در آستانه فاجعه، زواياي پنهان شيوع کرونا در افغانستان

 

کرونا در افغانستان در حال رشد و شيوع و توسعه است، اين چيزي است که حتا آمارهاي به شدت غيرقابل اعتماد رسمي و اخبار روزانه هم آن را تأييد مي‌کند. گسترش بيماري به ولايت‌هاي بيشتر، افزايش قابل توجه آمار مبتلايان ثبت شده، باز شدن پاي اين ويروس مرگ‌بار به ميان اعضاي پارلمان و ديپلمات‌ها و مرگ حد اقل يک نفر در ولايت بلخ، همه نشان‌گر آن است که وضعيت به سمت بحراني شدن مي‌رود.

دولت در حالي که تلاش مي‌کند خود را مسلط بر اوضاع نشان دهد، تدابيري را اتخاذ مي‌کند که نشان مي‌دهد وضعيت هرگز بهتر نشده است.

سفير آلمان در کابل هم نسبت به درستي آمارهاي رسمي، ترديد کرده و گفته است که آمار واقعي بيشتر است. از سوي ديگر، وزير صحت عامه، خواستار قرنطينه شدن شهر هرات شده است، ايده يي که به نظر نمي‌رسد عملي باشد. هرات يک شهر مرزي است که روزانه هزاران نفر از ايران به اين ولايت بازمي‌گردند. دولت نمي‌تواند مانع از ورود شهروندانش به داخل کشور شود. از سوي ديگر، هرات مرکز زون غرب محسوب مي‌شود که چندين ولايت ديگر به خدمات و امکانات موجود در آن، وابسته هستند. قرنطينه کردن هرات به معناي محروم کردن ولايت‌هاي همجوار از اين امکانات است و ابعاد آسيب‌ها را به شدت افزايش مي‌دهد.

از سوي ديگر، ديدگاه غالب اين است که دولت بحران زده موجود نه تنها در شرايط بحراني، توان مواجهه مقتدرانه و مطمين با يک فاجعه بالقوه را ندارد، بلکه حتا در شرايط کنوني نيز که وضعيت احتمالاً چندان فاجعه بار نيست – دست کم آمارهاي رسمي و گزارش‌هاي دولتي چنين چيزي را نشان نمي‌دهد- گستره واکنش ها فرايند چند اقدام نمايشي و چند سفر تشريفاتي به ولايت‌هايي که گمان مي‌رود کانون شيوع کرونا باشند، کاري بنيادين که بتواند کرونا را مهار و کنترل کند، صورت نگرفته است.

موضوع ديگر اين که امکانات آزمايش‌گاهي و درماني براي شناسايي و مهار کرونا هم بسيار محدود است. دولت مرکزي غالباً با حدس و گمان در قبال رويدادهاي مربوط به ابتلا يا مرگ ناشي از کرونا واکنش نشان مي‌دهد. به عنوان نمونه درباره مرگ مشکوک سه نفر در يکي از ولايت‌هاي غربي هيچ تحقيقي انجام نشد. پيش از آن، در بلخ هم يک نفر با نشانه‌هاي کرونا درگذشت، اما دولت مدعي شد که او سرطان داشته است. در آخرين مورد مرگ در بلخ هم ابتدا تلاش شد تا علت مرگ، نارسايي قلبي فرد متوفي اعلام شود. اين موارد نشان مي‌دهد که يک اراده قوي وجود دارد تا مانع از ديده شدن زواياي پنهان شيوع کرونا در افغانستان شود. بخشي از اين اراده، ناشي از ناتواني و هراس از مواجهه معقول و مورد انتظار با اين بلاي مرگ‌بار و بنيان برانداز است. دولت قدرت، آماده‌گي و امکانات لازم براي رويارويي با اين بحران را ندارد و به هر ميزاني که پرده از ابعاد واقعي اين بلاي فراگير برداشته شود، به همان ميزان هم حجم و دامنه عجز و ناتواني دولت و فقدان امکانات و تجهيزات براي مواجهه با بحران نيز پديدار خواهد گشت، در آن صورت که است که متوجه مي‌شويم در آستانه وقوع يک فاجعه فراگير قرار گرفته ايم.

با اين حال، پنهان‌کاري، برخورد تقليل گرايانه با آمار و ابعاد واقعي بحران و پوشاندن زواياي پنهان يک فاجعه تمام عيار، رهيافت‌هاي معقول براي مواجهه با کرونا نيست. تجربه کشورهاي ديگر هم نشان مي‌دهد که کرونا بسيار بيشتر از آنچه تصور مي‌شود، خطرناک و مرگ‌بار است و به سرعت گسترش مي‌يابد و بدتر از همه آن که هيچ درماني براي آن وجود ندارد.

بنابراين يکي از نخستين اقدامات اين است که دولت اگر به آمار واقعي دسترسي دارد آن را صادقانه با مردم در ميان بگذارد، تا مردم متوجه شوند که دامنه خطر تا کجا گسترش يافته و چه واکنشي بايد در قبال آن نشان دهند. دومين گام مهم دولت اين است که درباره توانايي‌ها، امکانات و آماده‌گي‌هاي خود، اغراق و بزرگ‌نمايي نکند، بلکه بالعکس بگويد که چه قدر توان دارد و چطور مي‌تواند آن را به کار بگيرد. اختصاص بودجه اضطراري براي مهار کرونا در سطح ملي و اعطاي يک بودجه 400 ميليوني به هرات به مثابه شاهرگ شيوع کرونا اقدامات مهمي بود که بايد صورت مي‌گرفت و متناسب با توان‌مندي‌هاي اقتصادي دولت نيز بود، اما اين همه کاري نيست که بايد انجام مي‌شد. دولت بايد اذعان کند که افغانستان زيرساخت‌هاي لازم براي رسيده‌گي همزمان به هزاران فرد مبتلا به کرونا را ندارد، بايد اعلام کند که اگر دامنه بحران از هرات تا دايکندي و… گسترش يابد، وضعيت به شدت خطرناک خواهد شد و به کمک‌هاي فوري نياز خواهد بود. مسأله مهم تر، خطر شيوع بيماري به مناطق وسيع زيرسلطه طالبان است. کرونا نشان داده است که مرز نمي‌شناسد و بي اعتنا به مرزبندي‌هاي سياسي و امنيتي، گسترش مي‌يابد. اين امر يک چالش جدي است، شايد جدي تر از بحران امنيتي که اکنون دامن‌گير افغانستان است. بنابراين دولت و طالبان مجبور اند دست کم در ابعادي بسيار محدود، طبق پروتکل‌هاي جهاني مبارزه با کرونا با همديگر همکاري کنند، در غير آن، کرونا بيش از آنچه پيش‌بيني مي‌شود از مردم فقير و محروم افغانستان، قرباني خواهد گرفت تا آنجا که به وضوح شاهد وقوع يک فاجعه مرگبار انساني باشيم، در حالي که در عمل هيچ کاري از دست هيچ‌کس برنمي‌آيد.

علي موسوي – جمهور

اشتراک گذاری:

نظر بدهید