کشته شدن نيازي‌، مرگ اعتدال در مقابل افراط

 

شامگاه روز سه‌شنبه‌، انفجاري مهم‌ترين منطقه حفاظت‌شده کابل– وزير اکبرخان– را لرزاند. اين انفجار ناشي از جاسازي بمي بود که در الماري بوت هاي مسجد وزير اکبر‌خان در قلب منطقه حفاظت‌شده کابل رخ داد. مقام‌هاي امنيتي به رسانه‌ها گفتند که در اثر انفجار اين بم، سه تن به‌شمول مولوي اياز نيازي، امام مسجد جامع وزير اکبر خان کشته شدند و هشت تن ديگر نيز زخم برداشتند.

مرگ دکتوراياز نيازي که از چهره‌هاي شناخته شده ديني در افغانستان بود، واکنش‌هاي زيادي را در اين کشور به همراه داشت. رياست‌جمهوري بامحکوم کردن اين حادثه، آن را کار دشمنان افغانستان خواند. در خبرنامه ارگ به نقل از محمد اشرف‌غني رييس‌جمهوري کشورآمده است که حمله به مراکز ديني و مذهبي مردم افغانستان، حمله بر کرامت انسان‌ها و نوعي جنايت ضدبشري است. همچنان کاربران رسانه‌هاي اجتماعي به خصوص فيس‌بوک پست‌هاي فراواني را در محکوم کردن قتل او به نشر رساندند.

شواهد چنان نشان مي‌دهد که هدف اصلي اين انفجار مولوي اياز نيازي بوده است. او يکي از چهره‌هاي روحاني مطرح در افغانستان بود. دکتوراياز نيازي از دانش‌آموخته‌گان رشته الهيات از دانشگاه الازهر مصر بود. او مدرک دکتراي خود را از اين دانشگاه به دست آورد و سپس در دانشکده شرعيات دانشگاه کابل مصروف تدريس شد.

اوج شهرت دکتور نيازي در زمان قتل فجيع و موضع‌گيري اين عالم دين در مورد فرخنده بود. در ماه حمل سال 1393 مردان خشمگين، فرخنده ساکن شهر کابل را به اتهام سوزاندن اوراق قران، به قتل رساندند. با اين که فرخنده ادعا کرد که او قرآن را نسوزانده است و اين ادعا بعداً ثابت شد. اما مردان خشمگين بي‌خيال از تضرع‌ها و ضجه‌هاي فرخنده به تحريک تعدادي از فالبين‌هاي منطقه، اقدام به قتل او کردند. نيازي به دنبال قتل فرخنده، اين عمل را جايز دانسته و مردم را به خاطر واکنش‌شان در قبال آنچه او و طرف‌دارانش اهانت به دين و مقدسات مي‌دانستند، تکريم کرد. سروصداهاي شکل گرفته درباره اين موضع گيري او و انتقاد نهاد‌هاي حقوقي، به‌خصوص مشخص شدن اين مسأله که فرخنده قرآن را نه سوخته بود،  نيازي را مجبور ساخت که نسبت به اين اظهار نظرش پوزش بخواهد. او بعداً به نزد خانواده فرخنده رفت و او را شهيد خواند.

برخلاف آنچه بعضي رسانه‌ها مطرح کرده‌اند ، نيازي منتقد دولت افغانستان نيز بود. او در خطبه نماز جمعه پيش از سال نو 1398 با انتقاد از عملکرد دولت، نظام دموکراتيک را براي افغانستان مشکل‌آفرين دانست. با اين حال او را چهره نزديک به دولت به اين خاطر مي‌دانستند که او در مقابل طالبان موضع سخت‌گيرانه داشت. نيازي در بيشتر خطبه‌ها و سخنراني‌هايش در مقابل کشتار طالبان واکنش نشان مي‌داد و اين گروه را مخالف روح اسلام مي‌دانست.

دکتور نيازي را به عنوان يک چهره معتدل روحاني در افغانستان مي‌شناختند. او با تکنولوجي روز جهان آشنا بود و استفاده از آن را کاملاً جايز مي‌دانست. او همچنان طرف‌دار سرسخت دانش‌اندوزي دختران بود و دولت را ترغيب مي‌کرد که حتا در مناطق نا‌امن افغانستان زمينه رفتن دختران به مکتب را فراهم کند. چيزي که روحانيون کمي حاضر به حمايت از آن هستند.

به همين دليل برخي به اين باورند که نيازي توسط جريان‌هاي افراطي به خصوص سلفي‌‌ها به قتل رسيده است. در افغانستان به صورت عموم اکثريت پيرو مذهب حنفي‌اند و در قانون اساسي افغانستان نيز مذهب حنفي مذهب رسمي است. اما پس از شکل‌گيري گروه طالبان، ديدگاه‌هاي افراطي سلفي و وهابيت در اين کشور در حال ترويج است. پس از سقوط رژيم طالباني و حضور ناتو در افغانستان، اين جريان قدرت بيشتري پيدا کرده است. در طول 19سال گذشته، يک تعداد از چهره‌هاي روحاني ميانه‌رو، فقط براي اين که جاي‌شان را يک ملاي افراطي و طرف‌دار سلفيزم بگيرد، به قتل رسيده‌اند و دولت افغانستان نيز بارها از رشد قرائت بنيادگرايانه و افراطي از دين در افغانستان اظهار نگراني کرده است. تعدادي از چهره‌هاي روحاني از جمله مولوي اياز نيازي نيز در اظهار اين نگراني با دولت همراه بوده‌اند. او در کلاس‌هاي درسش نيز تلاش داشت تا افراطي‌گري در اسلام را نقد کند و دانش‌جويان خود را به ميانه‌روي و تساهل رهنمايي کند.

مرگ او را بيشتر از هر گروهي بايد به جريان‌هاي افراطي و سلفي ربط داد. هرچند که تا هنوز هيچ گروه تروريستي مسووليت مرگ او را برعهده نگرفته است.

فريدون آژند

اشتراک گذاری:

نظر بدهید