افزايش کشت مواد خشخاش، سونامي خفته افغانستان؛ تا پايان 2020 محصول مواد مخدر در افغانستان به 7 هزار تن مي‌رسد

 

26 جون روز جهاني مبارزه با مواد مخدر است. کشت، توليد و قاچاق مواد مخدر بزرگ‌ترين کابوس کشورهاي جهان در قرن 21 است. سازمان ملل متحد در سال 1987 ميلادي 26 جون را به نام روز جهاني مبارزه با مواد مخدر انتخاب کرد تا کشورهاي جهان در هماهنگي با هم متحدانه مقابل مواد مخدر مبارزه کنند.

افغانستان يکي از کشورهاي عمده جهان در عرصه توليد مواد مخدر است. در حدود 82 درصد ترياک جهان در افغانستان توليد مي‌شود. روند کشت و خشخاش و توليد ترياک در افغانستان روزبه‌روز در حال افزايش است.

براساس گزارش نهادهاي بين‌المللي در سال 2001 به دليل ممنوعيت کشت ترياک در افغانستان از سوي طالبان سطح توليد خشخاش به 33 تن رسيد، اما پس از سقوط طالبان و افزايش توليد خشخاش، در سال 2019 ميلادي توليد ترياک در افغانستان به 6700 تن رسيد و با توجه به بارنده‌گي‌هاي زياد افغانستان در فصل بهار، پيش‌بيني مي‌شود که توليد ترياک در افغانستان به 7000 تن در سال 2020 برسد.

عمده‌ترين دليل افزايش کشت و توليد ترياک در افغانستان جنگ و درگيري و بي‌ثباتي منطقه است. پس از سال 2005 طالبان دوباره به عرصه نبرد در افغانستان برگشتند. اين گروه نخست براي تداوم جنگ در کنار کمک‌هاي خارجي که عمدتاً توسط سازمان‌هاي اطلاعاتي پاکستان در اختيارشان قرار مي‌گرفت، نياز به منابع مالي داخلي نيز داشتند. خمس و زکات از مردم نمي‌توانست نيازهاي اين گروه را تأمين کند. به همين دليل اين گروه در مناطق تحت کنترل‌شان کشت خشخاش را دوباره ترويج کردند.

در کنار آن بخشي از فرماندهان طالب خود در قاچاق و ترافيک مواد مخدر دست داشتند. به همين دليل مزارع تحت کشت خشخاش در افغانستان افزايش يافت. از سوي ديگر بعضي از کشورهاي همسايه افغانستان نيز در افزايش توليد ترياک در افغانستان سهم گسترده دارند.

به طور مثال مواد شيميايي که براي توليد ترياک و هيرويين نياز است از همين کشورهاي همسايه وارد مي‌شود. براي توليد 7000 تن ترياک در افغانستان نياز به 14 هزار تن مواد شيميايي است که اين مقدار در افغانستان وجود ندارد و عمدتاً از دو کشور پاکستان و ايران وارد افغانستان مي‌شود.

هم‌چنين براي استخراج هيرويين از ترياک نيز نياز به مواد شيميايي از جمله کربنات کلسيم است که در افغانستان توليد نمي‌شود و قاچاق‌چيان به طور معمول از همين دو کشور همسايه آن را وارد مي‌کنند. هم‌زمان با آن گزارش‌هايي وجود دارد که سازمان‌هاي اطلاعاتي و حتا نهادهاي نظامي در کشورهاي همسايه از توليد مواد مخدر حمايت مي‌کنند.

به طور مثال حمايت سازمان اطلاعات پاکستان از توليد ترياک و هيرويين در افغانستان کاملاً واضح است. اين نهاد براي به‌هم ريختن ثبات اقتصادي افغانستان کشت‌کننده‌گان خشخاش را در اين کشور حمايت مي‌کند. هم‌چنين گزارش‌هايي وجود دارد که سپاه پاسداران ايران نيز در عرصه قاچاق خصوصاً ترافيک مواد مخدر به سوي اروپا نقش دارد.

عمده‌ترين مناطق تحت کشت خشخاش در افغانستان، جنوب ، غرب و شرق افغانستان است. تنها دو ولايت هلمند و کندهار در جنوب افغانستان نزديک به 65 درصد ترياک افغانستان را توليد مي‌کنند. پس از آن ولايت هاي ننگرهار، فراه، نيمروز و هرات نيز سهمي در کشت مواد مخدر دارند. در مناطق مرکزي و شمال افغانستان بيش‌تر کشت چرس (حشيش) رواج دارد که مصرف داخلي بيش‌تري دارد و البته بخشي از آن به خارج نيز قاچاق مي‌شود.

دولت افغانستان از همان آغاز تشکيل حکومت پس از سقوط طالبان، مبارزه با کشت و قاچاق مواد مخدر را در دستور کار خود قرار داد. اما به دليل نبود سازوکار درازمدت و اثرگذار، عدم همکاري مردم و مهم‌تر از همه ارزش مادي بالاي کشت مواد مخدر، اين مبارزه به جايي نرسيد.

دولت در دوره‌هاي اول بيش‌تر با راه‌کارهاي تخريب مزارع خشخاش سعي در مهار کشت آن داشت. اما اين مسأله به جز افزايش جنگ در منطقه پيامد ديگري نداشت. پس از آن با توسل به تشويق کشاورزان به کشت بديل به‌خصوص زعفران، سويا و گياه‌هاي باارزش سعي کرد تا کشت مواد مخدر را کنترل کند. اين مسأله گاهي تأثيرگذار و گاهي نبود. چنان‌چه در سال 2017 کشت مواد مخدر به نزديک 10 هزار تن رسيد. اما در سال 2018 دوباره به زير 6 هزار تن کاهش يافت.

با اين حال تاکنون طرح جامعي براي کاهش کشت و توليد مواد مخدر در افغانستان به وجود نيامده است. مافياي قدرت‌مند مواد مخدر که حتا در داخل دولت نفوذ دارند، تلاش مي‌کنند تا هرگونه طرح درازمدت و تأثيرگذار مبارزه با توليد مواد مخدر را خنثي سازند. از سوي ديگر وجود جنگ هم هنوز نگذاشته تا هيچ طرح مبارزه با مواد مخدري کاملاً پيروز باشد. بايد منتظر بود و ديد که آيا توافق صلح و آمدن ثبات مي‌تواند جلو کشت بي‌رويه مواد مخدر در افغانستان را بگيرد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید