صف‌آرايي گروه طالبان براي شروع مذاکرات صلح

 

از پاکستان خبر مي‌رسد که هبت‌الله آخوندزاده، رهبر گروه طالبان، چهارعضو ديگر شوراي رهبري اين گروه را به عنوان مذاکره‌کننده‌گان صلح با دولت افغانستان برگزيده است. به اين ترتيب 20 نفر از جمله 13 عضو شوراي رهبري طالبان در حال حاضر زير نظر ملاعبدالغني برادر، معاون گروه طالبان و رييس دفتر سياسي، براي کليدزدن مذاکرات بين‌الافغاني صلح آماده شده‌اند.

از سوي ديگر، دولت افغانستان نيز 21 نفر را به عنوان مذاکره‌کننده‌گان جمهوري اسلامي افغانستان برگزيده است. رياست هيأت افغانستان را هم معصوم استانکزي، رييس پيشين اداره امنيت ملي کشور، برعهده دارد.

انتظار مي‌رود اين مذاکرات تاريخي در ماه جاري ميلادي شروع شود. دولت افغانستان بيش از چهار هزار زنداني طالبان را آزاد کرده است و درصورت توافق بر سر 600 زنداني «خطرناک» طالبان، تمام موانع از سر راه شروع مذاکرات برداشته مي‌شود.

دو مقام ارشد طالبان به روزنامه ديلي تايمز پاکستان گفته‌اند: «اميرالمومنين کنترل خود بر امور سياسي را تحکيم بخشيده است چون اکثر اعضاي شوراي رهبري اکنون عضو هيأت مذاکره‌کننده شده‌اند که مستقيماً به او گزارش مي‌دهند و اين افراد از نفوذ “ديگران” به دورند.»

اين فرمانده طالبان افزوده: «از آن‌جايي که اعضاي هيأت مذاکره‌کننده افراد مورد اعتماد شيخ صاحب (ملاهبت‌الله آخوندزاده)‌اند، شانس موفقيت مذاکرات بين‌الافغاني بيشتر شده است.»

ترکيب هيأت مذاکره‌کننده طالبان هم جالب است. بسياري از اين 20 نفر که هرچند نه خودشان و نه رييس‌شان رسماً معرفي نشده اند، از اقوام مختلف پشتون و از جريان‌هاي مختلف دروني گروه طالبان‌اند. دست کم سه جريان اصلي ملاعمر، بنيان‌گذار طالبان، شبکه حقاني و شاخه ملاهبت‌الله آخوندزاده، رهبر کنوني طالبان در ترکيب هيأت غلبه کرده است.

طالبان هم‌چنين با انتصاب اعضاي جديد از ميان شوراي رهبري خود کوشيده اند که نماينده‌گي جامعي از اقوام بزرگي که در اين 20 سال از گروه طالبان پشتي‌باني کرده‌اند، شکل دهند و در ميان افراد تأثيرگذار رهبري اجماع نظر به وجود آورند.

تاکنون  افزون بر ملاعبدالغني برادر، که رياست دفتر سياسي گروه طالبان را به عهده دارد، نام اين افراد به عنوان مذاکره‌کننده‌ گان طالبان مطرح شده است:

شيخ عبدالحکيم، شيخ نور محمد ثاقب، مولوي عبدالکبير، ملا شيرين نورزي، شيخ محمد قاسم ترکمن، شير محمد عباس استانکزي، قاري دين محمد، مولوي عبدالسلام حنفي، ملا محمد زاهد احمدزي، مولوي عبدالطيف منصور، ملا محمد فاضل کاکر،. ملا نورالله نوري، عبدالمنان هوتک، انس حقاني زدران، مولوي شهاب الدين دلاور، ملاخيرالله خيرخواه، مولوي مطيع الحق خالص، ملا عبدالحق واثق، مولوي محمد نوري عمري و سهيل شاهين.

ملا عبدالغني برادر کيست: ملابرادر حدود 52 سال پيش در شهرستان دهراود ارزگان در جنوب افغانستان به دنيا آمد. او از شاخه پوپلزي قوم دراني و از تبار حامد کرزي، رييس‌جمهور پيشين کشور است.

عبدال‌غني برادر در نوجواني سلاح برداشت و در جنگ افغان‌ها عليه شوروي سابق در جبهه قندهار عضو شد. بيش از يک دهه جنگ مسلحانه او توأم با موفقيت‌هايي بود و او را به ملامحمد عمر نزديک کرد. با پايان يافتن جهاد عليه شوروي سابق، در حالي که ديگر فرماندهان جهادي سرگرم حفظ تسلط بر شهرها و روستاها بودند، ملابرادر به منطقه ميوند در کندهار رفت و با دوست و فرمانده‌اش ملاعمر مدرسه مذهبي ايجاد کرد.

او در سال 1994 به عنوان دست راست ملاعمر در تشکيل گروه طالبان نقش کليدي ايفا کرد.

هرچه پيشرفت طالبان در تصرف قلمرو افغانستان بيشتر شد، اعتماد ملاعمر به ملابرادر هم زيادتر شد و جايگاه ملابرادر بالاتر رفت. ملابرادر در پنج سال حاکميت رژيم طالبان بر بخش اعظم افغانستان در مقام‌هاي مختلفي قرار گرفت.

والي ولايت‌هاي غربي و فرمانده لشکر غرب شد و به معاونت ستاد مشترک ارتش و وزارت دفاع طالبان رسيد. اما براي او نزديکي به ملاعمر و مقام بزرگ‌تر از هر چيز ديگر بود که تا آخر ادامه يافت.

در اواخر سال 2001 که امريکا به دنبال عاملان حملات يازدهم سپتامبر به افغانستان حمله کرد، ملابرادر در جنوب کشور بود. حامد کرزي براي ايجاد صف مقاومت در برابر طالبان به کمک امريکا وارد ارزگان، زادگاه ملابرادر شد. جنگ‌جويان طالبان او را از چهار جهت محاصره کردند، اما ملابرادر به دليل روابط قومي جان حامد کرزي را نجات داد.

حامد کرزي به الجزيره با تأييد اين موضوع گفت که اين اتفاق «تقريباً در اکتبر 2001» صورت گرفت.

صفحه روزگار به زودي برگشت و حامد کرزي دو ماه پس به رياست جمهوري کشور رسيد. با وجود آن، جو تغيير کرده بود و حامد کرزي نتوانست ملابرادر را از چنگ کوماندوهاي امريکايي و شبه‌نظاميان مخالف طالبان که دنبالش بودند، نجات دهد. ملابرادر همراه با صدها فرمانده طالبان به پاکستان فراري شدند، براي خود پناهگاه‌هاي امن ساختند و از آن‌جا هسته جنگ ديگر را اين بار عليه ائتلاف به رهبري امريکا شکل دادند.

در پي کاهش نفوذ و شروع زنده‌گي پنهاني ملاعمر و کشته شدن بسياري از فرماندهان، ملابرادر در عمل به رهبري شوراي کويته و مديريت شورش طالبان که مورد حمايت پاکستان قرار داشت، در افغانستان رسيد.

منابع غربي او را مسوول مستقيم کشته شدن دست کم يک هزار سرباز امريکايي در افغانستان مي‌خوانند. تعداد تلفات امريکايي‌ها در افغانستان تا به امروز به 3575 نفر مي‌رسد.

ملابرادر اما با روابط و شناختي که با حامد کرزي داشت، مانند يک رهبر قبيله‌يي پشتون به رفع اختلافات از طريق جرگه هم باور دارد.

او دست کم يک بار در سال 2004 کوشيد که با دولت افغانستان براي پايان جنگ مذاکره کند. اما حامد کرزي، رييس‌جمهور کشور مي‌گويد که آن زمان امريکا و پاکستان هر دو مخالف برقراري صلح از راه مذاکره در افغانستان بودند و اين تلاش‌ها به جايي نرسيد.

سرانجام ملابرادر در ماه فبروري 2010 در نزديک کراچي در عمليات مشترک اطلاعاتي امريکا و پاکستان بازداشت شد و هشت سال در زندان پاکستان ماند. تلاش‌هاي دولت افغانستان براي رهايي او همواره بي‌نتيجه ماند.

سرانجام صفحه روزگار بار ديگر ورق خورد. اين بار امريکا بيش از هر طرف ديگر به مذاکرات صلح علاقه پيدا کرد و زلمي خليل‌زاد، سفير پيشين خود را مامور رهبري روند صلح کرد. آقاي خليل‌زاد که از نقش و علاقه ملابرادر به صلح و نفوذش در گروه طالبان آگاه بود، در اولين سفر به پاکستان يک خواست مشخص داشت: آزادي ملابرادر.

پاکستان که بارها به دولت افغانستان جواب منفي داده بود، اين بار توافق کرد و ملابرادر در اکتبر 2018 آزاد شد و فوراً به رياست دفتر سياسي طالبان در قطر رسيد. او پس از آن مذاکرات صلح طالبان با امريکا را رهبري کرد و توانست در ماه فبروري 2020 موافقت‌نامه تاريخي قطر را پيش چشم مايک پمپيو، وزير خارجه امريکا با زلمي خليل‌زاد امضا کند.

ملابرادر پيش از امضاي توافق توسط دونالد ترمپ رييس‌جمهوري امريکا به کمپ ديويد دعوت شد که پذيرفت. اما اين نشست بعداً لغو شد. دونالد ترمپ بعداً با او تماس تلفني گرفت و درباره اجرايي کردن موافقت‌نامه صلح قطر که خروج نيروهاي امريکايي از افغانستان و شروع مذاکرات صلح بين‌الافغاني در دل آن است، گفت‌وگو کرد.

اما اين نزديکي ملابرادر به رهبران امريکا حساسيت‌ها و مخالفت‌هايي را هم عليه او درون طالبان شکل داده است.

وحيده پيکان

اشتراک گذاری:

نظر بدهید