انتخابات ۶میزان۹۸؛ بهترین یا بدترین؟

درحالی‎که رییس کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان، انتخابات ریاست جمهوری ۶میزان سال روان را، «خوب‎تر و شفاف‎تر» از هر انتخابات گذشته اعلام کرده‎است. اما یک بررسی تازه‎ی مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک، بیان‎گر این‎است که نه‎تنها «بدترین» انتخابات بوده، بل‎که بیش‎ترین تقلب و کم‎ترین رای‎دهنده را در مقایسه با سایر انتخابات‎های دو دهه‎ی گذشته نیز به‎ثبت رسانده‎است.

حوٰا علٓم نورستانی ریس کمیسیون مستقل انتخابات به‎تاریخ ۱۷ قوس در یک نشست معلوماتی پیرامون انتخابات ریاست جمهوری سال روان، اعلام کرد که انتخابات ۶میزان از لحاظ شفافیت و عادلانه‌بودن، بهترین انتخابات در تاریخ انتخابات افغانستان بوده است. انتخاباتی‎ که به‎باور برخی‎از آگاهان امور انتخاباتی، از هر لحاظ بدتر از هر انتخابات در دو دهه‎ی پسین بوده‎است.

یافته‌های مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک نشان می‌دهد که انتخابات ریاست جمهوری ۶میزان از هرنگاه در مقایسه با انتخابات‎های گذشته، نقیصه‎ها و کم‎وکاستی های را به‎همراه داشته‎است. از گسترده‌گی تقلب تا پایین‌بودن سطح اشتراک مردم، بلند بودن میزان ثبت شکایت‌ها، استفاده‌ی نادرست از دستگاه بایومتریک و نقض صریح قانون، این‎همه مواردی‎اند که انتخابات ۶میزان را نسبت به هر انتخابات گذشته بدترین ساخته‎است.

بر بنیاد بررسی‌ها، میزان اشتراک در انتخابات ۱۳۹۸ در پایین‌ترین سطح میان سه دور گذشته قرار دارد، چنان‌که مجموع اشتراک‌کننده‌گان بایومتریک‌شده پس از بررسی‌ها نزدیک به ۱،۸ میلیون گزارش داده شد. درحالی‌که این رقم در انتخابات پارلمانی ۲۸عقرب سال گذشته کم‌تراز چهار میلیون و درانتخابات ریاست جمهوری ۱۳۹۳ بیش‎تر از هفت میلیون نفر گزارش شده‎است.

با آن‌که سقف اشتراک مردم در این انتخابات با دوره‎های پیشین قابل مقایسه نیست؛ اما جنجال‌ها روی تقلب‌کاری و آرای غیرمعتبر تاهنوز پابرجاست. معلومات ابتدایی کمیسیون نشان می‌دهد که از مجموع ۸۳۲۹ محل که فورم‌های نتایج آن پُر از مشکل بوده، تااکنون آرای ۱۱۷۹ محل آن غیرمعتبر خوانده شده و روند بازشماری باقی محل‌ها، بنابر اعتراض برخی از ستادهای انتخاباتی، تاهنوز متوقف است. این رقم در مقایسه با آرای باطل‌شده‌ی دوره‌های پیشین درصدی بیش‌تری را احتوا کرده است.

از سوی دیگر، انتخابات سال روان بیش‌تر از هر انتخابات گذشته، بیش‎ترین شکایت‎ها را به ثبت رسانده است. چنان‎که بربنیاد معلومات کمیسیون شکایت‎های انتخاباتی، ۱۶۵۰۰ شکایت تااکنون به ثبت رسیده‎است. در حالی‎که این رقم در انتخابات دور گذشته ۱۱ هزار گزارش شده‎است.

به‎همین‌سان شمار مراکز بسته نیز به دلایل گوناگونی بلندترین رقم را نسبت به گذشته بیان‌گراست. گزارش‎ها می‎رساند که  ۸۷ درصد مرکزهای رای‎دهی در انتخابات ۶میزان و ۹۰ درصد در انتخابات سال گذشته باز بوده‎اند.

باتوجه به یافته‌ های نهادهای ناظر، کمیسیون مستقل انتخابات نتوانسته‎است پروسه را طبق قانون، طرزالعمل‌ها و تقویم انتخاباتی پیش ببرد. تقلب‌های گسترده از مرحله‌ی پیش‎از انتخابات تا پس از آن، سراسر پروسه را به چالش کشیده‎است.

بنیاد انتخابات آزاد و عادلانه‌ی افغانستان (فیفا) از رفتار توام با تبعیض کمیسیون میان نامزدان و نهادهای ناظر خبر داده و تصریح می‌کند که در جریان گرفتن معلومات داخل سیستم و طی پروسه‌ی تخنیکی آن به نهادهای ناظر اجازه‌ی موجودیت بیش از دو ناظر در محل داده نشده، در حالی‌که به ناظران تکت‌های انتخاباتی فرصت بیش‌تر وجود داشت.

یوسف رشید ریس اجرایی این نهاد، از فشارها و برخوردهای سلیقه‌یی به نفع یک تکت مشخص نیز یادآور شده می افزاید: «در بعضی محل‌ها زورمندان و وکیل‌های پارلمان به مردم تاکید می‌کردند که به کدام نامزد رای داخل صندوق بریزند.»

در عین حال بنیاد انتخابات شفاف افغانستان (تیفا) کلان‎ترین بحثی‎که تاهنوز جریان دارد و نتیجه‌ی مطلوب نداشته، چگونه‎گی استفاده‌‌ی بایومتریک دانسته و روش استفاده از این سیستم را قابل قبول نمی‎داند. به‎باور این نهاد، در صورتی‌که دیتای قبلی وجود نداشته باشد و فهرست رای‎دهندگان به‎اساس بایومتریک ترتیب نباشد، پس درستی این سیستم درکجاست؟

بربنیاد گزارش‌های این نهاد، شماری از محل‎های رای‌دهی در روز انتخابات به دلیل مداخله‌ی زورمندان و تفنگ‌سالاران در ولایت‌هایی چون کنر، نورستان، پکتیا، جوزجان، سمنگان و… بسته بوده، تیراندازی و انداختن راکت برای پراگنده‌کردن مردم و فشار بر ریختن رای به نفع نامزد مشخص نیز در این محل‎ها به ثبت رسیده‎است.

به گفته‌ی صغرا سعادت سخن‌گوی تیفا، اگر انتخابات شفاف می‌بود، نتیجه‌ی رای کم تا نزدیک به چهارماه به‎درازا نمی‎کشید.

اما سخن‎گویان کمیسیون مستقل انتخابات، از ادامه‎ی کار روی شکایت‎ های ثبت شده و بررسی آرای باطل سخن می‎زنند و وعده می‎دهند که پس از ختم پروسه، نتیجه‌ی دقیق اعلام خواهد شد.

علی افتخاری سخن‌گوی کمیسیون مستقل انتخابات، می‌گوید که مولفه‌های اعلام شفافیت انتخابات ۶میزان، شامل ثبت بایومتریکی معلومات رای‌دهنده‌گان و تعدیل قانون بوده‎است.

مساله‌ای که آگاهان امور انتخاباتی نادرست می‎ دانند و به این باوراند که بایومتریک، ضمن این‌که کُمکی به‎ایجاد شفافیت نکرده بل‌که پروسه را پیچیده‌تر نیز ساخته‎است.

احمد ضیا رفعت استاد دانش‌گاه کابل و کمیشنر پیشین کمیسیون انتخابات به‎این باوراست که فن‎آوری بایومتریک تابع انسان است و تصور این‌که بایومتریک متضمن شفافیت بوده می‌تواند، از ابتدا نادرست بود.

آقای رفعت می‎افزاید: «کمیسیون مستقل انتخابات به وظیفه‌ی خود درست عمل نکرده و ضمن ناقص‌بودن کار پروسه، به گونه‌ی صریح قانون انتخابات را نقض کرده است.»

وجود رای‌های باطل و مساله‌ساز، اعلام نکردن نتیجه‌ی قسمی تعداد آرای پردازش‌شده، نبود سازوکار لازم برای معرفی آرای درست و نادرست، پیش‌بینی عارضه‌های احتمالی در جریان شمارش آرا، این‎همه از کلان‎ترین چالش‌ها و کاستی‎ها در انتخاباتی خوانده شده که مسوولان و برگزارکننده‎گان انتخابات ۶میزان، «بهترین» انتخابات در تاریخ انتخابات کشور عنوان کرده‎اند. آن‎چه که به‎باور آقای رفعت، از لحاظ قانونی، مدیریت پروسه، میزان مشارکت، چگونه‎گی مرحله به مرحله‌ی اعلان نتیجه و عملیاتی نبودن کارشیوه‌های انتخاباتی و… انتخابات ۶میزان عقب‌گرد داشته و افزون‎براین‌که در مقایسه به گذشته بهتر نبوده، بدتر نیز بوده است.

مرکزخبرنگاری تحقیقی پیک

اشتراک گذاری:

نظر بدهید