از دستور کار بیرون شده و مشروعیت خود را منحیث یک عامل تعیین کننده در تعیین زعامت سیاسی از دست داده است. هر قدر مردم و جریان‌ها و گروه‌های سیاسی استفاده جو به این نتیجه‌گیری بیشتر نزدیک شوند، به همان پیمان امکان روی صحنه آمدن سناریوهای بد و بدتر بیشتر خواهد شد.

***************

حامد کرزی رییس جمهوری پیشین دیروز در یک نشست خبری گفت که کشور به سمت بحران می‌رود. او از حکومت خواست که برای رفع مشکل اقدام کند. آقای کرزی هم‌چنان با اشاره به اشتراک ناچیز مردم در انتخابات گفته که به نظر او انتخابات مفید نیست و صلح باید در اولویت قرار داده شود.

آقای کرزی این اظهارات را در حالی بیان داشته که بعضی از منابع غیر رسمی گفته‌اند که حکومت فرا راه اشتراک آقای کرزی در نشست صلح چین مانع ایجاد کرده و به همین دلیل آقای کرزی لب به انتقاد گشوده است. اما جدا از این‌که این گفته‌ها چقدر دقیق باشد و موضع شخصی آقای کرزی چه باشد، اصل مسأله این است که بعضی از حلقات سیاسی( به شمول سیاسیون نزدیک به کرزی) در این اواخر به شکل مستقیم و غیر مستقیم زمزمه‌هایی را در مورد لغو انتخابات از طریق بی‌اعتبار خواندن این روند مطرح کرده‌اند که قابل تأمل است.

به نظر می‌رسد که در محافل سیاسی داخلی و خارجی، لغو انتخابات منحیث یک گزینه مورد بحث است. با توجه به این‌که رهبران دو تیم پیش‌تاز انتخاباتی، هر دو امید چندانی به یک برد بی‌جنجال ندارند، تردیدی نیست که آنان نیز به نحوی از گزینه لغو انتخابات حمایت کنند.

حامدکرزی از جمله چهره‌های سیاسی فعال در پشت صحنه سیاست است. او نهایت تلاش می‌کند که ترتیبی شود تا خود یا تیم مورد نظرش به قدرت برگردد. مخالفت آقایان عبدالله و غنی با کرزی نیز بیشتر صبغه شخصی دارد. اما تمایل کرزی به لغو انتخابات و تلاش او در این جهت، نباید در دایره مسایل شخصی و سلیقه‌ای به ارزیابی گرفته شود.

به احتمال زیاد که در محافل سیاسی خارجی نیز روی گزینه لغو انتخابات بحث صورت گرفته باشد. تلاش امریکایی‌ها در جهت از سرگیری مذاکرات صلح در همین راستا دانسته می‌شود. آنان نیز به احتمال زیاد متوجه شده‌اندکه جنجال انتخابات بالاخره به تصمیم آنان بستگی پیدا خواهد کرد و آن‌گاه باید گزینه‌های بدیل وجود داشته باشد. یک گزینه لغو انتخابات است. مشارکت ناچیز مردم در انتخابات تا حد زیادی مشروعیت گزینه لغو را تضمین می‌کند. اما چون معلوم نیست که در صورت لغو شدن انتخابات مسیر تحولات سیاسی در کدام جهت قرار خواهد گرفت، گزینه لغو را پر مخاطره می‌سازد. اگر لغو انتخابات به معنای تمدید دوره کاری حکومت وحدت ملی باشد، احتمالن که آقایان غنی و عبدالله از آن حمایت کنند. اگر بحث حکومت موقت تا برگزاری انتخابات آینده مطرح باشد، بازهم روشن نیست که این طرح تا چه اندازه می‌تواند ضامن تامین ثبات و گذار مسالمت‌آمیز قدرت باشد.

بعضی از منابع غیر رسمی می‌گویند که امریکایی‌ها به طالبان 10 تا 20 روز مهلت داده‌اند که تصمیم نهایی خود را در مورد امضای توافق نامه صلح با امریکایی‌ها بگیرد. احتمالن امریکایی‌ها تا آن زمان از بی‌سرنوشتی انتخابات استقبال کنند. اما این هم روشن است که تصمیم نهایی طالبان بستگی زیادی به عوامل منطقه‌ای، از جمله موافقت پاکستانی‌ها، روس‌ها و احتمالن چینایی‌ها دارد.

طالبان نمی‌توانند که در یک ظرف زمانی کوتاه طبق میل حکومت امریکا یا رهبری حکومت افغانستان تصمیم نهایی خود را اعلام کند. این در حالی است که به راستی برای امریکایی‌ها و حکومت افغانستان تصمیم‌گیری در یک تنگنای زمانی قرار دارد. بن بست انتخابات باید شکسته شود و یک تصمیم در مورد انتخابات گرفته شود. کمسیون انتخابات قادر به تصمیم گیری مسقلانه نیست. هر تصمیم این کمسیون با احتمال مخالفت جدی یکی از تیم‌ها مواجه خواهد شد. این مخالفت می‌تواند بستر خشونت و تقابل را فراهم کند. در چنین شرایطی امریکایی‌ها باید یک تصمیم اتخاذ کنند.

بعضی از منابع از احتمال به دور دو رفتن انتخابات هم سخن می‌گویند اما به نظر نمی‌رسد که این گزینه مورد حمایت امریکایی‌ها، طالبان و سایر حلقات سیاسی(از جمله حامد کرزی) باشد. این سه طرف، بیشتر از گزینه لغو حمایت خواهند کرد. چون به دور دو رفتن انتخابات، از یک طرف تا مدتی دوام کار حکومت وحدت ملی را تضمین می‌کند و از سوی دیگر، بازهم میدان رقابت برای کسب قدرت در محوطه دو تیم انتخاباتی محصور خواهد ماند و به طالبان و جریان های سیاسی اپوزسیون فرصتی باقی نمی‌گذارد.

با توجه به نکات یاد شده، اگر قرار بر این باشد که تصمیم نهایی را امریکایی‌ها بگیرند، آنان به احتمال زیاد به گزینه لغو انتخابات رأی بدهند. اما گزینه لغو دامنه بحران و بی‌ثباتی سیاسی را فراخ‌تر می‌سازد. صف‌بندی‌های سیاسی تازه شکل می‌گیرد. طالبان فکر خواهند کرد که فرصت بیشتر برای اعمال فشار دارند. حکومتی‌ها نیز بی میل نخواهند بود که زمان برگزاری انتخابات را با تعویق بیشتر مواجه سازند و به این ترتیب حضور خود را در قدرت تضمین کنند. در ضمن گزینه، لغو اعتبار و اعتماد روند انتخابات را بیشتر آسیب می‌زند و مردم بیشتر به سوی این نتیجه‌گیری سوق داده خواهند شد که انتخابات از دستور کار بیرون شده و مشروعیت خود را منحیث یک عامل تعیین کننده در تعیین زعامت سیاسی از دست داده است. هر قدر مردم و جریان‌ها و گروه‌های سیاسی استفاده جو به این نتیجه‌گیری بیشتر نزدیک شوند، به همان پیمان امکان روی صحنه آمدن سناریوهای بد و بدتر بیشتر خواهد شد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید