وزارت شهرسازي و مسکن در مسير مسلکي شدن

هادي ميران

وزارت شهرسازي و مسکن يکي از وزارت‌هاي مهم و سکتوري مي‌باشد که در سه سال اخير به يکي از وزارت هاي کليدي تبديل شده است. مجموعه تلاش‌ ها و فعاليت‌هاي که تحت مديريت آقاي سيد سعادت منصور نادري وزير اين وزارت در عرصه هاي مختلف توسعه شهر و مسکن به انجام رسيده است، به نقش و اهميت وزارت شهرسازي و مسکن در فرايند نوسازي، بازسازي و توسعه افغانستان اهميت چندبرابر بخشيده است. هرچند که توضيح و تبين مشرح وظايف و اهداف وزارت شهرسازي در حوصلة اين متن نيست اما به صورت فشرده مي‌شود گفت که اهداف اساسي اين وزارت، استقرار نظام شهري، حل معضل بي‌سرپناهي از طريق برنامه ها و پروژه هاي معطوف به توسعه مسکن، توسعه و تطبيق نظام مهندسي شهري متناسب با معيارهاي معاصر شهرنشيني مي‌‌باشد.

افغانستان متأسفانه از معدود کشورهايي است که تا سه سال قبل، فاقد نظام مهندسي شهري بوده و به دليل فقدان معيارهاي تعريف شده در زمينه توسعه مسکن، فرايند توسعه شهر و مسکن با موانع و چالش‌هاي متعدد همراه بوده است. از همين رو وضعيت شهرها در افغانستان متأسفانه با آشفتگي‌هاي فراوان همراه است که حل اين مشکل از اهداف اساسي وزارت شهرسازي شمرده مي‌شود. اقدمات و تلاش‌هاي که در سه سال اخير به انجام رسيده است، نه تنها براي رفع چالش هاي فراروي توسعه شهر و مسکن پاسخ گفته است، بلکه افغانستان اکنون صاحب نظام مهندسي جامع  و مدرن گرديده است که تطبيق اين نظام مي‌تواند فرايند توسعه شهر و مسکن را از بسياري مشکلات دور کرده و از مخاطرات و آفات طبيعي مصون نگهدارد.

نوشته حاضر سعي دارد که به صورت اختصار به مجموعه فعاليت‌هاي وزارت شهرسازي و مسکن در سه سال اخير پرداخته و اميدواري‌هاي که از اين فعاليت‌هاي در راستاي دسترسي به شهر هاي معياري خلق گرديده است، در معرض قضاوت مردم افغانستان بگذارد. هرچند که متن حاضر به دليل محدوديت فضاي نوشتاري نمي‌تواند روايتگر تمامي فعاليت‌ها و دست‌آوردهاي وزارت شهرسازي در سه سال گذشته باشد اما سعي مي‌گردد که با نگاه اجمالي به موضوع،اهمي از دستآوردهاي اين وزارت در عرصه‌هاي مختلف پرداخته شود.

مبارزه بافساد اداري و اصلاح اداره، تهيه و ترتيب برنامه هاي توسعة شهري، توسعه مسکن و تهيه مسکن قابل استطاعت و  بازسازي آبدات تاريخي از عرصه‌هاي اند که اقدامات قابل توجهي در آن به انجام رسيده است که به صورت اختصار به آن پرداخته  مي‌شود.

درعرصة مبارزه با فساد اداري واصلاح اداره:

پس از روي کار آمدن حکومت وحدت ملي و معرفي وزير جديد شهرسازي، به عنوان اولين اقدام اصلاحي و مبارزه با فساد اداري، برخي از روساي کليدي اين وزارت که به سوء استفاده از مقام و امکانات دولتي متهم بودند به مراجع عدلي و قضايي معرفي گرديدند. اين اقدام در نوع خود بي‌پيشينه بود که به عنوان هشدار جدي براي ساير مديران ارشد اين وزارت، مبارزه عملي با فساد اداري را به نمايش گذاشته و فرايند فعاليت هاي اين وزارت را بهبود بخشيد.

اقدام بي‌پيشينة ديگر، مسترد کردن بيش از يک صد ميليون افغاني به کساني بود که در بدل فروش‌ بلاک‌هاي رهايشي به صورت اضافه اخذ گرديده بود و اين اقدام در تاريخ تعاملات اداري افغانستان بي سابقه دانسته مي‌شود که در واقع براي شفاف سازي فرايند فعاليت‌هاي وزارت اثرات بسيار قابل توجه داشته است.

تدوين و نهايي ساختن قانون پاسخگويي به منظور ادامه فعاليت‌هاي اين وزارت براي امروز و آينده، اقدام مهم ديگري است که براي اولين بار در حوزه کاري اين وزارت به منظور جلب اعتماد مردم و سکتور خصوصي صورت مي‌گيرد. اين اقدام سبب گرديد علاوه بر بازسازي اعتماد و اطمينان سکتور خصوصي نسبت به تعهد وظرفيت کاري اين وزارت، سازمان‌هاي بزرگي مانند سازمان هبيتات، يونسکو و بانگ جهاني و ساير کشورهاي حمايت کننده از فرايند بازسازي افغانستان، همکاري‌‌هاي عملي خود را با اين وزارت آغاز نمايند.

اين تحول شرايطي را پديد آورد تا کشورهاي مانند چين، هند، قطر، اتحاديه اروپا، ايالات متحده امريکا و امارات متحده عربي نيز براي تمويل پروژه هاي طراحي شده توسط اين وزارت ابراز آماده گي نمايند.

در بخش تهيه مسکن:

با توجه به اين واقعيت که  ميزان سرعت رشد نفوس شهري در افغانستان بيشتر از ساير کشورها مي‌باشد و مردم افغانستان نيز از لحاظ ميانگين سن، جوانترين جمعيت در جهان محاسبه  گرديده است، ضرورت هموطنان ما به مسکن در حدود، 1.5 ميليون واحدمسکوني  جديد در کشور ارزيابي گرديده است. اما با توجه به اين ضرورت، هيچ‌گونه اقدام در راستاي حل پايدار اين معضل در گذشته صورت نه گرفته است و حتي در ساختار تشکيلاتي اين وزارت از بخش مسکن حرفي در ميان نه بوده است. اما به منظور حل اين معضل کلان، اولين اقدام مديريت جديد ازدياد ساختار تشکيلاتي معينيت مسکن در گراف تشکيل سال 1395 بود که پس از ايجاد اين معينيت، طرح مسکن قواي مسلح، طرح مسکن کارمندان نهادهاي عدلي و قضايي در ولايت ها، طرح مسکن براي عودت کننده گان،  طرح مسکن براي کارمندان عالي رتبه دولت، طرح استفاده از سيستم قرضه براي مسکن و برنامه ‌هاي دورنماي تهيه مسکن براي اقشار مختلف اجتماعي در ولايت هاي مختلف تدوين گرديده است.

اين تحول را با توجه به اوضاع سياسي در کشور، يک دستآورد بزرگ مي‌توان ناميد که زمينه‌هاي فرايند توسعه قانونمند و معياري شهر و مسکن را فراهم مي‌کند. علاوه بر اين ها،  پروژه هاي رهايشي خواجه رواش و خوشحال خان که بنا بر مشکلات متعدد تکميل نه گرديده بود، تکميل گرديده و به بهره برداري سپرده شد. پروژه بزرگ رهايشي امارات که زيربناهاي آن در گذشته مورد توجه قرار نه گرفته بود، مورد مطالعه مجدد قرار گرفته و با تکميل زيربناهاي مورد نياز سر انجام به بهره داري سپرده شد.

پروژه هاي رهايشي سنايي، بنايي، لاله و صدف که بنا بر معاذيرحقوقي، تخنيکي و مالي متوقف شده بودند، امورساختماني آن ها از سرگرفته شد. در کنار اين اقدامات مهم، حمايت کشورچين براي اعمار ده هزار باب واحد مسکوني جلب گرديد که تا دو ماه ديگر امور ساختماني آن رسماً آغاز خواهد گرديد و همينگونه در راستاي توسعه مسکن، حمايت کشورقطر براي اعمار يک هزارباب واحد مسکوني حاصل شده است که طي دوتا سه هفته آينده اين پروژه آغاز به کارخواهد کرد.

البته از يک سلسله هاي تلاش ديگر اين وزارت در راستاي توسعه مسکن و حل مشکل مسکن عودت کننده گان نيز مي‌توان نام برد که در اين ميان، کشور هندوستان براي اعمار چهارهزارباب واحد مسکوني براي عودت کننده گان در ولايت ننگرهار ابراز آماده گي کرده است و همين گونه اتحاديه اروپا و تعداد ديگري از تمويل کننده گانِ بزرگ جهاني، براي بازسازي واعمار8 هزار باب واحد مسکوني براي بيجا شده گان و عودت کننده گان در ولايت هرات ابراز آماده گي کرده است.

در مجموع مي‌توان که در جريان سه سال گذشته، اعمار ِبيش از 30 هزارباب واحد مسکوني تکميل گرديده و يا تحت  مطالعه و تطبيق مي باشد. اين درحالي است که درجريان 75 سال گذشته، صرف حدود ده هزار باب اپارتمان مسکوني در کشور اعمارگرديده بود.

دربخش برنامه هاي شهري:

برنامه ‌سازي شهري يکي از نيازمندي‌هاي اساسي توسعه شهر و مسکن دانسته مي‌شود که متأسفانه در گذشته هيچگونه توجهي متناسب با نيازهاي معاصر شهري در اين زمينه صورت نه گرفته است. اما وزارت شهرسازي و مسکن طي سال هاي 1394-1396 در زمينه طرح و تدوين برنامه هاي شهري نيز بيشترين دستآورد ها را نسبت به دوره مشابه در سال هاي گذشته داشته است .

 دربخش بازسازي آبدات تاريخي و اماکن مقدسه و اعمار کمپلکس جديد اداري در ساحه دارالامان:

افغانستان از نظر داشتن اماکن و آبدات تاريخي جايگاه ويژه در کشورهاي منطقه دارد و بسياري از آبدات تاريخي و اماکن مقدسه افغانستان که آيينه تمام نماي فرهنگ و هويت ملي مردم اين سرزمين مي‌باشد در اثر تداوم جنگ هاي ويرانگر در کشور شديداً تخريب گرديده و تعدادي هم نابود گرديده است.  با تأسف فراوان که در گذشته هيچگو نه اقدامات در خور توجه به منظور مطالعه آسيب هاي وارده به آن ها و بازسازي و تحکيم کاري آن ها صورت نه گرفته است. در مديريت جديد وزارت شهرسازي و مسکن بحث اهميت اماکن و آبدات تاريخي به صورت جدي مطرح گرديده و بازسازي آن به عنوان يکي از وظايف اساسي اين وزارت روي دست گرفته شده است که به عنوان مثال  از فرايند بازسازي قصر دارالامان مي‌شود نام برد. البته اقدمات ديگري نيز در اين زمينه به انجام رسيده است که از آن جمله مي‌شود از طرح و ديزاينِ بازسازيِ مسجد جامع هرات، قصرتپه تاج بيگ، روضه شريف، مسجد جامع پل خشتي، مقبره غازي امان الله خان، قلعه جنگي ولايت بلخ و ساير آبدات تاريخي که تفصيل آن در اين متن نمي گنجد، نام گرفت. تدوين طرح و پلان اعمار مجمتع جديد اداره هاي دولتي در ساحه دارالامان يکي ديگر از اقدامات اساسي اين وزارت مي‌باشد که اين طرح در واقع يکي از آرزوهاي مرحوم شاه امان الله خان محسوب مي‌گردد. تطبيق اين طرح که در سال مالي 1397 صورت خواهد گرفت، بدون شک يک تحول اساسي در  راستاي توسعه شهري، حل  مشکل ازدحام ترافيکي و حل مشکلات مردم تعبير مي‌گردد که چهره شهر کابل را متحول خواهد کرد. در کنار اين هاي که تذکر رفت، مسؤوليت بسياري از امور پروژه هاي ساختماني ارگان هاي دولتي نيز بر عهده اين وزارت سپرده شده است که از يک طرف مسؤوليت اين وزارت را چندبرابر کرده است و از جانب ديگر، اهميت و جايگاه کاربردي آن را درفرايند توسعه قانونمند و معياري شهر و مسکن به نمايش مي‌گذارد.

با توجه به آنچه که گفته آمد، فعاليت‌هاي وزارت شهرسازي و مسکن در عرصه هاي مختلف در جريان سه سال اخير، بسيار چشمگير، سازنده و اميدوار کننده بوده است که از فرداي خيلي بهتري در زمينه‌هاي ياد شده نويد مي‌دهد. اما براي حل معضلات و چالش‌هاي که فرا روي توسعه شهر و مسکن و معياري شدن اين فرايند،قرار دارد، کارها و اقدامات خيلي بيشتري بايدبه انجام برسد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید