وزارت دولت در امور صلح و روند صلح!

نور الله ولی‌زاده

حالا دقیق روشن نیست که موجودیت دو نهاد موازی در عرصه صلح به چه شکلی ادامه کار خواهند داد. بعضی از منابع می‌گویند که حکومت در یک فرصت مناسب شورای عالی صلح را تحت این عنوان که توان پرداخت وجوه مالی آن را ندارد، لغو خواهد کرد. این اقدام از حکومت بعید نیست.

******************

در موجودیت نهاد «عظیم‌الجثه»‌ای تحت عنوان شورای عالی صلح که از حدود ده سال به این طرف، در امور صلح فعال است، ایجاد اداره دیگری تحت عنوان وزارت دولت در امور صلح، از همان ابتدا یک اقدام فراقانونی و غیرقابل توجیه بوده که حکومت در این زمینه هیچ توضیحی نداده است.

شورای عالی صلح ایجاد وزارت دولت در امور صلح را یک رویکرد انحصارجویانه رهبری حکومت در عرصه صلح عنوان کرده است. محمد اشرف غنی رییس حکومت وحدت ملی تلاش دارد تا صلح از هر لحاظ تحت اداره خودش باشد.

شورای عالی صلح که براساس فرمایش لویه جرگه مشورتی صلح ایجاد شده، به صورت عموم  و بعضی ازاعضای آن به صورت خاص خود را ملزم به رعایت احکام و فرامین رییس حکومت نمی‌دانند و به اصطلاح ادعای استقلالیت دارند و توجیه شان این است که در امر صلح باید منافع علیای کشور و نظام مطرح باشد نه منافع تیم سیاسی حاکم بر ارگ. اما این توجیه و استدلال مورد قبول آقای غنی نیست و به همین دلیل اداره دیگری ساخت تا تحت امر مستقیم خودش کار کند.

حالا دقیق روشن نیست که موجودیت دو نهاد موازی در عرصه صلح به چه شکلی ادامه کار خواهند داد. بعضی از منابع می‌گویند که حکومت در یک فرصت مناسب شورای عالی صلح را تحت این عنوان که توان پرداخت وجوه مالی آن را ندارد، لغو خواهد کرد. این اقدام از حکومت بعید نیست.

اما سوال اصلی این نوشته به چگونه‌گی کارآیی وزارت دولت در امور صلح مرتبط است. آیا این اداره می‌تواند امور صلح را آن‌گونه که شایسته و بایسته است، پیش ببرد؟

در اینجا به یک نمونه اشاره می‌شود که نشان می‌دهد وزارت دولت در امور صلح، نسبت به روند جاری صلح و عوامل تاثیرگذار بر این روند، دید استراتیژیک، واحد، واقع‌بینانه، هوش‌مندانه و دقیق ندارد و موضع‌گیری‌های این نهاد بیشتر متکی به تحلیل‌های رسانه‌یی در مورد روند صلح است.

این نمونه به واکنش و موضع‌گیری وزارت دولت در امور صلح ارتباط دارد که در مورد تاثیر تنش بین امریکا و ایران بالای روند صلح بیان شده است.

روز چهار شنبه هفته گذشته، یکی از مشاوران وزارت دولت در امور صلح به نام عزیزالله به رادیو آزادی گفت که تنش بین ایران و امریکا بالای روند صلح افغانستان تاثیر مثبت دارد. او استدالال کرده بود که تنش بین امریکا و ایران باعث خواهد شد که امریکا و طالبان بیشتر به هم نزدیک شوند و توافق صلح را سریع‌تر امضا کنند.. اما ساعاتی بعد، ناجیه انوری سخنگوی وزارت دولت در امور صلح، موضع‌گیری متفاوتی داشت.

بانو انوری در واقع در واکنش به اظهارات وزیر خارجه امریکا با رادیو آزادی صحبت کرده بود. وزیر امور خارجه امریکا گفته بود که ایران روند صلح را صدمه می‌زند. اظهارات وزیر امور خارجه امریکا در واقع، خلاف تحلیل مشاور وزارت دولت در امور صلح بود. طبق اظهارات وزیرامورخارجه امریکا، تنش میان امریکا و ایران، بر روند صلح افغانستان تاثیر منفی دارد. ناجیه انوری، مرتبط به اظهارات وزیر امورخارجه امریکا، از کشورهای منطقه خواست که اجماع خود را در مورد صلح افغانستان حفظ کنند. این اظهار نظر در واقع ناشی از نوعی نگرانی از تاثیرات منفی تنش امریکا و ایران بر روند صلح افغانستان پنداشته می‌شود.

به بیان دیگر، دو مقام وزارت دولت در امور صلح، در ارتباط به یک موضوع مهم دیدگاه متضاد ارایه کرده‌اند. مشاور وزارت گفته که تنش امریکا و ایران بالای روند صلح افغانستان تاثیر مثبت دارد اما سخنگوی وزارت این موضوع را تایید کرده که تنش امریکا و ایران تلاش‌های صلح را صدمه می‌زند.

می‌توان گفت که هر دو مقام وزارت دولت در امور صلح، بیشتر دیدگاه و تحلیل شخصی خود را مطرح کرده‌اند. در ارتباط به این‌که آیا تنش میان امریکا و ایران بر روند صلح تاثیر می‌گذارد یا نه، دو دیدگاه وجود دارد. بعضی‌ها به این نظراند که تنش امریکا و ایران بالای روند صلح تاثیر مثبت دارد و بعضی‌ها می‌گویند که تاثیر منفی دارد. البته این دیدگاه، بیشتر دیدگاه تحلیل‌گران است که براساس معلومات رسانه‌یی و بررسی تحلیلی اوضاع و احوال منطقه‌ای وجهانی صورت می‌گیرد. البته کمتر کسی وجود دارد که بگوید که تنش امریکا و ایران هیچ تاثیری بر روند صلح ندارد.

بعضی از منابع گفته‌اند که گفت‌وگوهای صلح بین خلیل‌زاد طلبان که قرار بود چند روز پیش شروع می‌شد، تا کنون شروع نشده و به احتمال زیاد که در هفته جاری شروع شود. این در واقع، کمترین تاثیر تنش میان امریکا و ایران بر روند صلح افغانستان است. به احتمال زیاد که امریکایی‌ها این روند را به شکل اعلام ناشده به حالت تعلیق درآورده‌اند، تا بررسی‌های خود را در مورد تنش با ایران انجام دهند و سپس براساس آن بحث های صلح با طالبان را پیش ببرد.

رسانه‌های امریکایی به نقل از نماینده اسبق امریکا برای صلح افغانستان گزارش کرده‌اند که اگر بین امریکا و ایران جنگ شعله‌ور شود، احتمال این وجود دارد که امریکا برای تقویت حضور نظامی‌اش در افغانستان برنامه‌ریزی کند. اگر این اتفاق بیافتد، این کار به معنای ختم پروسه صلح افغانستان خواهد بود. چون‌که روند صلح با طالبان براساس کاهش یا خروج نظامیان امریکایی از افغانستان استوار شده است. در واقع، این گفته‌های مقام پیشین امریکا در افغانستان، در راستای تایید گفته‌های وزیر امورخارجه این کشور است. بنابراین، ایران به این شکل نیز می‌تواند بالای روند صلح افغانستان تاثیر بگذارد که تلاش کند تا اقدامات تلافی جویانه بیشتری علیه امریکا روی دست گیرد و عملا امریکا را وادار به تقویت حضور در منطقه کند. این تاثیرگذاری شاید غیر مستقیم باشد اما به هرحال باید در محاسبه باشد.

بعضی‌ها می‌گویند که شروع مذاکرات صلح بسته‌گی به کاهش تنش بین امریکا و ایران دارد. عجالتا اندکی بین امریکا و ایران فروکش تنش کرده است. رهبران ایران و امریکا در سخنرانی هایی که روز چهارشنبه هفته گشذشته داشتند، لحن مصالحه جویانه در پیش گرفتند که تحلیلگران آن را به معنای کاهش تنش تعبیر کرده اند.

خلاصه کلام این‌که، اظهارات مقام‌های وزارت دولت در امور صلح نشان می‌دهد که این اظهارات بسیار سطحی‌نگرانه و مبتنی بر تحلیل‌های رسانه‌ای و اظهار نظرهای مقام‌های خارجی است و این نهاد تا کنون قادر به درک درست وضعیت و ارایه یک دیدگاه راهبردی مبتنی بر تحلیل دقیق و کارشناسانه مسایل مرتبط به صلح نشده و بیشتر واکنشی عمل می‌کند. مسوولان این وزارت می‌خواهند که حتماً باید حرفی در رسانه‌ها در مورد صلح بزنند، اما حرف‌های شان عاری از دوراندیشی و درک و مسوولیت‌پذیری است.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید