​دونالد ترمپ و افغانستان

کیومرث یزدان پناه

واقعیت امر این است که در وضعیت کنونی که سیاسیون افغانستان هر کدام در صدد تامین منافع شخصی و گروهی خود هستند، اوضاع امنیتی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در افغانستان در حال بدتر شدن است و این وضعیت زمینه را برای کشورهای منطقه و قدرت‌های جهانی بیش‌تر فراهم ساخته است تا آتش جنگ را در این کشور بیش‌تر شعله‌ور ساخته و منافع خود را تامین نمایند، بنا بر این داشتن انتظار از امریکا و یا کشور دیگری که صلح را در افغانستان تامین کند، انتظار میان تهی و بهیوده است.
******************  

بررسی ابعاد مختلف تحولات سالیان اخیر افغانستان به خوبی نشان می‌دهد که شکاف میان عقاید یک تفکر افراطی و زرورق پیچیده طالبانی و ملت از هم پاشیده افغانستان با دولت‌هایی به شدت ضعیف و وابسته، اجازه هرگونه صلح واقعی را از این سرزمین آکنده از جنگ و خشونت و اشغال سلب می‌کند.
انسداد ساختاری در روند همگرایی سازی در افغانستان و ماهیت دگماتیسمی گروه طالبان، چشم‌اندازی از توافق و صلح را بازگو نمی‌کند، مگر روزی که سلاحی دست این گروه نباشد. بررسی ابعاد مختلف تحولات سالیان اخیر افغانستان به خوبی نشان می‌دهد که شکاف میان عقاید یک تفکر افراطی و زرورق پیچیده طالبانی و ملت از هم پاشیده افغانستان با دولت‌هایی به شدت ضعیف و وابسته، اجازه هرگونه صلح واقعی را از این سرزمین آکنده از جنگ و خشونت و اشغال سلب می‌کند.

واقعیت این است که امریکایی‌ها اصلاً دنبال صلح در افغانستان نیستند. شعار گوش خراش صلح و مذاکره در افغانستان صرفاً یک پارادوکس برای گیج کردن گروه‌های مبارزی همچون طالبان و بدبین کردن شهروندان افغانستان به صلح است. امریکایی‌ها با علم کردن موضوع مذاکره با طالبان به دنبال ویژه پروری آمریکایی در افغانستان‌اند. سفر دونالد ترمپ رییس جمهوری امریکا به افغانستان مانند دیگر مقام‌های امریکایی به این کشور پدیده عجیبی نیست، اما این سفر با توجه به نگرش متفاوت ترمپ به مسایل جهانی و مصالح امریکایی دارای چند ویژه‌گی و استثناست:
نخست این که دونالد ترمپ بسیار فرصت‌طلب و وقت‌شناس است و برای کاستن از بار روانی استیضاح به این سفر دست زده تا ضمن خرید زمان، با ویژه‌گی‌های رفتاری مختص به خودش این موضوع داخلی را از تب و تاب بیندازد.
دوم این که بر خلاف وعده خروج نظامیان امریکایی از افغانستان که شعار محوری وی در ۲۰۱۶ بود، ترامپ افغانستان را یکی از برگه‌های برنده خود در انتخابات ۲۰۲۰ می‌داند و در این مدت کوتاه نگرش خود به افغانستان را تغییر خواهد داد.
سوم هم موضوع حیاتی رقابت سرنوشت‌ساز با چین است که امریکای دوره ترمپ بیش از هر رییس‌جمهور دیگری امریکا درگیر آن هست؛ لذا افغانستان نه یک کشور مستقل، بلکه به عنوانی ایالتی دور دست در قلب آسیا برای امریکا اهمیت دارد.
واقعیت این است که سفر ترمپ به افغانستان ره آورد چندانی نخواهد داشت. زیرا افغانستان به شدت وابسته به قدرت‌های غربی است و گروه طالبان نیز به شدت منزوی شده اند، بنا بر این اجازه چشم اندازه مثبت، سازنده و مستقلی را برای روابط سازنده با کشورهای مطرح منطقه از جمله ایران نمی‌دهد. عمق استراتژیک روابط همسایه‌گی افغانستان با کشورهای همجوار دارای ترک و شکاف بزرگ بوده و تا زمانی که این کشور استقلال خود را از متجاوزان پس نگیرد و در داخل به توافق واقعی نرسد، هر گونه ارتباط مستمر و بدون ضرر با همسایگان، منتفی است. کدهای ژئوپلیتیکی افغانستان نسبت به همسایگان در حوزه‌های مختلف به‌ویژه امنیت منفی بوده و کنترل و مهار گروه طالبان آن‌هم به شکل مستقل نه وابسته، می‌تواند گامی محکم برای حرکت به جلو باشد، اما همه راه نیست.

از سوی دیگر آن‌گونه که تجربه نشان داد و اسناد و مدارک فروان وجود دارد، گروه طالبان یک نیرو خود جوش و برخواسته از بتن افغانستان نیستند بل، این گروه ابزاری دست پاکستان براور بروارده ساختن منافع اسلام‌آباد در افغانستان هستند و از خود اراده و استقلالیت ندارند، بنا بر این تا زمانی افغانستان مشکل خود را با پاکستان حل و فصل نکند هیچ قدرتی به‌شمول امریکا قادر به تامین صلح در افغانستان نخواهد شد.

با این وجود امریکایی نیز به دنبال تامین صلح در افغانستان نیستند و در صورتی که محسابه‌های شان بر این نتیجه برسد که در موجودیت و حتا به قدرت رسیدن دوباره طالبان در افغانستان منافع شان بیش‌تر است، تمامی دست آوردها را 18 ساله در این کشور را نادیده گرفته و برای به قدرت رساندن طالبان نیز برنامه ریزی خواهند کرد. اما واقعیت امر این است که در وضعیت کنونی که سیاسیون افغانستان هر کدام در صدد تامین منافع شخصی و گروهی خود هستند، اوضاع امنیتی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در افغانستان در حال بدتر شدن است و این وضعیت زمینه را برای کشورهای منطقه و قدرت‌های جهانی بیش‌تر فراهم ساخته است تا آتش جنگ را در این کشور بیش‌تر شعله‌ور ساخته و منافع خود را تامین نمایند، بنا بر این داشتن انتظار از امریکا و یا کشور دیگری که صلح را در افغانستان تامین کند، انتظار میان تهی و بهیوده است.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید