بی میلی رهبران آن سو و اشتیاق پیوستن در این سوی خط

مهرالدین مشید/ بخش سوم

به نوشته‌ عبدالصمد غوث بعد از این اظهارات داوود رهبران پاکستان دست به واکنش زده و به تبلیغات پرداختند که گویا داوود در صدد تجزیه کشور اسلامی پاکستان بوده و می خواهد مانند بنگله دیش بخشی از پاکستان را جدا بسازد . (۵۲) در این تبلیغات بوتو که در سیاست مظلوم نمایی استاد بود. دست بالایی داشت و توجه کشور های اسلامی را به خود جلب کرد .

************

. . . رادیو کویته در ۵ فبروری ۱۹۶۳ اعلامیه ییرا از سوی عبدالولی خان رهبر خدایی خدمت‌گار به نشر سپردو در آن تبلیغات دولت شاهی افغانستان در مورد پشتونستان را ادعای ارضی بیهوده خواند و آن را تقبیح کرده بود و در ضمن گفته بود که هرگا تبلیغات دولت افغانستان قطع نگردد ٬ طوفان بزرگی از میان پشتون های پاکستان (بر ضد افغانستان ) بیرون خواهد شد . (۱۱)

به گفته عادلشاه خان یکی از محققان پشتون تبار در دانشگاه نیوزیلند نوشته است: پشتون‌های پاکستان زمانی مخالف تشکیل پاکستان و خواهان دولت مستقل بودند٬ امروز یکی از قوی ترین شرکا در سلسلهٔ مراتب (هیراراشی)دولتی پاکستان به شمار می‌آیند. پشتون‌ها با حدود ۱۵ در صد جمعیت پاکستان ۲۵ در صد ارتش نیم ملیونی پاکستان را تشکیل داده اند. از زمان آزادی پاکستان تا کنون دو رییس جمهوری غلام اسحق خان٬ جنرال ایوب خان دیکتاتور نظامی پاکستان و چهار رییس ستاد ارتش از میان پشتون‌های ماورای سرحد بر خاسته و اداره سیاسی و نظامی این کشور را به عهده گرفته اند.  (۱۲)

پشتون‌های پاکستان پس از جدایی پاکستان در سال ۱۹۷۳پشتون‌های ماورای سرحد به قانون اساسی رای داده و در تشکیلات صوبه یی پاکستان صوبه سرحد و بلوچستان را پذیرا شده و حتا اصراری بر گذاشتن نام پشتونستان نکردند . دو حزب ناسیونالیست خان ولی خان کابینه بلوچستان و با جمعیت العلمای اسلام کابینه ایتلافی را در  صوبه سرحد تشکیل داد . (۱۳) (e)

داوود در ۳  مارچ استعفایش را به ظاهر شاه تقدیم و به جای او در ۷ مارچ ۱۹۶۱ داکتر یوسف بحیث نخست وزیر افغانستان ابقا گردید . (۴۲) در کابینه او دو گرایش وجود داشت که در راس یکی آن سید قاسم رشتیا٬ سید شمس الدین مجروح وزیر عدلیه٬ داکتر ظاهر٬  موسی شفیق٬ میرمحمد صدیق فرهنگ٬ عبدالصمد حامد٬ میر نجم الدین انصاری٬ قرار داشتند که خواهان دگرگونی٬ دموکراسی٬ تامین آزادی‌های فردی و تصویب قانون اساسی بودند و در راس جریان دوم علی احمد پوپل وزیر معارف سید عبدالله وزیر داخله٬ عبدالله ملکیار غزنوی وزیر مالیه و شماری دیگر قرار داشتند که مخالف اصلاحات بودند و یکی پی دیگر از بین رفتند.

داکتر یوسف که در تشکیل کابینه صاحب صلاحیت بود. دو موضوع یکی حل مسآلهٔ پشتونستان و دیگری تصویب قانون اساسی را در راس کار خود قرار داد. او در مسآلهٔ پشتونستان با میان‌جیگر شاه ایران  هیآتی را به ریاست سید قاسم رشتیا به ایران فرستاد تا مناسبات متشنج میان پاکستان و افغانستان حل گردد.

بعد از توظیف هیآتی برای بررسی پرونده زندانیان ملکیار پوپل و سید عبدالله از وظایف شان استعفا دادند. در دسمبر ۱۹۶۵ دومین جنگ میان هند و پاکستان در گرفت. به نسبت نبود داوود نخست وزیر جدید به هیچ اقدامی دست نزد و حتا در تجلیل روز پشتونستان در ۹سنبله ۱۳۴۴ غفار خان در بیانیه یی تنها خواهان حقوق پشتون‌ها گردید و این که پشتونستان متعلق به افغانستان است. هیچ ذکری به عمل نیاورد. (۴۵)

به گفته رشتیا شماری‌ها مانند گل پادشاه الفت رییس قبایل ٬ محمد عظیم وزیر فواید عامه و شماری دیگر تحت رهبری عبدالقیوم وزیر داخله نشست فوق العاده کابینه را برگزار کرده و مدعی شدند که پاکستان در حالت جنگ با هند است٬ باید از این حالت استفاده کرد و بر موضوع پشتونستان نقطه  پایان گذاشت و در سطح بین المللی شوروی هم از افغانستان حمایت خواهد کرد. داکتر یوسف بی‌طرفی خود را در جنگ اعلام نمود.  کابینه داکتر یوسف در ۱۳ مارچ ۱۹۶۳ اعلام شد و در ۲۸ مارچ کمیته تسوید قانون اساسی تعیین گردید و در ۱۴ می ۱۹۶۴ کارش را تمام نمود.

مرحوم عبدالحی حبیبی  مورخ و پژوهش‌گر مشهور کشور در صفحه ۵۴ کتاب خود نوشته است : داوود برای خان عبدالقیوم خان دو میلیون و ۴ صد هزار افغانی داد، تا برای جدای طلبان پشتونستان‌ توزیع کند. او چندی بعد برگشت و دو مییلون آن را دوباره برای داوود مسترد گردنید . داوود برایش گفت که دیگران بیشتر از این پول برده که بر نگشتانده اند و اما شما دو میلیون آن را پس آوردید . او برایش پاسخ می‌دهد که صرف ۴۰۰ هزار افغانی را برای اشخاصی توزیع کردم که چنین داعیه دارند . به ادامه گفت : دیگران که پول‌ها را برده اند ٬ به جیب خود زده اند.

سید قاسم رشتیا رییس مطبوعات وقت ضمن مصاحبه‌یی گفته است : درسال ۱۹۴۷ میلادی و ۱۳۲۶ خورشیدی  بعد از تجزیه نیم قاره به دوکشور هند و پاکستان دولت افغانستان نشستی را به سویه عالی برگزار کرد و در  آن فیصله شد که وقت زیادی سپری شده و افغانستان نباید ادعای ارضی نماید. افغانستان تصمیم گرفت تا به آن طرف سرحد حق خود ارادیت یعنی سلف انترمنیشن بدهد، اما با رای‌گیری در پاکستان مردم سرحد به پاکستان پیوستند . (۱) کابینه افغانستان در ۲۶ جولای ۱۹۴۹ برابر به نیمه ماه اسد ۱۳۲۸ کابینه و ارکان اساسی دولت را خواست و تمامی معاهدات گذشته را ملغا قرار داد . دو نظر پیرامون پشتونستان به وجود آمد، یکی حق خود ارادیت و تعیین سرنوشت و دیگری الحاق به افغانستان به وجود آمد که با پیوستن سرحد به پاکستان دولت افغانستان این حق را نداشت و در صورت دوم شناخت دیورند در گذشته و سکوت دولت‌های افغانستان در زمان انگلیس ها سبب شد که این داعیه نیز زیر سوال برود. (2). تنها حق تعیین سرنوشت برای سرحد در اسناد زیادی تذکر یافته است که بر اساس میثاق‌های بین‌المللی سال ۱۹۷۰ یعنی حق تعیین سرنوشت بود که تمامی کشورها از سیطره استعمار رهایی یافتند . (۳) مردمان آن‌سوی سرحد بک بار در رایگیری 3 الی ۱۷جون سال ۱۹۷۴ با رای دادن ۲۸۹۰۰۰ تن از جمله ۵۷۰هزار واجدین شرایط با الحاق به پاکستان و صرف ۲۸۰۰ تن با الحاق به هند، باری هم در سال ۱۹۷۳ تمامی احزاب و گروه‌های سرحد شمامل حزب خان ولی یعنی خدایی خدمت‌گاران پدرش به قانون اساسی پاکستان رای دادند، سرحد را جز جدا ناپذیر پاکستان خواندند و در انتخابات شرکت کردند.  (۵) (f)

در ۹ سپتمبر لویه جرگه قانون اساسی دایر و در ۲۰ سپتمبر ۱۹۶۴ قانون را تصویب کردند و در اول اکتوبر ۱۹۶۴ پادشاه قانون اساسی جدید را توشیح نمود. (۴۷) بر اساس قانون اساسی جدید افغانستان دولت مشروطه گردید و از تاریخ توشیح قانون اساسی تا انتخابات شورای ملی  در ۱۳ اکتوبر ۱۹۶۵ دورهٔ انتقالی نامیده می‌شود. داکتر یوسف نقش فعال مناسابت نیک همجواری با پاکستان نگاه کرد . (۴۸)

پادشاه  که یوسف خان را مانند قبیله گراها استخوانی در گلوی خود یافت. در صدد برکناری او بود تا آن که رویداد سوم عقرب رخ داد و در عقب آن سردار ولی٬ داوود و شماری قوم گرا های دیگر بودند . یوسف خان استعفا کرد و  پادشاه بدون درنگ میوند وال را بحیث نخست وزیر تعیین نمود. میوند وال که گاهی دسترخوان پشتونستان را می‌گسترانید، اما در زمان اعتمادی روحیه قوم گرایی افزایش یافت . (۴۹) اما باز هم روابط دو کشور عادی بود. داکتر ظاهر هم در رویداد تجزیه پاکستان در سال  ۱۹۷۱ اعلام بیطرفی نمود.

با آمدن موسی شفیق آخرین نخست وزیر که شخص زیرک و با درایتی بوده و خواهان حل عادلانه پشتونستان بود. چنانچه مسآلهٔ آب هلمند را با سرعت با ایران حل نمود و در پاسخ یک خبرنگار قوم گرا گفت : ما نمی خواهیم افغانستان را قربانی پتشونستان  کنیم . (۵۰)

به گفتهه  فرهنگ داوود پیش از استعفایش طرحی را برای ظاهر شاه داد که از سوی او رد گردید و بعدها در آخر حوت ۱۳۵۳ برابر به ۲۰ مارچ ۱۹۷۴ افشا گردید که همانا تشکیل حزبی به نام «کلوپ ملی» که رهبری دولت را بگیرد و به استثنای داوود دیگر تمام خانواده شاه حق مداخله در دولت را نداشتند . (۴۱)

این حزب در به قدرت رساندن داوود نقش داشت و بعدها « غورزنک ملی» را تشکیل داد و تمام احزاب سیاسی را سرکوب نمود.

بعد از  کودتای سرطان ۱۳۵۲ برابر به ۱۷ جولای ۱۹۷۳ داوود به تحریک شماری‌، موضوع پشتونستان را تازه کرد و در بیانیه خود گفت: پاکستان یگانه کشوری است که ما با آن اختلاف داریم . اوهمچنان در یک مصاحبه مطبوعاتی قضیه پشتونستان را یک حقیقت انکار ناپذیر خواند . (۵۱) به نوشته‌ عبدالصمد غوث بعد از این اظهارات داوود رهبران پاکستان دست به واکنش زده و به تبلیغات پرداختند که گویا داوود در صدد تجزیه کشور اسلامی پاکستان بوده و می خواهد مانند بنگله دیش بخشی از پاکستان را جدا بسازد . (۵۲) در این تبلیغات بوتو که در سیاست مظلوم نمایی استاد بود. دست بالایی داشت و توجه کشور های اسلامی را به خود جلب کرد .

در ۲۱ سپتمبر سنبله  ۱۳۵۲ میوند وال با ۴۵ تن از همراهانش به اتهام کودتا دستگیر شدند . برای اثبات جرم او هیچ اسنادی در دست نبود و اما فیض محمد وزیر داخله و یک عضو  پرچم (شاید سلیمان لایق ) او را در زندان کشتند و گفتند که خود کشی کرده است. این قضیه را باز هم شماری مغرضین و فرصت طلبان به پاکستان نسبت داده و مدعی شدند که در عقب این رخداد پاکستان دست دارد .(n)

اعضای نهضت اسلامی پس از کودتای ۲۶ سرطان ۱۳۵۲ به پاکستان مهاجر شدند، ۵۰ تن رهبران اخوان پس از آن افغانستان را ترک کردند که غلام محمد نیازی و عبدالرحیم نیازی در ۴ می ۱۹۷۴ به وسیله داوود بازداشت شدند و هشت جوزای ۱۳۵۸ به وسیله تره‌کی شهید شدند. در جوزای ۱۳۵۳ بیش از دو صد تن فعالان اخوان بازداشت شدند . (۶۲)   این بزرگترین اشتباه داوود بود و این رویکرد داوود رهبران نهضت اسلامی را مجبور به فرار به پاکستان کرد و آنان هم بالاخره قربانی رقابت نظام‌ها در کابل و اسلام آباد شدند.

ادامه دارد. . .

اشتراک گذاری:

نظر بدهید