کرملين و احياي اجماع منطقه‌اي در مبارزه با هراس‌افگني

نويسنده: آنيتا احمدي

رييس‌جمهوري روسيه هفتة گذشته اعلام کرد که کشورش حاضر است در مبارزه با تروريسم با ايالات متحده امريکا در افغانستان همکاري کند.

موقف تازة ولاديمير پوتين رييس‌جمهوري روسيه، با واکنش‌هاي مثبتي در افغانستان روبرو شده است.

حکومت افغانستان در سه سال گذشته همواره خواهان همکاري روسيه با ايالات متحده در مبارزه با تروريسم در افغانستان بوده است.

روسيه و امريکا در يک ونيم دهة اخير با وجود اختلافات و تفاوت نظرها در مسايل منطقه‌يي و جهاني، در مسألة افغانستان همکار بوده‌اند. روسيه با حضور ايالات متحده در افغانستان و به زيرکشيدن رژيم طالبان موافقت کرده و عملاً در دورة زعامت حامد کرزي دوشادوش امريکا در مبارزه با تروريسم در افغانستان قرار داشته است. نيروهاي ناتو و ايالات متحده امريکا از قلمرو روسيه و کشورهاي آسياي مرکزي بخش قابل توجه تجهيزات و ابزارهاي جنگي خويش را به افغانستان آورده و برخي پايگاه‌هاي کشورهاي متحد روسيه نيز در اختيار نيروهاي ائتلاف بين‌المللي قرار داشت.

همکاري روسيه با امريکا در افغانستان، به نمونه‌يي از همکاري و اتحاد دو کشور متخاصم در همة کشورهاي جهان مبدل گرديده بود. همباوري اين دو کشور فرايند مبارزه با تروريسم و سرکوب هراس‌افگنان را تسهيل کرده و بر مديريت اوضاع کمک شاياني نموده بود.

برخي از پژوهشگران معتقد هستند که مواضع روسيه در قبال قضاياي افغانستان از سال‌هاي 2010 و يا 2012 تغيير کرد. اما نکتة مسلم اين است که با روي کارآمدن حکومت وحدت ملي و امضاي پيمان امنيتي کابل- واشنگتن، مواضع روس‌ها در قضية افغانستان عوض شد.

بر بنياد مفاد پيمان امنيتي، امريکا جواز پايگاه‌هاي متعدد نظامي را در سراسر افغانستان به دست آورد و حضور درازمدت خويش را در اين کشور تضمين کرد. اين درحالي بود که تا پيشتر مقامات امريکايي پيوسته مدعي بودند که آن‌ها تا ابد در افغانستان نخواهند ماند. نيروهاي امريکايي و ناتو مدعي بودند که حضورشان در افغانستان به منظور سرکوب تروريستان و به ويژه القاعده بوده است. اما بر عکس ادعاها، با گذشت هر روز دامنة جنگ و خشونت در جغرافياي افغانستان وسعت يافت و فعاليت گروه‌هاي هراس‌افگن به سراسر افغانستان تسري گرديد.

کرملين نه تنها به مأموريت نيروهاي امريکايي در افغانستان مشکوک گرديد که حتا ديگر اعتماد و باوري به رهبران حاکم در کابل نداشتند.

رسانه‌ هاي نزديک به دولت روسيه، برخي از چهره‌هاي سياسي دولت افغانستان را متهم به حمايت از داعش و تروريسم کرد. ديگر مقامات روسيه نگراني‌ها و تشويش‌هاي‌شان را از وضعيت افغانستان پنهان نکردند. انتقال جنگ به شمال افغانستان و سربر آوردن داعش در ولايت هم مرز با آسياي مرکزي و پخش گزارش‌ها در پيوند به فرودآمدن هليکوپترهاي مشکوک در مناطق تحت کنترول طالبان و داعش، نگراني‌هاي روس‌ها را مضاعف گردانيد.

در کنار اين، روس‌ها پيوسته بر همکاري با نيروهاي امنيتي افغانستان و تجهيز و تمويل آن‌ها تأکيد مي‌کردند. از آنجايي‌که نيروهاي امنيتي افغانستان با سلاح و تجهيزات نظامي روسيه و همچنان هليکوپترهاي جنگي اين کشور آشنايي داشتند و به لحاظ اقتصادي هم تجهيزات روسي ارزان‌تر و کم هزينه‌تر مي‌افتيد، قوت‌هاي افغانستان مي‌بايست از روسيه تجهيزات‌شان را خريداري مي‌کردند. اما مسؤولان افغانستان از خريدن تجهيزات نظامي روسي خودداري کردند. مقامات روسيه در ديدارهاي‌شان با مقامات افغانستان مدعي شده‌اند که کابل به اشارة واشنگتن از خريدن تجهيزات نظامي روسي خودداري کرده است. اما کابل مدعي است که چون پول نيروهاي امنيتي افغانستان را امريکايي‌ها تأمين مي‌کنند؛ بنابراين آن‌ها در خصوص اين‌که تجهيزات از کجا تأمين شود، تصميم مي‌گيرند. طبيعتاً بي‌ميلي کابل به خريد هليکوپترهاي روسي، باعث خشم روسيه مي‌گرديد.

در اوج چنين شرايطي، اظهارات نمايندة ويژة روسيه در امور افغانستان مبني بر تماس مسکو با طالبان، شک‌و‌ترديدها را در پيوند به حمايت روسيه از طالبان افزايش مي‌بخشيد.

مقامات افغانستان با وجود اين‌که هيچ‌گونه اسناد و مدرکي دربارة حمايت روسيه از طالبان ارايه نمي‌دادند؛ اما در نشست‌هاي رسانه‌يي تلويحاً از تماس‌هاي مسکو با طالبان ابراز نگراني مي‌کردند.

نماينده‌گان افغانستان و قشر سياسي اين کشور نگران جنگ نيابتي تازه ميان روسيه و امريکا در افغانستان بودند. با توجه به اين‌که بخشي از جنگ کنوني افغانستان ريشه در رقابت‌هاي منطقه‌يي هند و پاکستان، ايران و عربستان و شماري ديگر از بازيگران منطقه‌يي دارد، تقابل واشنگتن و مسکو در ميدان کابل، مي‌توانست بر پيچيده‌گي بحران افغانستان و خشونت‌هاي جاري در اين کشور بيافزايد. مقامات افغانستان هم پيامدهاي تقابل امريکا و روسيه را در جنگ جاري در اين کشور به خوبي درک مي‌کردند. به همين دليل، در ديدارهاي‌شان با مقامات تصميم‌گيرندة امريکايي و روسي بر همکاري دو کشور در مبارزه با تروريسم در افغانستان تأکيد مي‌ورزيدند.

روس‌ها بر خلاف بسياري از کشورهاي ديگر، تأمين امنيت و ثبات در افغانستان را به سود خويش مي‌دانند. آن‌ها همواره از دولت مرکزي در افغانستان حمايت و پشتيباني کرده‌اند. موجوديت يک دولت ضعيف، ناتوان و متلاشي در کابل به هيچ صورت منافع روسيه و کشورهاي آسياي مرکزي را تأمين نخواهد کرد. هرج و مرج در اين کشور به گونة طبيعي به همسايه‌گان شمالي افغانستان آسيب مي‌رساند. به همين دليل، آن‌ها پيوسته در نشست‌هاي منطقه‌يي و جهاني نگراني‌هاي شان را از اوضاع افغانستان ارايه کرده‌اند.

از سوي ديگر، ايالات متحده امريکا به همکاري روسيه در قضية افغانستان به شدت نياز دارد. اما روس‌ها نگراني‌هايي دارند که اگر نيروهاي امريکايي و ناتو در افغانستان به آن‌ها توجه نکنند، امکان تداوم همکاري دو کشور در جنگ افغانستان دشوار مي‌نمايد.

روس‌ها از افزايش روز افزون کشت، توليد و قاچاق مواد مخدر نگران هستند. با وجود ادعاي ناتو و نيروهاي امريکايي مبني بر از بين بردن مراکز توليد و قاچاق مواد مخدر در برخي مناطق، واقعيت اين است که هم اکنون مراکز توليد و پروسس مواد مخدر در شمال، جنوب، شرق و غرب افغانستان پا برجاست. تنها هلمند که زير کنترول نيروهاي امريکايي است، به تنهايي نصف مواد مخدر جهان را توليد مي‌کند.  در کنار بحث مواد مخدر، بسترسازي‌ها براي لانه‌هاي داعش در شمال افغانستان، براي روسيه قابل چشم‌پوشي نخواهد بود. نيروهاي امريکايي با دو تضمين بالا مي‌توانند به همکاري روسيه در جنگ افغانستان خوشبين باشند. اما مقامات افغانستان از اين‌که پيشرفتي در اجماع منطقه‌يي در مبارزه با تروريسم به وجود آمده است، خوشبين مي‌باشند. در گذشته عمده‎ترين انتقاد بر سياست خارجي حکومت وحدت ملي، مسألة از بين رفتن اجماع منطقه‌يي در مبارزه با هراس‌افگني بود. با اعلام موضع تازة پوتين، اميدواري به احياي اجماع گذشته بيشتر خواهد شد.

 

اشتراک گذاری:

نظر بدهید