خليل‌زاد مي‌تواند گره کور مذاکرات بين‌الافغاني را باز کند؟

 

زلمي خليل‌زاد، فرستاده ويژه امريکا براي صلح افغانستان، براي باز کردن گره مذاکرات صلح بين‌الافغاني دور ديگري از سفرهايش را به منطقه آغاز کرده است. او که نخست به دوحه و سپس به اسلام‌آباد و کابل مي‌رود، انتظار دارد که زمان شروع مذاکرات بين‌الافغاني را تعيين کند و پس راهي اسلو و صوفيه پايتخت بلغارستان مي‌شود، تا متحدان امريکا را از چند و چون مذاکراتش باخبر کند.

اما با وجود کوشش شديد و فشارهاي فراوان خليل‌زاد، طالبان و دولت افغانستان هنوز نتوانسته‌اند موانع موجود را از سر راه برگزاري گفت‌وگوهاي مستقيم صلح بردارند.

دو مانع اصلي، بن‌بست در آزادسازي 600 زنداني ديگر طالبان مطابق توافق آنان با امريکا، و ميزان بالاي درگيري‌هاي خشونت‌آميز (از جانب جنگ‌جويان گروه طالبان) در شهرهاي افغانستان است. مقام‌هاي امريکايي گفته اند که آقاي خليل‌زاد در گام اول در جريان ديدار با نماينده‌گان طالبان در دوحه و رهبران سياسي افغانستان در کابل، «بر حل مسايل باقي مانده در آستانه مذاکرات بين‌الافغاني، به ويژه مرحله آخر تبادل زندانيان و کاهش خشونت پافشاري خواهد کرد.»

رابطه خليل‌زاد با گروه طالبان در جريان مذاکراتي که به توافق بين امريکا و طالبان انجاميد، از اعتماد زيادي برخوردار شده است، چنانچه تقريباً تمام رهبران شورشيان او را از روي احترام «دکتر صاحب» خطاب مي‌کنند. به نظر مي‌رسد که مذاکرات او براي کاهش خشونت با طالبان آسان باشد.

در واقع حتا پيش از رسيدن خليل‌زاد به دوحه، سهيل شاهين، سخن‌گوي طالبان، چراغ سبز نشان داد و به رسانه‌ها گفت که اين گروه چهل درصد از حملات روزانه خود را که به 120 تا 150 مي‌رسيد، کاهش داده است و بمب‌گذاري و انفجار در کابل را ممنوع کرده است.

اما از سوي ديگر، هرچند رييس جمهوري افغانستان نيز 50 زنداني «خطرناک» طالبان از ميان 600 زنداني آن‌ها را به تازه‌گي آزاد کرده است، مذاکرات خليل‌زاد با اشرف غني ظاهراً چندان ساده نخواهد بود.

آقايان خليل‌زاد و غني که بيش از چهار دهه است يکديگر را مي‌شناسند، به تمام خوي و خواص يکديگر واقف اند. از نگاه اشرف غني، شتابي که خليل‌زاد در اجرايي کردن خروج نيروهاي امريکايي و تطبيق روند صلح به کار بسته است، چندان در جهت منافع ملي کشورش نيست. از سوي ديگر، آقاي خليل‌زاد نگران قرباني شدن روند صلح افغانستان در آستانه انتخابات صد روز آينده امريکا است و مي‌خواهد پيش از هر تصميم غيرمترقبه اهالي واشنگتن، روند صلح را مسوولانه به مقصد برساند.

بر اين مبنا، انتظار مي‌رود که آقاي خليل‌زاد با اين پيام به کابل برود که طالبان آماده کاهش خشونت و شروع مذاکرات پس از عيد قربان، يعني در هفته اول ماه اگست است. اما او در عين حال بايد بتواند طالبان را آماده کند که در صورت تداوم بن‌بست در زمينه آزادي زندانيان‌شان که خطرناک توصيف مي‌شود، ازخودگذشته‌گي نشان دهند و کوتاه بيايند.

دولت افغانستان تاکيد مي‌کند که شماري از اين زندانيان شهروند خارجي، از جمله پاکستاني استند و نبايد به بهانه روند صلح افغانستان آزاد شوند. به گفته کابل، آزادي 4450 زنداني شورشيان گام بزرگي براي اعتمادسازي در راستاي کليدزدن مذاکرات بين‌الافغاني است و اگر طالبان واقعاً صلح مي‌خواهند، نبايد بهانه‌تراشي کنند.

اما وزارت خارجه امريکا که مديريت صلح افغانستان را از واشنگتن بر عهده گرفته است، با انتشار بيانيه‌يي مي‌گويد:‌«هرچند پيشرفت چشمگيري در زمينه تبادل زندانيان صورت گرفته است، تلاش بيشتري نياز است که اين مسأله کاملاً حل شود.»

اگر اين پيشرفت در کابل و دوحه حاصل شود، ايست ديگر زلمي خليل‌زاد در اسلام‌آباد پايتخت پاکستان خواهد بود تا بار ديگر مطمئن شود که اين حامي خارجي طالبان نيز براي شروع مذاکرات با امريکا همسو است. جلب حمايت جنرال‌ها و سياست‌مداران پاکستاني که در 20 سال گذشته ميزبان رهبران طالبان در پناهگاه‌هاي امن در قلمرو خود بوده‌اند، براي موفقيت تلاش‌هاي صلح در کشور همسايه اهميت زيادي دارد.

آقاي خليل‌زاد در مرحله بعدي سفرش وارد صوفيه و اسلو خواهد شد تا آنها را در جريان دستاوردهاي ديدارهايش از دوحه، کابل و اسلام‌آباد قرار بدهد. بهترين خبر براي حاميان غربي افغانستان در پايتخت‌هاي اروپايي، اين خواهد بود که اختلافات دولت و گروه طالبان بر سر آزادي زندانيان و کاهش خشونت حل شده است و زمان شروع مذاکرات بين‌الافغاني نهايي شده است.

اين سفر در زماني انجام مي‌شود که تشديد خشونت‌ها، کل روند صلح امريکا براي افغانستان را تهديد مي‌کند. شوراي امنيت ملي افغانستان هفته پيش گفت که گروه طالبان تنها در يک هفته 46 غيرنظامي را کشته‌اند و 93 تن ديگر را مجروح کرده‌اند.

آقاي خليل‌زاد نتايج ديدارهايش در منطقه را به مايک پمپيو، وزير خارجه امريکا ارايه خواهد کرد که براي رساندن خبر خوش به دونالد ترمپ در اين شب و روزهاي حساس، لحظه شماري مي‌کند.

وحيده پيکان

اشتراک گذاری:

نظر بدهید