هم‌زمانیِ نزدیک شدن نتایجِ صلح و انتخابات به چه معناست؟!

نورالله ولی‌زاده

برخی از ناظرین به این عقیده‌اند که در پشت توافقات صلح بین امریکایی‌ها و طالبان، این توافق نیز وجود دارد که دوره کار اشرف غنی در ارگ(هرچند به مدت کمتر از پنج سال)تمدید شود و زمینه گفت‌وگوهای صلح بین حکومت به رهبری اشرف غنی و طالبان فراهم ساخته شود. اگر این تحلیل درست باشد، به این معنا خواهد بود که وضعیت کنونی صلح و جنگ برای مدت دیگری نیز تمدید خواهد شد. هرچند اگر طالبان توافق کرده باشد که حاضر است با حکومت به رهبری غنی مذاکره می‌کند، این امر راه را به اعلام آتش‌بس و رسیدن به یک توافق صلح هموار می‌کند اما این احتمال بعید به نظر می‌رسد.

**********************

هرچند وجود یک رابطه قوی بین صلح و انتخابات از حدود یک سال پیش آشکار بود اما با برگزاری انتخابات پر از تقلب و جنجال، در ششم میزان، این رابطه بیشتر استحکام یافت. تصور می‌شد که با برگزاری یک انتخابات بی‌جنجال به نفع تیم حاکم، ربط صلح و انتخابات از بین می‌رود اما چنین نشد. ناکامی تیم حاکم در انتخابات، این تیم را به دامن امریکایی‌ها سقوط داد و ناگذیر شد که شرایط آنان برای صلح را بپذیرد. اشرف غنی از خطوط سرخش به سود امریکایی‌ها گذشت و ترمپ به افغانستان آمد و به نوعی به ادامه کار غنی در ارگ صحه گذاشت.

روز گذشته از دو آدرس صلح و انتخابات یک پیام مشابه بیرون شد. کمیسیون انتخابات گفت که نتیجه قسمی و ابتدایی به زودی اعلام خواهد شد. سخنگوی طالبان گفت که توافقات با امریکایی‌ها نهایی شده و حالا در مورد چگونگی امضای توافق‌نامه صلح بحث جریان دارد. این دو پیام با هم هم‌آهنگ هستند.

بعد از جنجالی شدن  انتخابات، به نظر می‌رسید که هم کمیسیون انتخابات و هم دو تیم پیش‌تاز زیر فشار قرار دارند تا جنجال‌ها را در یک بستر نه چندان جدی و خشن ادامه بدهند تا فرصتی به گفت‌وگو با طالبان فراهم شود که چنین شد. حدود سه ماه زمان تا کنون مصرف شده که در این مدت، تنها انکشاف قابل ملاحظه در تحولات سیاسی، آغاز و ادامه گفت‌وگوهای صلح خلیل‌زاد و طالبان بوده است. حالا که از نزدیک شدن طرفین مذاکره به توافق سخن گفته می‌شود، هم‌زمان از اعلام نتایج انتخابات نیز سخن گفته می‌شود.

تیم ثبات و هم‌گرایی تا کنون به صورت جدی با اعلام هرگونه نتیجه‌ای که مشمول آرای تقلبی باشد، مخالفت داشت اما حالا به نحوی این تیم نرمش نشان داده و در برابر گفته‌های مسوولان کمیسیون مبنی بر اعلام نتایج واکنش نسبتاً نرم‌تر از گذشته نشان داده است. عبدالله عبدالله، در واکنش به گفته‌های مسوولان کمیسیون، در صفحه فیسبوکش نوشته که اگر کمیسیون نتایج مبتنی بر تقلب را اعلام کند، تیم ثبات و هم‌گرایی در برابر آن «بی‌تفاوت» نخواهد ماند. کارگیری از واژه«بی‌تفاوت» حاکی از یک تغییر نرم و لغزش غیرقابل لمس اما عمدی و محتاطانه پنداشته شده می‌تواند. این موضع‌گیری در مقایسه با مواضع سرسختانه این تیم در نسبت به نتایج تقلبی، نرم‌تر به نظر می‌رسد.

دو روز پیش، اعضای ارشد رهبری تیم ثبات و هم‌گرایی در یک نشست خبری اعلام کردند که حتا در برابر یک رأی تقلبی خواهند ایستاد. اما حالا چنین می‌نماید  که تیم ثبات و هم‌گرایی به نحوی پذیرفته که  نتیجه قسمی و ابتدایی اعلام شود و اگر آرای تقلبی شامل آن بود، بعداً در برابر آن اعتراض خواهد کرد. با آن‌که حق اعتراض و مخالفت برای تیم ثبات و هم‌گرایی هم‌چنان محفوظ است اما نفس این‌که این تیم اعلام نتیجه قسمی و ابتدایی مشمول آرای تقلبی را بپذیرد، به این معناست که این تیم از موضع قبلی‌اش اندکی عقب رفته و این می‌تواند زمینه عقب‌نشینی بیشتر را فراهم کند.

برخی از ناظرین به این عقیده‌اند که در پشت توافقات صلح بین امریکایی‌ها و طالبان، این توافق نیز وجود دارد که دوره کار اشرف غنی در ارگ(هرچند به مدت کمتر از پنج سال)تمدید شود و زمینه گفت‌وگوهای صلح بین حکومت به رهبری اشرف غنی و طالبان فراهم ساخته شود. اگر این تحلیل درست باشد، به این معنا خواهد بود که وضعیت کنونی صلح و جنگ برای مدت دیگری نیز تمدید خواهد شد. هرچند اگر طالبان توافق کرده باشد که حاضر است با حکومت به رهبری غنی مذاکره می‌کند، این امر راه را به اعلام آتش‌بس و رسیدن به یک توافق صلح هموار می‌کند اما این احتمال بعید به نظر می‌رسد.

هیچ نشانه آشکاری از تغییر موضع طالبان در قبال حکومت افغانستان دیده نمی‌شود. این احتمال هم وجود دارد که طالبان به عنوان یک ترفند دیپلوماتیک پذیرفته باشند که بعد از امضای توافق با امریکایی‌ها، با حکومت افغانستان به رهبری اشرف غنی مذاکره می‌کنند، اما بعد از توافق چنین نکنند و به موضع قبلی خود مبنی برعدم مذاکره با حکومت افغانستان برگردند. در این صورت، توافق صلح بین امریکایی‌ها و طالبان در واقع متارکه جنگ بین امریکا و طالبان دانسته می‌شود و در وضعیت امنیتی و جنگی افغانستان تغییر چشم‌گیری دیده نخواهد شد. آقای غنی به کارش در ارگ ادامه خواهد داد. طالبان به جنگ با نیروهای دولتی ادامه خواهند داد و به این ترتیب همین وضعیت جاری فعلی تا مدت نامعلوم دیگری ادامه پیدا می‌کند. شاید با این تغییر که طالبان بعد از آن، با امید وجسارت بیشتری به پیروزی به جنگ و کشتار مردم و نظامیان ادامه خواهند داد.

اگر سناریوی فوق‌الذکر اجرایی شود، نه تنها طالبان، که دو طرف دیگر(امریکایی‌ها و حکومت افغانستان) را نیز می‌توان مسبب ادامه جنگ و وضعیت نابسامان در کشور قلمداد کرد. می‌توان گفت که در این سناریو نفع هر سه طرف است و حل اساسی مسأله به چند سال بعد موکول خواهد شد. نفع امریکایی‌ها این می‌تواند باشد که آنان برای مصرف داخلی در کمپاین‌های انتخاباتی از توافق صلح با طالبان منحیث یک دست آورد استفاده کنند و تیم ترمپ برای چهار سال دیگر در کاخ سفید تمدید ماموریت شود. در کابل نیز وضع به همین منوال است. آقای غنی(بی اعتنا به دوام وضعیت جنگی کنونی) برای چند سال دیگر در قدرت بماند. طالبان نیز با قطع کردن حملات امریکایی‌ها، فرصت بیشتری برای قدرت‌نمایی بدست می‌آورد و این گونه محاسبه خواهد کرد که با اندکی مقاومت می‌تواند تمام قدرت سیاسی را در اختیار گیرد. شاید محاسبه آقای غنی همین گونه باشد که در حال حاضر پای یک توافق استعجالی با امریکایی‌ها و طالبان به قدرت برسد و بعد از آن با جدیت برنامه سرکوب طالبان(اگر که حاضر به مذاکره نشدند) را روی دست می‌گیرد و حاکمیت خود را گسترش خواهد داد. اما در لابلای این محاسبات و توافقات وضعیت در افغانستان به احتمال زیاد بدتر شود و زمینه بروز برای چالش‌ها و بحران‌های دیگر نیز مساعد شود. چون بعید است که حکومت افغانستان با یک خیل عظیمی از مخالفین سیاسی در بیرون از حکومت و با یک گروه مسلح مغرور از پیروزی در برابر امریکا، بتواند به صورت نورمال کار نظام وحکومت را پیش ببرد.

اما در عین حال، این تحلیل، بخشی از تحلیل‌ها و دیدگاه‌های مطرح شده در خصوص تحولات سیاسی و انتخاباتی اخیر است. تیم سیاسی عبدالله عبدالله، یک تیم سیاسی و قومی وسیع البنیاد است و دشوار است که این تیم را با امتیازات کوچک در درون یک حکومتی که از سوی آقای غنی رهبری شود، جای داد یا آن را به حیث مخالف سیاسی در بیرون از حکومت نگهداشت.

در حال حاضر، تیم عبدالله در جلسات درون تیمی و بیرون از تیم با جریان‌ها و احزاب مختلف سیاسی مشغول رأی‌زنی و چانه‌زنی است و روشن نیست که نتیجه این رأی‌زنی چه خواهد شد. اگر حمله تروریستی دیروز به پایگاه هوایی بگرام را یک اقدام سبوتاژگرانه برای صلح از سوی شبکه‌های تروریستی و استخباراتی در نظر بگیریم، بعید است که این حمله نتواند بالای روند سیاسی جاری در صلح و انتخابات اثر نگذارد. حدود سه ماه پیش، دونالد ترمپ در یک حمله مشابه وحتا کوچک‌تر از حمله دیروز به یک مرکز امریکایی‌ها، از امضای توافق صلح خود داری کرد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید