کنفرانس جنيوا، منتظر چک سفيد نباشيد

 

وزير امورخارجه فنلند گفته است که حاميان مالي دولت افغانستان در نشست جنيوا شرايط سخت‌تري را براي ادامه کمک‌ها به اين کشور وضع خواهند کرد.

پکا هاويستو، وزير خارجه فنلند که کشورش درکنار دولت افغانستان و سازمان ملل يکي از سه ميزبان نشست جنيواست، افزوده: «شرايط سخت‌گيرانه‌يي در جريان بازبيني کمک‌ها به اجرا گذاشته خواهد شد تا به نگراني‌هاي کشورها و سازمان‌هاي کمک‌کننده در خصوص فساد در افغانستان پاسخ دهد.»

آقاي هاويستو ادامه داده که شرايط کمک‌ها هر چهار سال نه، بلکه هر سال بررسي خواهد شد.

او در عين حال گفته‌ که کشورهاي کمک کننده نمي‌خواهند افغانستان دستاوردهاي 19 سال گذشته را از دست دهد.

پيش از اين وزارت خارجه 10 شرط عمده جامعه جهاني براي ادامه کمک‌ها به کشور را اعلام کرده بود که شامل حفظ و تقويت دستاوردهاي سياسي، اقتصادي و اجتماعي 19 سال گذشته، برقراري آتش‌بس فراگير، تعهد دوامدار به دموکراسي، حاکميت قانون و حقوق بشر، مذاکرات صلح و مبارزه معنادار و عيني با فساد مي‌شود.

هم اظهارات وزير امورخارجه فنلند و هم شرايطي که وزارت خارجه افغانستان به آن اشاره کرده است، نشان مي‌دهد که اين بار، وضعيت مانند قبل نيست و پيش بيني مي‌شود که ميزان تعهدات جهان براي کمک به دولت افغانستان، کاهش پيدا کند، شرايط و تمهيدات سخت‌گيرانه يي براي ارايه کمک ها وضع خواهد شد و دولت کابل ناگزير است اصلاحات اساسي و بنيادين را در زمينه‌هايي مانند مبارزه با فساد، حاکميت قانون، شفافيت و مديريت منابع مالي، صلح و… به وجود آورد.

بر اين اساس، برخلاف سال‌هاي گذشته، افغانستان نبايد منتظر چک سفيد جهان در کنفرانس جنيوا باشد. اين بار وضعيت شايد بيش از آنچه تصور مي‌شود، بدتر باشد.

نخستين چالش عمده، امضاي توافق صلح امريکا با طالبان است. اگرچه اروپا نه به طور مستقيم در حصول و امضاي اين توافق نقش داشته و نه نسبت به برخي تبعات و پيامدهاي آن مانند خروج کامل نيروهاي خارجي از افغانستان ابراز تعهد صريح کرده است، اما فراموش نکنيم که امريکا همچنان بزرگ‌ترين کمک کننده خارجي به دولت افغانستان است و با توجه به تصميم يک‌جانبه ترمپ براي صلح با طالبان و خروج بخشي قابل توجه از قواي امريکايي از افغانستان، پيش بيني مي‌شود که واشنگتن اين بار مثل موارد پيشين، متعهد به ارايه يک بسته بزرگ کمکي به دولت افغانستان نشود، دولتي که به گفته مقام‌هاي پيشين امريکايي، ترمپ با طالبان عليه آن متحد شده است.

در صورت کاهش کمک هاي مالي امريکا پيش بيني مي‌شود که ديگر کشورها و سازمان‌هاي کمک کننده نيز تمايل چنداني به ارايه کمک‌هاي هنگفت نشان ندهند.

چالش دوم، ناکامي بزرگ دولت افغانستان در مبارزه با فساد اداري و مالي است. به رغم آن‌که در سال‌هاي اخير بارها کشورهاي کمک کننده تاکيد کرده اند که در قبال ارايه بسته‌هاي کمکي، انتظار ارتقاي ظرفيت، ايجاد شفافيت، حاکميت قانون و مديريت دقيق و مسوولانه منابع مالي از جانب دولت افغانستان را دارند، اما در افغانستان، وضعيت حتا نسبت به گذشته نيز بدتر شده و فساد به عنوان بخشي از فرهنگ دولت‌داري، نهادينه شده است.

امنيت هم از ديگر مسايلي است که قوياً بر فضاي کنفرانس جنيوا سايه خواهد افکند. دولت افغانستان در فقدان حمايت معنادار و مؤثر متحدان خارجي، قادر به مهار خشونت‌ها نيست و تروريست‌ها بي محابا حتا در کابل پايتخت جولان مي‌دهند و خون مي‌ريزند. اين وضعيت در کنار اتحاد امريکا و طالبان، و خروج زودهنگام قواي امريکايي از افغانستان، چشم انداز حيات و بقاي دولت کابل را با ابهام رو به رو کرده است. حتا اگر اطمينان لازم نسبت به استقامت و ايستاده‌گي کابل در برابر اين موج وحشت و خشونت، وجود داشته باشد، کشورهاي کمک کننده مطمئن نيستند که آيا ناامني‌هاي لجام گسيخته جاري در افغانستان، در محدوده مرزهاي ملي آن کشور، باقي مي ماند يا به سرعت دامن ديگر کشورهاي جهان را نيز خواهد گرفت. با اين حساب، کمک به دولتي که به سختي براي نجات از سقوط مي‌جنگد و قادر نيست به نيابت از همه جهان در خط مقدم مبارزه با تروريزم تاب آورد، اقدامي نيست که به ساده‌گي براي کشورهاي کمک کننده، معقول و قابل توجيه باشد.

اگرچه دولت در هفته‌هاي اخير، شبکه يي از اقدامات را براي مبارزه با فساد، حاکميت قانون و پاسخ‌گو کردن مراجع و نهادهايي که پيش از اين در برابر اين امر، مقاومت مي‌کردند، آغاز کرده، اما در آستانه برگزاري کنفرانس جنيوا اين اقدامات، پيش از آن‌که نشانگر اراده يي صادقانه براي تغيير و اصلاح باشد، يک کارزار تبليغاتي و نمايشي به هدف کسب اعتماد و ترغيب کشورها براي ادامه تعهدات مالي، دانسته مي‌شود، چيزي که در موارد مشابه در گذشته نيز سابقه دارد.

علي موسوي/جمهور

اشتراک گذاری:

نظر بدهید