بی میلی رهبران آن سو و اشتیاق پیوستن در این سوی خط

مهرالدین مشید/ بخش چهارم و پایانی

 

گفتنی است که خان بعد از کودتای ضیاالحق از آزادی‌های بیشتری برخوردارد شد و در سال ۱۹۷۸ اجازه سفر به افغانستان را پیدا کرد . او در سال ۱۹۸۲ دوباره به پاکستان برگشت . خان جهاد افغانستان را نه جنگ اسلام وشیطان ، بلکه جنگ دو قدرت بزرگ می خواند . او مهاجران خواست که دوباره به افغانستان برگردند. دولت پاکستان دو باره فشارها بر او را افزایش داد تا این که یک ماه بعد در سال ۱۹۸۴ دوباره به افغانستان بازگشت. او همچنان مدتی بعد در افغانستان وفات نمود و طی مراسم خوبی در جلال آباد به خاک سپرده شد.

نجیب او را رهبر پشتون‌ها و یک مبارز عالی خطاب کرده و گفت که نظر به وصیت‌اش باید در جلال آباد به خاک سپرده شود.  روزی برای او گفته شد که سفری به هند نماید او گفت که هند بعد از آزادی داعِیه او را ترک کرده و به کمک او نشتافت. از این رو علاقه‌یی برای سفر به هند ندارد . او در برابر این پرسش که برای جلب افکار عامه تمایلی برای سفر هند ندارید؟

پاسخ داد که این بسته به روش حکومت هند است. او در برابر سوالی دیگر که آیا نمی‌خواهد جنبش خدایی خدمت‌گاران را در هند توسعه بدهد ؟ جواب داد که هرگاه مردم هند خواسته باشند، در این مورد دقت خواهد کرد  افزود این زمانی ممکن است جنبش یاد شده در سراسر پشتون نشین گسترش یابد. (h)

خان که خواهان کمک‌های اخلاقی، اقتصادی و سیاسی ازهند بود تا آخرعمر خواهان دوستی هند با افغانستان بود. ولی خان فرزند 71 ساله او نیز به داعیه پدر خود در مورد دوستی هند و افغانستان وفا دار است. راجیف گاندی در 8 می سال 1988 از اقدام تازه شوروی برای حل اوضاع افغانستان استقبال کرد و اقدام گورباچوف را خوب خواند و در این رابطه با شوروی در تماس بود. شوروی بعد از خروج نیروهایش از افغانستان برای مجاهدین نیز سلاح داد. این زمانی بود که کانگرس امریکا کمک‌هایش را برای مجاهدین متوقف گردانیده بود. امریکا در سال 1987، 710 ملیون دالر برای مجاهدین افغانستان را کمک کرد. (i)

غفار خان قبل از مرگ اش در سال ۱۹۸۸ در پیشاور وفات کرد. او پیس از مرگش تحت بازداشت خانگی  قرار داشت. او را بنا بر وصیت‌اش  در خانه خودش در جلال آباد، افغانستان به خاک سپردند. ده‌ها هزار نفر از مردم عزادار در مراسم تشییع جنازه او، راهپیمایی از طریق گذرگاه خیبر از پشاور به جلال آباد، شرکت کردند. هرچند آن راهپیمایی توسط انفجار دو بم به کشته شدن ۱۵ نفر منجر شد. با وجود مبارزه سنگین در آن زمان، هر دو طرف از جنگ شوروی در افغانستان، ارتش کمونیستی و مجاهدین، آتـش بـس اعلام کردند تا با این کار اجازه دهند تا دفن او شود[۷]. شماری‌ها از از این سخنان خان طوری تفسیر کرده اند که گویا او نه تنها خواهان پیوستن آن سوی سرحد به هند بود و بلکه خواهان پیوستن این سوی سرحد نیز به هند بود.

پس از مرگ خان شورای ملی و اسامبلهٔ پاکستان نشستی را تشکیل دادند تا پیرامون برگزاری فاتحه خان بحث کنند، اما در آن نشست شماری اعضای پارلمان خان را نوکر هند خواند و شماری هم مجلس را ترک کردند. فاتحه در فضای بارانی برگزار شد و در مراسم فاتحه خوانی بی نظیر بوتو٬ نوابزاده نصرالله٬ غلام مصطفی جتوی٬ اصغر خان مارشال هوایی پاکستان و ملک قاسم خان اشتراک کردند و سخنرانان خان را یک شخصیت بزرگ و مبارز بزرگ ضد بریتانیا خواندند. (j)

در پایان باید متذکر شوم که این حق باشنده گان آن سوی سرحد است که چگونه باید زنده‌گی کنند و این حق را کسی نمی‌تواند، از آنان بگیرد و اما آنچه مسلم است که خواست‌های بالا و بلند پیوستن به این  سوی خط و یا ماندن در آن سوی خط زنده‌گی این مناطق را به گروگان گرفته و فرصت توطیه‌های خطرناک را در مناطق قبایل فراهم کرده است. این سبب شده تا باشنده گان این مناطق از نعمت زنده‌گی محروم بوده  و از لحاظ اقتصادی و سیاسی و اجتماعی و آموزش و فرهنگی عقب نگهداشته شده اند.

این سبب شده که امروز این مناطق به پناه گاه‌های تروریستان بدل شده است که نه تنها تهدیدی برای باشنده‌گان آن، بلکه برای تمام جهان مورد تهدید قرار داده اند. این وضعیت سبب شده تا نظامیان پاکستانی به بهانه‌های گوناگون از این مناطق برای اهداف تروریستی شان سربازگیری کنند که اکنون به خشم و نفرت مردمان این مناطق بدل شده است و در برابر نظامیان پاکنستانی قیام کرده اند.

 منابع:

–  a پشتونستان خواهی، ماندگار ٬ شمارهٔ ۵۸۱ ٬ ۳۰می

(m)   m  – خدمتگار ، شماره 345 ، 10 می

b-    پشتونستانخواهی … ٬ ماندگار٬شمارهٔ ۵۹۲ ٬ ۱۵ جون

c  – پشتونستان خواهی … ٬ ماندگار٬شمارهٔ۵۹۱ ٬ ۱۳ جون

۱ – دولت آبادی٬ بصیر احمد ٬ شناس‌نامهٔ افغانستان ٬ ص۳۱ و ۳۲ ٬ سال ۱۳۸۲ ٬ چاپ دوم ٬ تهران

۲ – دو سوی دیورند : باتلاق تاریخ معاصر ٬  ص ۱۳

۳ – پشتونستان٬  چالش سیاسی افغانستان  و پاکستان ٬ ص ۱۱

۴ – مجله دو هفتگی شورای متحد ملی افغانستان٬  ص ۵۷٬ شماره پنجم سال ۱۳۸۷ خورشیدی کابل

۵ – همان اثر٬ مقاله میر آزاد خان٬ ترجمهٔ داکتر مهدی٬ ص ۵۷

۶ – همان اثر٬ ص ۵۷  و ۵۸

d – خدمتگار، شماره 270 ، 5 فبروری

e  –  پشتونستان خواهماندگار٬ شماره ۵۸۰ ٬ ۲۹می

f     –

1 – سیستانی اکادیمیسن محمد اعظم، مقاله “پشتونستان و زخم ناسور سرحد دیورند ” انترنیت ، سایت آریایی

2 – عزیز پور ، عید محمد، مقاله “عدم شناسایی سرحد دیورند و عواقب آن” ساید انترنیتی آریایی

3 – عزیز پور، مقاله”رد پذیرش معاهده دیورند و موازین حقوق بین‌المللی ،سایت آریایی ، 2 دسمبر

5 –  عزیز پور ، مقاله”رد پذیرش معاهده دیورند و موازین حقوق بین المللی، سایت آریایی، 2 دسمبر، ص 14

–  n  پشتونستان خواهی … ٬ ماندگار٬ شمارهٔ ۵۸۶٬ ۶جون٬ ۱۶ جوزا

k  –  پشتونستان خواهی …. ٬ ماندگار٬ شمارهٔ۵۸۹٬ ۱۱جون

۱- اندیشمند٬ محمد اکرام٬ ما و پاکستان٬ ص ۱۶۶

۲ – مجله دو هفته‌گی شورای متحد ملی افغانستان٬ شماره اول ٬ ص ۵ – ۲۰٬ ۱۶ اسد ۸۷٬ مصاحبه یون مشاور کرزی

۳ – دو سوی دیورند : باطلاق تاریخ معاصر ٬ ص ۱۴۴و ۱۴۵

پشتونستانخواهی … ٬ ماندگار٬ شماره ۵۹۳٬ ۱۵ جون

h    –  دمتگار، شماره 273، 8 فبروری

I    –    دمتگار، شماره 274، 9 فبروری

j           –           خدمتگار٬ شمارهٔ ۳۵۵ ۲۲٬ می

 

اشتراک گذاری:

نظر بدهید