راه هاي بديل ترانزيت ماية اميد جهت رفع مشکل عدم دسترسي به بحر

راه جدید ابریشم

 

 

نويسنده: دکتور ضيا نظام

هفته گذشته سمیناری تحت نام «راه ابریشیم» در ننگرهار راه اندازی شد. این سمینار به ابتکار وزارت اطلاعات و فرهنگ به خاطر احیای این راه تاریخی تجارت بین شرق و غرب تدویر یافته بود و سخنرانان روی احیای این راه ترانزیت صحبت نمودند.

افغانستان بنابر موقعیت خاص جیوپولیتیک و استراتیژیک خود از زمان های بسیار قدیم به این سو با داشتن شاهراه های مواصلاتی و عمدتاً جاده تاریخی ابریشم با کشورهای شرقی و غربی جهان ارتباط داشت و از طریق همین راه تاریخی نه تنها به تبادله امتعه تجارتی می پرداخت، بلکه با تمدن ها و فرهنگ های کشورهای مختلف نیز رابطه داشت و از همین لحاظ در براعظم آسیا موقعیت مهم و بارزی را احراز کرده بود.

بحث فعلی ما هم بیشتر بر شاهراه تاریخی، اقتصادی و فرهنگی راه ابریشم تمرکز دارد. با یک نگاه گذرا سوابق تاریخی این راه بزرگ می توان گفت که راه ابریشم سابقه در تجارت و تبادله امتعه تجارتی، علم و دانش، فرهنگ و تمدن های بشری رایج در آن زمان و مخصوصاً بین مناطق یونانی و لاتینی به آسیای مرکزی و شرقی، هندوستان و چین یگانه راه عمده، مهم و با ارزش شمرده می شد و از قلمرو فعلی افغانستان (خراسان قبلی) عبور می کرد. در این مسیر تجارت، مبادلات و داد و ستد امتعه تجارتی جریان داشت.

باید گفت این شاهراه میان چین، هند، افغانستان فعلی (خراسان سابق)، آسیای میانه، اروپا و افریقا حیثیت پل ارتباطی و تجارتی را دارا بود. اما راه جدید ابریشم یعنی احیای راه ابریشم که طی قرن های متمادی راه اتصال و تجارت اروپا با چین و شرق آسیا بوده و مسیر آن از افغانستان عبور می کرد، در عصر حاضر نیز راه بدیل و مناسب برای تجارت و ترانزیت افغانستان می باشد.

طرح راه ابریشم توسط شی جین بینگ، رییس جمهور مردم چین در سال ۲۰۱۲م مطرح گردید که این راه از طریق بحر و خشکه با عبور از کشورهای آسیای میانه، چین را به سرزمین های آسیای جنوب غرب، افریقا و اروپا وصل می سازد که البته قسماً از قلمرو افغانستان هم می گذرد و تحت عنوان (یک کمربند و یک راه) طرح گردیده و در نظر است جهت عملی شدن آن طی برنامه های مختلف شاهراه ها و خطوط آهن زیربنا و یا زیرساخت های بندری، پایپ ها یا لوله های نفت و گاز، مراکز بزرگ تجارتی، پل های بزرگ و دیگر تأسیسات مورد نیاز در بیشتر از شصت کشور جهان به شمول افغانستان احداث و اعمار گردد. برای اجراء و احداث چنین پروژه ها به بودجه هنگفت ضرورت است. هزینه ساخت و ساز این راه که شامل احداث تأسیسات فوق الذکر است، در حدود ۱۳۰۰ بیلیون دالر پیشبینی گردیده که عمدتاً از طرف چین تادیه خواهد شد. طوری‌که اشاره شد، مسیر آن در حدود شصت کشور را احتوا خواهد کرد. البته این پروگرام بزرگترین پروژه چین را در طول تاریخ تشکیل می دهد. اقتصاددانان و تحلیلگران امور تجارت اکثراً این پروگرام را با پلان مارشال از طرف ایالات متحده امریکا برای اروپا طی سال های بعد از جنگ جهانی دوم مقایسه نموده اند که از طرف چین در براعظم های آسیا، افریقا و اروپا تطبیق خواهد شد. البته هدف بزرگ این طرح، ایجاد یک منطقه اقتصادی و تجارتی در مسیر کشورهای راه جدید ابریشم از چین تا انگلستان و حتا وسیعتر از آن به طرف جنوب از طریق پاکستان به جنوب آسیا می باشد.

از جانب دیگر، چین می خواهد با اجرای این پروژه بزرگ اقتصادی؛ ضرورت به انرژی خویش را نیز تا قرن های بعدی تضمین و همچنان حفظ قدرت اقتصادی و تجارتی خویش را وانمود و حفظ نماید.

اگرچه بیشتر این راه بزرگ عمدتاً از قزاقستان تا اروپای غربی در نظر گرفته شده، اما امضای موافقت نامه جدید ترانزیت بین افغانستان و ازبیکستان که استفاده از شاهراه ها و خطوط آهن ازبیکستان را در بر می گیرد، می تواند افغانستان را نیز به مسیر اصلی این راه وصل نماید. چنانچه همین حالا یک خط آهن کشور ازبیکستان تا شهر مزارشریف رسیده است و بنابر وعده همکاری این کشور به افغانستان، قرار است خط آهن مذکور از شهر مزارشریف تا شهر هرات نیز احداث گردد و به این ترتیب افغانستان دارای راه سوم ترانزیت با کشورهای اروپایی و شرق دور خواهد شد. همچنان کشورهای آسیای میانه از طریق افغانستان به ایران و کشورهای واقع در خلیج فارس نیز راه می یابند.

احیای راه تجارتی و ترانزیتی ابریشم از طریق احداث و اعمار زیربناهای مورد ضرورت تبادلات بیشتر اموال تجارتی کشورهای آسیایی را در طول این جاده مهیا خواهد ساخت و همچنان تسهیلاتی را در جهت مسافرت شهروندان شان به عمل خواهد آورد و همآهنگی بیشتر و گسترده تر در بین شان ایجاد خواهد شد که این امر برعلاوه از موضوعات اقتصادی و تجارتی در مبارزه علیه تروریزم و جلوگیری از فاجعه های محیط زیستی نیز کمک بسزای به عمل خواهد آورد.

راه لاجورد:

طوری که قبلاً تذکر دادیم، با همکاری جامعه جهانی و مؤسسات بین المللی حکومت افغانستان در سال های اخیر در عرصه دسترسی به زیربناها و دهلیزهای ترانزیتی دست آوردهای امیدوار کننده‌ای داشته است. مسیر ترانزیتی آسیا-اروپا که راه لاجورد نام گذاری شده قرار است از مسیر ترکمنستان، آذربایجان و گرجستان به بحیره سیاه و بعد با گذشتن از ترکیه- افغانستان را به آب های آزاد وصل خواهد کرد. این مسیر ترانزیتی از بنادر آقینه و تورغندی در افغانستان آغاز و به بندر ترکمن‌باشی ترکمنستان ختم شده و بعداً از مسیر شهر باکوی آذربایجان به منطقه تفلیسی گرجستان وصل می شود و از تفلیسی نیز به طرف قارس (ترکیه) می رود و از آنجا به استانبول و بعد به اروپا اتصال می یابد.

در هشتمین نشست ریکا که در ترکمنستان برگزار شد موافقت نامه نهایی بهره برداری از راه لاجورد نیز میان کشورهای عضو این دهلیز به شمول افغانستان به امضاء رسید. ایجاد این مسیر ترانزیتی تجارتی از ابتکارات افغانستان است که بعد از مذاکرات متعدد سه جانبه انجام گردیده و در این اجلاس نهایی شد.

راه لاجورد کوتاه ترین راه برای دسترسی افغانستان به اروپا از طریق بحیره سیاه و بحیره مدیترانه می باشد.

راه لاجورد از لحاظ صرفه جویی در وقت و نرخ انتقال اموال بازرگانان افغان و سایر کشورها کاهش و تخفیف چشمگیری را خواهد داشت. استفاده ازین مسیر اهمیت بسزایی در جهت رونق تجارت و اقتصاد کشور داشته، زمینه های مساعدی را درعرصه سرمایه گذاری ها، انتقال اموال، اشتغال زایی و رشد تولیدات مهیا خواهد ساخت. زیرا کشورهای عضو تعهد سپرده اند که هیچ نوع تعرفه یا محدودیت های دیگری را بالای کالاها و اموال و امتعه تجارتی افغان وضع نخواهد کرد.

افغانستان برعلاوه استفاده از خطوط آهن و کشتی های این کشورها، فرصت آن را خواهد داشت تا موترهای باربری بدون مواضع و قیود گمرکی به هر یک ازین کشورها داخل کرد.

استفاده ازین راه و این دهلیز به ملاحظه تعهدات کشورهای عضو می تواند منحیث یک راه بدیل و معقول ترانزیتی به بنادر بحری و کاهش وابسته گی به بندر کراچی فوق العاده مهم خواهد بود.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید