سازمان کشور هاي اسلامي تنها نام و ديگر هيچ

احمد سعيدي

عده يي به اين باور اند که بنا به دعوت رجب طيب اردوغان، رييس جمهوري ترکيه، رهبران کشور هاي اسلامي طي نشستي که در استانبول روز چهار شنبه 22 قوس داشته مي توانستند تصاميم مؤثر عليه عملکرد هاي رييس جمهوري امريکا که در مورد بيت المقدس اعلان کرده اتخاذ نمايند و اعلاميه دونالد ترامپ را در نطفه خنثي بسازند، اما چنين نشد. من در مورد  مؤثريت سازمان کنفرانس کشور هاي اسلامي که بتوانند در جهان اسلام مشکلي را حل کند هرگز اعتماد و باور ندارم چون مي دانم اکثر از رهبران کشور هاي اسلامي مزدور و دست نشانده امريکا اند که بقاي حاکميت خود را مربوط به امريکا و رهبران آن کشور مي دانند، هيچ سندي وجود ندارد که سازمان کشور هاي اسلامي از زمان تأسيس خود تا امروز کوچکترين مشکل جهان اسلام را حل و فصل کرده باشد.

حالا بر مي گردم که کنفرانس کشور هاي اسلامي چه وقت و در کجا و چرا ايجاد شد.  واقعيت اين است که سازمان کنفرانس کشور هاي اسلامي در حدود شش دهه قبل براي يک اتحاد جمعي عليه تل ابيب در کشور مراکش به وجود آمد، گرچه همين انگيزه در شروع منجر به تشکيل سازمان شد، سازماني که چون، هم سازمان بود و هم کنفرانس، به نظر ترکيبي، غير منطقي به نظر مي رسيد.

در بين اعضاي اين سازمان الزاماً همه مسلمان نيستند مانند کشور سورينا. به هر حال، اين سازمان در دوران کاري خود مصوبات خوبي مثل صندوق توسعه و پارلمان مشترک يا بين المجالس اسلامي هم داشته واقداماتي هم انجام داده، اما بايد گفت که مهمترين مشکل اين سازمان، اين است که رهبري دقيقي نداشته و ندارد و مشخص نيست کدام يک از 57 کشور اسلامي عضو مي تواند نقش رهبري را داشته باشد لذا چون مجموعه اي از کشورها اين نقش را ايفا مي کنند که خود داراي اهداف سياست ها و آرمان هاي متفاوت حتا دشمنانه عليه يک ديگر اند و متأسفانه تا کنون نتوانسته اند رهبري واحدي را ايجاد کنند. روي اين اصل عملاً مصوبات در سطح سران و وزيران خارجه اين کشور ها اجرايي نمي شود، يا کمتر اجرا مي گردد و حتا برخي از مصوبات غير قابل اجرا و يا رها شده است که خود  ضعف عمده چند دهه گذشته اين سازمان بوده، مثلاً در مقابله با سياست هاي اسرائيل که مهمترين انگيزه تشکيل سازمان بود خود مراکش که از بنيانگذاران سازمان بود روابط پنهاني با رژيم صهيونيستي دارد و سازمان هم  واکنشي نشان نداده است چون امريکا حامي اسرائيل است، کشور هاي اسلامي نيز در مقابل امريکا جرأت تصميم گيري را ندارد.

از طرف ديگر، کشورهاي عضو، آرمان هاي مختلفي دارند و منافع مشترکي را تعريف نکرده اند. گذشته از اين، اين سازمان  برداشت واحدي را از اسلام ارائه نداده است و اعضاي اين سازمان هر چند اکثريت مسلمان اند ولي برداشت آنان از اسلام متفاوت است، مثلاً اسلام  ترکيه حداقل در بخش اردو که گفته مي شود سکولر اند و اسرائيل را به رسميت شناخته از طرف ديگر اسلام قشر و سطي مثل عربستان سعودي را هم شاهديم. در اين بين بايد گفت، هويت يگانه گي هنوز در سازمان به وجود نيامده است.

‏‎اجلاس اخير استانبول و ابتکار رييس جمهوري ترکيه در واقع حرکت جديدي است عليه اعلاميه رييس جمهوري امريکا در مورد بيت المقدس که بيشتر خود رجب طيب اردوغان رييس جمهوري ترکيه مبدع آن است. در چنين وضعيتي، متأسفانه به باور من سازمان کشور هاي اسلامي به طور مستقل از خود اراده‌اي براي ايفاي نقش ندارند و کشورها و بازيگران اصلي ‏‏(مؤسسان، پرداخت کننده هاي حق سهم بيشتر و کشور مقر سازمان) و در مواردي شخص ‏رييس سازمان و در هدايت مسير اين سازمان نيز مؤثريت و استقلاليت چنداني ندارند پس در چنين حالتي آيا مي توان همگرايي بيشتري ميان اعضا و قدرت هاي اصلي جهان اسلام براي ايفاي نقش پوياتر سازمان همکاري اسلامي متصور شد ؟‏ هرگز نه، هر چند اين امر را مي توان تصور کرد، اما  در عمل سازمان همکاري اسلامي  وقتي با انديشة ليبراليستي بررسي شود مي تواند به توسعه دمکراسي، همگرايي بيشتر و…کمک کند، اختلافات را کاهش دهد، اما در انديشة رياليسم اين امر پذيرفته شده است که سازمان هاي بين المللي خود آلتي دست کشورها ي قدرتمند هستند و نمي توانند هويت مستقل داشته باشند. چرا که نظام بين المللي بر اساس قدرت است. در اين بين، سازمان همکاري اسلامي اگر منافع جمعي اکثريت مسلمانان را در نظر گيرد داراي  يک هويت است ولي زماني که تحت تأثير رقابت هاي عربستان سعودي ،ترکيه، ايران ، مالزيا، پاکستان و يک تعداد کشور هاي ديگر قرار مي گيرد خود به خود هويتش تحت تأثير بازيگران قرار مي گيرد .در اين بين اگر واقعبين باشيم، اين سازمان حتا نتوانسته از حقوق اقليت هاي مسلمان در کشورهاي ديگر مانند ميانمار دفاع کند و تبديل به مرکزي براي رقابت بازيگراني مثل مالزيا، مصر،  پاکستان،ايران و عربستان و ترکيه به عنوان کشورهاي تأثير گذار و مهم در اين سازمان شده است . در اين حال، نوع توزيع قدرت و تعريف منافع مشترک و ايجاد زمينه براي همکاري بيشتر هنوز نيازمند کار زيادي است.

اختلافات در اين سازمان خود مخل همکاري در سازمان همکاري اسلامي است، لذا ما بايد به دنبال آن باشيم که چگونه مي توان اين سازمان را تبديل به همکاري اسلامي کنيم، نه سازمان رقابت هاي اسلامي. در اين بين، نياز به اعتماد سازي بين کشور ها لازم است، يعني اگر واقعبين باشيم  اکنون بين قدرت هايي مثل ايران، ترکيه  ،عربستان ،  مصرو حتا بقيه، رقابت هايي وجود دارد. دبير خانه سازمان همکاري اسلامي در عربستان سعودي است ، اگر ما در مورد نقش برازندة اردوغان رييس جمهوري ترکيه اميدوار باشيم.

از سوي ديگر فراموش نکنيم بيشترين بخش بودجه اين سازمان را عربستان سعودي تأمين مي کند به طور طبيعي سعودي به هدايت امريکا تلاش خواهد کرد تا اجلاس کنفرانس کشور هاي اسلامي در استانبول نتايج مطلوبي را از خود برا نگذارد آن هم عليه اسرائيل.اگر چه درحال حاضر ريس جمهوري ترکيه به اين باور است که کشور هاي اسلامي قادر به حل مشکلات بيت المقدس هستند.ريس  جمهوري ترکيه که اجلاس استانبول را رياست مي مايد اميدوار است .

*- اتحاديه کشور هاي عربي بايد در مقابل تصميم اخير دونالد ترامپ مستحکم بايستند، اما به قول سعودي،اکثريت از رهبران کشور هاي عربي مزدور و حامي سياست هاي امريکا بخاطر حفظ مقام و منزلت خود هستند.

*- اگر کشور هاي اسلامي متحد باشند مي توانند زياد تأثير گذار در قضاياي جهاني باشند اما متأسفانه چنين نيست .

نتيجه: اجلاس رهبران کشور هاي اسلامي اواخر هفته گذشته در استانبول داير و در اخير قطعنامه اي عليه تصاميم اخير دونالد ترامپ رييس جمهوري امريکا در مورد بيت المقدس صادر و اين عمل را محکوم کرد، اما نتيجه عملي که بتوانند امريکا را از اين زورگويي ها و ماجرا جويي ها در حال و آينده، منصرف سازد هرگز من نويسنده اين مقابله باور ندارم، بدون ترديد مصوبه عليه تصميم دونالد ترامپ در مورد بيت المقدس صادر مي شود اما هرگز عملي نمي گردد .

اشتراک گذاری:

نظر بدهید