آیا پایه‌های اساسی جمهوریت متزلزل است؟ 

وحیدالله معنی

یک فرضیه ای که در این وضعیت پیش می‌آید این است که به بهانه‌های ساختار سیاسی را گسترده تر و بازتر، غیر متمرکزتر بسازند، تا نیروهای که نارضایتی و دیدگاه متفاوت سیاسی دارند، در واقع جذب این ساختار شوند و هم بحران تمام عیار محتمل از اعلام نتایج انتخابات مدیریت شده باشد از نوع نظام پارلمانی غیر متمرکز گرفته تا برپایی یک ساختار فدرال که در واقع امکان سیاست محلی را برای گروه‌های متخاصم در داخل یک جغرافیای واحد بدهد، و قناعت دسته‌های انتخاباتی را فراهم کند.

****************

 جمهوریت نوع حکومتی است که در آن مسوولان حکومتی موروثی انتخاب نشوند و ریاست کشور با رای مستقیم یا غیرمستقیم مردم برگزیده شده و دوران تصدی او محدود باشد، این ساده ترین تعریف از جمهوریت است. نظام سیاسی کنونی در افغانستان مطابق قانون اساسی جمهوری اسلامی است.

در طول تاریخ نوع نظام سیاسی یکی از اختلافات جدی است که جناح‌های متخاصم منحیث “خطوط سرخ” خود در بحران‌های سیاسی ملی و جهانی بر آن پافشاری دارند. در کشورهای عقب مانده این بحران نظام سیاسی بیشتر است و از این بابت دیالوگ‌ها نیز در سطح ملی زیاد مطرح می‌شود.

با این مقدمه کوتاه می‌خواهم بگویم که زلمی خلیل‌زاد نماینده وزارت خارجه ایالات متحده امریکا برای صلح افغانستان در یک برنامه تلویزیونی در پاسخ به سوال خبرنگار، جمهوری اسلامی افغانستان یا امارت اسلامی افغانستان که خطوط سرخ دولت افغانستان و گروه طالبان است، ایالات متحده امریکا کدام را ترجیح می‌دهد؟ گفت : این به مردم افغانستان بر می‌گردد که چی نوع را پس از آغاز گفت‌وگوهای میان افغانی گزینش می‌کنند. برای ایالات متحد امریکا ارزش‌های دموکراسی که در18 سال پسین در افغانستان به وجود آمده است، مهم است.

جریان‌های سیاسی در افغانستان پیش از برگزاری انتخابات طرح‌های را به خاطر صلح پیرامون نظام سیاسی مطرح کردند که بتواند منجر به صلح و کوتاه آمدن حکومت و گروه طالبان از خطوط سرخ خود شود، اما کارا تمام نشد.

در این روزها که اعلام نتیجه انتخابات در زاویه ابهام قرار گرفته است و پس لرزه‌های انتخابات ششم میزان باعث شده است که افغانستان به سوی یک بحران کشانده شود، در حالی‌که مکلفیت مدافعان جمهوریت در این مرحله خیلی جدی احساس می‌شود، تا این وضعیت را مدیریت کنند. اما دیده می‌شود که طرح‌های برای شکستاندن بنبست اعلام نتایج انتخابات از سوی دسته های انتخاباتی مطرح شده و می‌شود، پایه‌های اساسی جمهوریت را متزلزل می‌سازد. آقای حکمتیار یکی از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری طرح حکومت مشارکتی را مطرح کرد است که مطابق آن باید حکومت سرپرست به وجود آید. رحمت الله نبیل یک تن دیگر از نامزدان انتخابات ریاست جمهوری 6 میزان نیز طرح حکومت صلح را پیشنهاد نموده است که متکی به آن یک حکومت موقت به وجود آید و زمینه ساز برگزاری انتخابات باشد که در آن گروه طالبان نیز اشتراک داشته باشند. شورا هماهنگی احزاب طرح حکومت موقت را اعلام کرده است. این صدای حکومت سرپرست، موقت و … چندی است که از سوی جریان‌های سیاسی مطرح میشود مخصوصا در نزدیک های انتخابات و در دل پس لرزه‌های انتخاباتی، علی الرغم این واکنش های سیاسی ، تغییر نظام جمهوریت به یک نظام فدرال پس از کنفرانس بن در افغانستان هواخواهانی دارد که در زمان حکومت آقای کرزی نیز مطرح شده بود و در گفتمان‌های علمی و اکادمیک یک سوژه قابل بحث نیز بوده است.

آیا رییس حکومت که خود یکی از نامزدان مطرح انتخابات ریاست جمهوری بود و متهم به تقلب از سوی دسته‌های انتخاباتی رقیبان خود است می‌تواند از جمهوریت دفاع کند. جمهوریتی که در دیالوگ‌های نماینده ایالات متحده امریکا با گروه طالبان چالش زا شده بود و بحث بیشتر بالای آن به گفت‌وگوهای میان افغانان موکول شده است. و در پس لرزه‌های انتخابات ستون‌های آن و پایه‌های بی ثباتش از سوی رقیبان انتخاباتی نشانه رفته است. جمهوریتی که در 18 سال پسین بنا بر دلایل زیاد نتوانسته است از ارزش های خود محافظت کند. حتا از سوی جمهوری خواه ترین افراد آسیب دیده است.

مبنی بر این که دور دوم گفت‌وگو هاصلح افغانستان میان نماینده وزارت خارجه ایالات متحده امریکا و گروه طالبان آغاز شده است و مسیر پایان انتخابات شش میزان ناروشن است پا فشاری دسته‌های انتخابات به طرح های خودشان میتواند پایه‌های متزلزل نظام جمهوریت را شکنندتر بسازد، چون حکومت افغانستان و گروه طالبان بر موقف‌گیری‌های شان مبنی بر جمهوری اسلامی و امارات اسلامی پافشاری مضاعف دارند.

یک فرضیه ای که در این وضعیت پیش می‌آید این است که به بهانه‌های ساختار سیاسی را گسترده تر و بازتر، غیر متمرکزتر بسازند، تا نیروهای که نارضایتی و دیدگاه متفاوت سیاسی دارند، در واقع جذب این ساختار شوند و هم بحران تمام عیار محتمل از اعلام نتایج انتخابات مدیریت شده باشد از نوع نظام پارلمانی غیر متمرکز گرفته تا برپایی یک ساختار فدرال که در واقع امکان سیاست محلی را برای گروه‌های متخاصم در داخل یک جغرافیای واحد بدهد، و قناعت دسته‌های انتخاباتی را فراهم کند.

 

اشتراک گذاری:

نظر بدهید