طالبان آماده آتش‌بس شده، حکومت آماده صلح نیست!!

نورالله ولی‌زاده

این میان حکومت افغانستان که خود را طرف اصلی صلح می‌داند، که ظرف اصلی نیز است، در رابطه به صلح بی‌برنامه و ناآماده به نظر می‌رسد. حکومت افغانستان در شعار از صلح و گفت‌وگوهای بین‌الافغانی و آتش‌بس سخن می‌گوید اما برنامه عملی‌ای برای این کارها در دست اجرا ندارد. معلوم نیست که مثلاً اگر طالبان آتش‌بس کند و آماده شود که با حکومت نیز گفت‌وگو کند، حکومت چه طرح و اجندایی برای این گفت‌وگوها دارد.

******************

رسانه‌ها به نقل از منابع نزدیک به طالبان گزارش کرده‌اند که رهبری این گروه پس از رأی‌زنی‌ها با فرماندهان جنگی، به توافق رسیده‌‌اند که آتش‌بس موقت برقرار شود. زمان دقیق آتش‌بس مشخص نشده است. بعضی از منابع غیر رسمی، گفته‌اند که به احتمال زیاد با آغاز سال جدید میلادی آتش‌بس برقرار خواهد شد. اما این‌که آتش‌بس چه مدت زمانی برقرار خواهد شد، هنوز مشخص نیست.

منابع نزدیک به طالبان گفته‌اند که هنوز مشخص نشده که آیا آتش‌بس قبل از امضای توافق‌نامه صلح بین امریکایی‌ها و طالبان اعلام خواهد شد یا بعد از آن. به نقل از منابع، طالبان گفته که ابتدا توافق‌نامه صلح امضا شود و سپس آتش‌بس اما امریکایی‌ها گفته‌اند که ابتدا آتش‌بس اعلام شود و سپس توافق‌نامه امضا شود.

هم‌چنین گفته شده که یکی از موضوعات مورد بحث در مورد آتش‌بس میان امریکایی‌ها و طالبان این بوده که آتش‌بس صرف بین طالبان و امریکایی‌ها باشد یا آتش‌بس عمومی باشد که در این صورت به این معنا خواهد بود که طالبان با تمامی جوانب جنگ آتش‌بس می‌کنند. به احتمال زیاد، طالبان توافق کرده که آتش‌بس عمومی باشد.

این‌که آتش‌بس چه زمانی اعلام خواهد و چه مدت زمانی را در برخواهد گرفت، سوال‌هایی‌اند که به زودی پاسخ پیدا خواهند کرد، اما نفس اعلام آتش‌بس حایز اهمیت است. اعلام‌آتش یگانه نشانه واضحی است که می‌توان مبتنی برآن گفت که گفت‌وگوهای صلح پیش‌رفت داشته است. در صورتی‌که آتش‌بس اعلام شود، امریکایی‌ها و به خصوص خلیل‌زاد در موقعیت برتری قرار می‌گیرند و جریان حامی صلح در کاخ سفید از آن به عنوان یک دست‌آورد و یک امید به پیش‌رفت موفقانه مذاکرات و دسترسی به یک توافق صلح مفید برای طرفین یاد خواهد کرد. می‌توان گفت که با لغو مذاکرات صلح  توسط ترامپ تا حدود زیادی امید به دست یافتن به یک توافق صالح با طالبان و حل قضیه افغانستان از طریق صلح آمیز در امریکا به یأس مبدل شده بود. اعلام آتش‌بس، امیدها را زنده می‌کند. دست تیم خلیل‌زاد و حامیان صلح بازتر می‌شود و فرصت چانه‌زنی بیشتری برای آنان مساعد خواهد شد.

به نظر می‌رسد که طالبان نیز گریزی ندارد مگر این‌که آتش‌بس اعلام کند. این گروه روی‌همرفته در یک سال مذاکره با امریکایی‌ها به امتیازهایی دست یافته که برای این گروه بزرگ پنداشته می‌شود. رهایی زندانیان مهم، پیدا کردن وجاهت سیاسی در محافل ملی و بین‌المللی عمده‌ترین این امتیازها است. اما در مقابل، طالبان امتیازی به طرف مذاکره نداده است. اعلام آتش‌بس می‌تواند یک امتیازی باشد که طالبان به امریکایی‌ها می‌دهند. چنان‌که گفته شد، بعد از آتش‌بس خلیل‌زاد از برنامه صلح‌اش در کاخ سفید می‌تواند دفاع کند و کاخ سفید نیز در برابر منتقدین روند جاری صلح، به دفاع برخواهد خاست.

برای مردم افغانستان نیز آتش‌بس، امید رسیدن به صلح را افزایش می‌دهد. مردم افغانستان نیز در نزدیک به یک دهه که تلاش‌های صلح شروع شده، همواره در مورد صلح شنیده‌اند اما شاهد اقدام عملی در این زمینه نبوده‌اند. آتش‌بس می‌تواند یک گام عملی باشد که مردم را به رسیدن به صلح امیدوار می‌سازد و حامیان صلح از هر جناحی تقویت خواهند شد.

اما در این میان حکومت افغانستان که خود را طرف اصلی صلح می‌داند، که ظرف اصلی نیز است، در رابطه به صلح بی‌برنامه و ناآماده به نظر می‌رسد. حکومت افغانستان در شعار از صلح و گفت‌وگوهای بین‌الافغانی و آتش‌بس سخن می‌گوید اما برنامه عملی‌ای برای این کارها در دست اجرا ندارد. معلوم نیست که مثلاً اگر طالبان آتش‌بس کند و آماده شود که با حکومت نیز گفت‌وگو کند، حکومت چه طرح و اجندایی برای این گفت‌وگوها دارد.

محمد کریم خلیلی رییس شورای عالی صلح اخیرن گفت که اگر کسانی بخواهند که بازهم صلح را در انحصار خود بگیرند، احزاب سیاسی اجازه نخواهند داد. اشاره آقای خلیلی به تیم ارگ و شخص رییس حکومت وحدت ملی بود.

شاه حسین مرتضوی مشاور امور فرهنگی و رسانه‌ای ریاست جمهوری در واکنش به اظهارات آقای خلیلی، زیر عنوان:«استاد خلیلی بالای خود عریضه کرده است.» نوشت: «حكومت افغانستان در نشست‌های كابل و جنيوا نقشه راه صلح را ارايه كرده است.  اخيرا نيز پلان عمل برای صلح از سوی رييس جمهور ارايه شد. وزارت صلح تشكيل شده است رسما در راستای تحقق صلح كار می‌كند. صحبت‌های رييس جمهور غني با رييس جمهور امريكا در رابطه به آينده صلح از اهميت خاص بر خوردار بود. صحبت‌های آقاي خليلي روز گذشته مبهم بود. من واقعا نفهميدم كه ايشان از آدرس اپوزيسيون صحبت مي‌كرد يا از آدرس رييس شوراي صلح؟ اگر آقای خليلي از آدرس اپوزيسيون صحبت مي‌كند بهتر است از اين سمت استعفا كند. اگر از آدرس حكومت صحبت مي‌كند چرا بالای خود عريضه كرده حكومت را متهم به انحصار صلح مي‌كند؟»

هرچند در نوشته آقای مرتضوی به برنامه‌های صلح حکومت اشاره شده اما واقعیت این است که همین نوشته آقای مرتضوی خود سند خوبی برای این‌ است که نشان دهد، در حکومت برای صلح توافق و تفاهم میان رهبران و نهادها وجود ندارد و این واضحن نشان می‌دهد که هنوز حکومت برنامه‌ای برای صلح ندارد و اگر برنامه‌های هم وجود دارد، مورد توافق تمام طرف‌های سیاسی نیست. وقتی رییس شورای عالی صلح ازبی‌برنامه‌گی حکومت و انحصار صلح توسط یک گروه در حکومت سخن می‌گوید، به این معنا است که او در جریان برنامه‌های صلح حکومت قرار ندارد.

در موجودیت شورای عالی صلح، ایجاد وزارت دولت در امور صلح به صورت واضح نشان می‌دهد که رییس حکومت می‌خواهد صلح را در کنترول و انحصار خود داشته باشد.

اواخر هفته قبل، گلبدین حکمیتار رهبر حزب اسلامی نیز از حکومت بخاطر عمل نکردن به مفاد توافق‌نامه صلح با این حزب به شدت انتقاد کرد و گفت که در حکومت کسانی هستند که صلح نمی‌خواهند و منافع خود را در دوام جنگ جستجو می‌کنند.

روشن نیست که اختلاف‌های سیاسی شدید درون نظام در مورد صلح چگونه فروکش خواهند کرد و همه به یک نقطه مشترک دست خواهند یافت. طالبان تا کنون اعلام نکرده که حاضر به مذاکره با حکومت است. وقتی این گروه با حکومت مذاکره نکند، بعید است که گفت‌وگوهای بین‌الافغانی که حکومت افغانستان انتظار آغاز آن را بعد از آتش‌بس دارد، بتواند آن شکلی که حکومت می‌خواهد برگزار شود.

اگر حکومت نتواند تمام طرف‌های سیاسی را قانع بسازد که براساس یک دیدگاه واضح و مشترک و واحد وارد روند صلح شوند، موقف نظام و حکومت در برابر طالبان بیشتر تضعیف خواهد شد. طالبان بعدن اعلام خواهد کرد که ما آتش‌بس کردیم و آماده گفت وگو نیز شدیم اما در حکومت نظر واحد در رابطه به صلح وجود ندارد. اگر احزاب و جریان‌های سیاسی به گونه مستقلانه با طالبان وارد گفت وگو شوند، حکومت نیز آرام نخواهد نشست و فرا راه این روند سنگ اندازی خواهد کرد و در جهت سبوتاژ این روند مساعی خود را به خرچ خواهد داد.

چنان‌که محمد اشرف غنی رییس حکومت وحدت ملی، چندی قبل دیدگاه‌ خود را در مورد صلح بیان کرد، به نظر می‌رسد که برنامه اصلی وی این است که ابتدا با یک طرفه کردن کار انتخابات و تمدید دوره کارش در ارگ، موقف خود را یکدست و قوی بسازد و سپس وارد مذاکره با طالبان شود. این چیزی است که طالبان آن را نمی‌خواهد. دلیلی وجود ندارد که طالبان بعد از این همه چانه‌زنی و بلندپروازی، وارد مذاکره براساس اجندایی شود که از سوی آقای غنی تهیه شده باشد و متضمن دوام کار آقای غنی در قدرت باشد. با این حساب، به احتمال زیاد، بحث ایجاد حکومت موقت سه ضلعی که برخی از ناظرین آن را مطرح کرده‌اند، در دستور کار قرار گیرد. حکومتی متشکل از دو نیروی رقیب درون نظام (تیم ثبات و تیم دولت ساز) وطالبان!

اشتراک گذاری:

نظر بدهید