سناریوی اصلی چیست؟!

نورالله ولی‌زاده

به نظر می‌رسد که امریکایی‌ها برای اعلام نتایج به نفع غنی چراغ سبزی نشان داده باشند که کمیسیون انتخابات براساس آن اقدام به اعلام نتیجه کرده است. این چراغ سبز می‌تواند یک اقدام مبتنی بر نشان دادن حس نیت از جانب امریکایی‌ها به غنی باشد، تا غنی بیشتر با برنامه صلح آنان توافق نشان دهد. در واقع می‌توان گفت که این چراغ سبز یک «تحفه کوچک» از سوی امریکایی‌ها به غنی باشد. البته در بدل رهایی انس حقانی و بعضی از حرکت‌های همسوی غنی با امریکایی‌ها در روند صلح. چنان‌که گفته شد، این می‌تواند یک تحفه کوچک باشد. تمدید غیر مستقیم دوره ریاست جمهوری غنی برای شاید چند ماه! شاید تا بهار سال آینده! زمانی‌که مذاکرات صلح به یک نتیجه قطعی نزدیک شود.

*******************

پیش از این‌که به اصل سناریو پرداخته شود، لازم است یادآوری شود که سناریو نویس امریکایی‌ها هستند. این‌که درست است یا نادرست که امریکایی‌ها سناریو نویس افغانستان هستند یا باشند، بحث جداست اما از همه قراین و شواهد بر می‌آید که سناریونویس آنان هستند. به نظر می‌رسد که سناریوی اصلی یا اصل سناریو این است که امریکایی‌ها به توافق صلحی با طالبان دست‌یابند که در عین فراهم شدن رضایت خاطر طالبان، به نحوی زمینه حضور درازمدت امریکا در افغانستان نیز فراهم شود.

براساس سناریوی فوق، برای امریکایی‌ها صلح اولویت دارد و انتخابات در درجه دوم قرار دارد. امریکایی‌ها نمی‌خواستند که انتخابات در ششم میزان امسال برگزار شود. خواست آنان این بود که انتخابات تا زمان به نتیجه رسیدن توافق صلح با  طالبان به تعویق انداخته شود. اما دو دلیل باعث شد که انتخابات برگزار شود. یکی این‌که مذاکرات صلح بعد از یک اقدام غیر مترقبه ترامپ متوقف شد و دوم این‌که اشرف غنی به برگزاری انتخابات زیاد اصرار کرد چون فکر می‌کرد که برنده بی‌چون و چرای انتخابات است. با برگزاری انتخابات که محاسبه غنی را نادرست ثابت کرد، موقف غنی در باره صلح نرم شد و هم‌زمان زمینه گفت‌وگوهای دوباره بین طالبان و امریکایی‌ها فراهم شد. وقتی صلح دوباره جان گرفت، انتخابات باید در حالت بلاتکلیفی قرار می‌گرفت، که گرفت. سه ماه تأخیر دراعلام نتیجه ابتدایی انتخابات، به هیچ عنوان ضعف تخنیکی و مدیریتی کمیسیون انتخابات دانسته شده نمی‌تواند. این تأخیر عمدی و سازماندهی شده و برنامه‌ریزی شده، طبق سناریوی اصلی امریکایی‌ها بود.

در چارچوب سناریوی صلح امریکایی‌ها، ایجاب می‌کرد که در انتخابات ریاست جمهوری، که خلاف میل امریکایی‌ها برگزار شده بود، هیچ کس برنده نشود، که چنین شد. تیم ثبات و هم‌گرایی با تمام عرض و طولش پنجاه درصد آرا را پوره نکرد. کمیسیون، با شمارش آرا تقلبی به سختی چیزی بیشتر از پنجاه درصد را به نفع  غنی اعلام کرد که با اندکی کار در کمیسیون شکایت‌ها، فیصدی او زیرپنجاه درصد خواهد رفت و انتخابات به دور دو می‌رود. حالا مسلم شده که امریکایی‌ها قادر شدند تا از برنده شدن غنی یا عبدالله جلوگیری کنند و انتخابات را به دور دو ببرند.

به نظر می‌رسد که امریکایی‌ها برای اعلام نتایج به نفع غنی چراغ سبزی نشان داده باشند که کمیسیون انتخابات براساس آن اقدام به اعلام نتیجه کرده است. این چراغ سبز می‌تواند یک اقدام مبتنی بر نشان دادن حس نیت از جانب امریکایی‌ها به غنی باشد، تا غنی بیشتر با برنامه صلح آنان توافق نشان دهد. در واقع می‌توان گفت که این چراغ سبز یک «تحفه کوچک» از سوی امریکایی‌ها به غنی باشد. البته در بدل رهایی انس حقانی و بعضی از حرکت‌های همسوی غنی با امریکایی‌ها در روند صلح. چنان‌که گفته شد، این می‌تواند یک تحفه کوچک باشد. تمدید غیر مستقیم دوره ریاست جمهوری غنی برای شاید چند ماه! شاید تا بهار سال آینده! زمانی‌که مذاکرات صلح به یک نتیجه قطعی نزدیک شود. آنگاه امریکایی‌ها این فرصت را دارند که بسته به پیش‌رفت و پس‌رفت روند صلح، از دوام کار غنی حمایت کنند یا به کار او در ارگ پایان دهند. تا آن‌زمان کلید ارگی که غنی در آن مستقر است، در خانه کمیسیون شکایت‌ها گذاشته شده است.

تیم عبدالله گفته که هزارن مورد شکایت در کمیسیون شکایت‌ها ثبت کرده است. بررسی این شکایت‌ها دستکم سه ماه را در برخواهد گرفت. زمستان پیش‌رو همین‌گونه سپری خواهد شد. در این فاصله گفت‌وگوهای صلح سرعت خواهند گرفت.

هرچند عبدالله عبدالله به صراحت گفت که نتیجه تقلبی را نمی‌پذیرد و اجازه نخواهد داد که تقلب سرنوشت کشور را تعیین کند اما لحن عبدالله در اعلام موضعش چندان جدی به نظر نمی‌رسید. چنان می‌نماید که او نیز به نحوی پذیرفته که نتایج ابتدایی اعلام شود. این هم می‌تواند نتیجه دیپلوماسی فشار امریکایی‌ها باشد. آنان به احتمال زیاد به عبدالله گفته‌اند که در برابر یک پیروزی کوتاه مدت غنی زیاد برخورد جدی نکند اما در عین حال بر موقف قبلی‌اش پابفشارد. این پافشاری در واقع بیشتر به نفع سناریوی امریکایی‌ها است اما عبدالله نیز توجیهات خود را دارد. از جمله این‌که پیش از کارگیری از آخرین گزینه(که شاید اعلام حکومت موازی باشد) باید تمام مراحل قانونی روند انتخابات طی شود.

همان‌گونه که گفته شد، اشرف غنی در یک موقعیت حساسی قرار گرفته است. بسیار بعید است که نتیجه کار کمیبسیون شکایت‌ها باعث زیر کشیدن غنی از سقف پنجاه درصد نشود. تا آن‌زمان اشرف غنی به کارش ادامه خواهد داد. شاید این مدت از سه تا شش ماه طول بکشد. در این فاصله زمانی، اگر مذاکرات صلح به خواست امریکایی‌ها انکشاف خوبی داشته باشد و خواست امریکایی‌ها طبق سناریوی بالا برآورده شود، در آن صورت، به احتمال قوی که روی یک حکومت ایتلافی و اشتراکی موقت طرفین انتخابات و صلح توافق کنند و با ایجاد یک چنین حکومتی، دعوا به نفع دوام حضور امریکا و ورود طالبان به عرصه قدرت و سیاست پایان پیدا کند.

غنی از اعلام نتایج ابتدایی طوری تجلیل کرد که گویا نتیجه نهایی است و او واقعن برنده انتخابات است. این کار غنی یا یک رویکرد تبلیغاتی است یا او براستی فکر می‌کند که همین نتیجه نهایی است و با فشار بر کمیسیون شکایت‌ها اجازه نخواهد داد که تغییری در این نتیجه رونما شود.

در فاصله زمانی‌ای که برای بررسی شکایت‌ها و رفتن انتخابات به دور دو وجود دارد، غنی تلاش نهایی خود را خواهد کرد که همین نتیجه را حفظ کند. این تلاش می‌تواند، در سه جهت انجام شود.1-فروپاشاندن متحدین اصلی عبدالله.2- قانع ساختن امریکایی‌ها مبنی برتمدید کار غنی در ارگ.3- تلاش در جهت تهدید و تطمیع کمسیون شکایت‌ها که نتیجه را به همین شکل ابتدایی به عنوان نتیجه نهایی اعلام کند.

افکار عمومی در افغانستان و تحلیل‌های عامیانه به شکلی است که بسیاری‌ها فکر می‌کنند که همین نتیجه ابتدایی، نتیجه نهایی نیز خواهد بود. غنی نیز در به کرسی نشاندن چنین تحلیلی تلاش خود را می‌کند. اما اگر امریکایی‌ها با طالبان به توافق مهمی دست یابند، تلاش‌های غنی راه بجایی نخواهد برد. آن‌گاه امریکایی‌ها همان کاری را خواهند کرد که توافق با طالبان ایجاب آن را می‌کند. به نظر نمی‌رسد که طالبان بپذیرد که تحت حاکمیت غنی داخل نظام شود. پس کنار زدن غنی می‌تواند بخشی از توافق طالبان و امریکایی‌ها باشد که اگر چنین توافقی بدست آید، احتمال لغو انتخابات و ایجاد یک حکومتی که متشکل از دو تیم انتخاباتی و یک جناح طالبانی باشد، بهترین گزینه برای تحقق سناریوی اصلی امریکایی‌ها خواهد بود.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید