آلوده‌گي  هوا از باشنده‌گان کابل قرباني مي گيرد

میرنجیب الله شمس

اگر واقعبينانه و با بصيرت قضاوت نماييم، شهر کابل به مثابة پايتخت کشور چه از ديدگاه نظافت، صفايي و پاکي، چه از نقطه نظر شاخص‌هاي حيات اجتماعي و چه از زاوية نورم‌هاي قبول شدة معيشتي، با هيچ يک از پايتخت هاي کشورهاي همسايه (ايران، ترکمنستان، تاجيکستان، چين و پاکستان) قابل مقايسه نمي‌باشد.

امروزه آلوده‌گي بي‌سابقه محيط زيستي (هوا، آب و خاک)، انبار ذخيره وتجمع فزاينده کثافات) مواد فضله و مدفوعات مختلفه) در شهر کابل، ازدحام فوق‌العاده ترافيک وسايط نقليه مختلف‌النوع، فعاليت‌هاي فابريکات صنعتي، داش هاي خشت پزي، جنراتورهاي ديزلي، حمام ها، خبازي‌ها، بخاري‌ها و روزانه ده‌ها بال چرخبال هاي قواي نظامي حمايت قاطع و اردوي ملي که در ارتفاع کمتر از 100 متر در فضاي شهر کابل پرواز مي نمايند، متصاعد ساختن دودهاي غليظ، متراکم و مملو از گاز کاربن داي آکسايد که در ترکيب آن فلز سرب موجود مي باشد، هوا، آب و خاک شهر کابل را به شدت آلوده، کثيف و مسموم مي سازد. اين معضله نه تنها باعث امراض مختلفه انفکسيوني در انسان‌ها و حيوانات شده و آمار مرگ و مير را در شهر کابل بلند مي برد، بلکه با ملوث ساختن، هوا، آب‌هاي سرباز آشاميدني، سبزيجات، ميوه جات و مواد غذايي به سرعت و سهولت سبب بروز شيوع، ظهور و انتشار امراض گوناگون و کشنده از جمله (عسرت تنفسي، امراض باصره، دفتري اسهالات، سردردي خستگي، توبرکلوز، زکام، کولرا و سرطان) شهروندان کابل مي گردد.

ناگفته نبايد گذاشت که سرب ازجمله فلزات نرم و عنصر کيمياوي سمي (زهري) مي باشد و مرکبات آن در طبيعت به صورت آزاد و فراوان يافت مي شود. اگر چه فلز سرب در صنايع مختلفه به پيمانة وسيع مورد استعمال و استفاده قرار مي گيرد، اما بايد ملتفت بود که فلز سرب داراي خصوصيات توکسيني و زهري مي باشد. سرب در تعاملات و عمليات بيولوژيکي و عمليه متابوليزم به مثابه يک عنصر فعال کيمياوي شناسايي و تثبيت شده است.

قابل ذکر است که در نتيجه فعل، انفعالات و تعاملات کيمياوي، اتم هاي سرب با همو گلوبين خون يکجا شده و باعث اختلالات شديد در وظيفه اصلي خون مي‌شود. به عبارت واضح تر و تفسير عريان‌تر، سبب انقطاع جريان نورمال آکسيجن از شش ها به حجرات بدن گرديده و باعث عسرت تنفس و عدم کفايه قلب و سکتة قلبي و مرگ مي گردد.

عطف توجه جدي به اين موضوع، والدين به اين نکات مهم جداً ملتفت باشند که ارگانيزم کودکان به يک مقدار زيادي عنصر آکسيجن، فوق‌العاده ضرورت دارد. متکي به اين اصل ابدان کودکان در مقابل عنصر سرب خيلي ها حساسيت دارند، زيرا سرب به صورت استمراري از رشد و توسعه حجرات و جريان نورمال خون در ارگانيزم کودکان جلوگيري کرده باعث کم خوني و کينوسلوکيشن در کودکان مي گردد.

به همين علت کودکاني که تحت تأثيرات منفي و نامطلوب مرکبات سرب قرار گرفته باشند از رشد و نشو و نماي (جسمي، دماغي و فزيکي) عقب مانده و همواره خواب برده، رنگ پريده و معروض به سرما خورده گي و انتاني مي گردند. فلهذا والدين کودکان اين موضوع را در محراق توجه جدي شان قرار دهند.

ناگفته نبايد گذاشت، کودکاني که مصاب و مبتلا به توکسين فلز سرب و مرکبات آن شده باشند تداوي ومعالجة آن ها طولاني بوده و آنقدرها کار آسان نمي باشد. به همين منوال موجوديت مرکبات سرب در زنان حامله مواد توکسيني سرب داخل ارگانيزم جنين‌هاي آن ها شده و کودکان نوزادشان ضعيف البنيه، معلول و عليل به دنيا مي آيند. همچنان املاح و مرکبات فلز سرب در ادرار، در خون، استخوان ها و موهاي سر انسان جاگزين شده و باعث توکسيني شدن آن ها مي گردد.

سمپتوم مشخصه و علايم فارقة کساني که به توکسين مرکبات سرب مصاب و مبتلا شده باشند عبارت از افسرده گي، تشوشات روحي، احساس خستگي، سر دردي، عصبانيت، سرچرخي، قبضيت هاي مزمن، دردهاي حاد بطني، بي اشتهايي، استفراغات، دردهاي عضلات، پائين آمدن مقدار هموگلوبين خون، خراب شدن و فاسد گشتن کرويات خون بدن و امراض عديدة کليوي مي‌باشد که به صحت و سلامتي انسان به شدت صدمه مي زند.

املاح فلز سرب به شکل ترکيبي در گازات مختلفه به سهولت جذب مي گردد، درخاک رسوب مي کند، مواد غذايي را آلوده و فاسد ساخته و تسممات غذايي را به بار مي آورد. سرب در آب تر سب کرده و ذخيره مي‌شود.

سبزيجات و نباتاتي که توسط سرب زهري شده باشند و حيوانات از اين نباتات و علف ها استفاده نمايند (گوشت، شير و خون) حيوانات باسم سرب ملوث مي گردند.

مرکبات و نمکيات سرب قاعدتاً از طريق نوشيدن آب‌هاي سرباز، از طريق خوردن ميوه جات، سبزيجات و همچنين از طريق تنفس هوا، داخل ارگانيزم انسان ها و حيوانات مي گردد.

اصل مطلب نويسنده مقاله به مثابه کارشناس کوچک مواد مسموم کننده در اين نکته نهفته است: مواد نفتي و بنزين که به مثابة مواد سوخت در وسايط مختلفه نقليه، ترانسپورتي، چرخبال‌ها و جنراتورها به مصرف مي رسد، داراي تترا، ايتل فلز سرب مي باشند.

قابل يادآوري است که در نتيجه پژوهش ها و محاسبات، چنين تشخيص، تعيين وتثبيت شده است که در هريک ليتر بنزين از (0.5 تا1) گرام سرب موجود مي باشد که البته بعد از عمليه احتراق بنزين، گازاتي که از آن متصاعد شده و به هوا پراکنده مي شوند، اين گازات متصاعد شده با عناصر عديدة که در ترکيب هواي اتمسفير کره زمين موجود است آميخته و مخلوط شده، املاح مختلفه سرب را توليد مي نمايند.

به عبارت واضح تر، بعد از عمليه احتراق بنزين، سربي که درگازات متصاعد شده (Co2) وجود دارد با عناصر ديگري موجوده در فضا يکجا تعامل کرده و باعث توليد گازات خفه کننده کاربن مونوآکسايد، سلفر آکسايد و توليد ساير آکسايدهاي مختلفه و مضره شده و خطرات خيلي ها جدي را متوجه محيط زيست زنده جان ها مي سازد.

به درستي معلوم نيست که اندازه، پيمانه و درجة مسموميت سرب در فابريکات صنعتي شهر کابل چه مقدار مي باشد؟ اگر به صورت تخمين چنين محاسبه نماييم که اگر يک واسطه نقليه (موتر) چه خفيفه و چه ثقيله و يک جنراتور مؤلد برق، روزانه و شبانه ده ليتر بنزين را مصرف کنند و هر چرخبال  روزانه مقدار 1000 ليتر بنزين را به مصرف برساند. در اين صورت هر واحد واسطه نقليه روزانه مقدار ده گرام سرب را و هر چرخبال روزانه مقدار 1000 هزار گرام سرب را از نل هاي اگزاس شان متصاعد و به هواي کابل پراکنده مي نمايند.

در اتکا به اين محاسبه اگر روزانه 600 هزار واسطه نقليه در سرک ها و جاده هاي هاي شهر کابل در رفت و آمد باشند و به تعداد ده بال چرخبال  روزانه در فضاي کابل در ارتفاع کمتر از 100 متر پرواز کنند به اين حساب روزانه مقدار 600 هزار موتر جمعاً مقدار 6 ميليون ليتر بنزين را به مصرف مي رسانند. دراين صورت 600 هزار عراده موتر روزانه به صورت مجموعي 6 هزار کيلوگرام سرب يعني 6 تن سرب را به فضا و هواي کابل متصاعد مي سازند.

به همين منوال اگر به تعداد ده بال چرخبال‌هاي نظامي مربوط قواي حمايت قاطع و اردوي ملي روزانه در شهرکابل پرواز نمايند، به اين محاسبه مقدار 10 هزار ليتر بنزين را به مصرف مي رسانند که در اين صورت روزانه مقدار ده هزار گرام سرب يعني ده کيلوگرام سرب را در فضاي شهرکابل متصاعد و پراکنده مي سازند که در نتيجه باعث آلوده گي شديد آب و هوا و مسموميت محيط زيست شهرکابل شده و به صحت و سلامتي 6 ميليون تن ساکنان شهرکابل به سختي صدمه وارد مي نمايد. و اين که کدام پژوهش عملي، ريسرج، تحقيقات، تحليل و اناليز، سيستماتيک پيرامون معلوم نمودن اندازه و درجه دقيق مسموميت سرب در هوا، آب ها و خاک شهرکابل از طرف ارگان هاي ذيربط حکومت بي کفايت وحدت ملي صورت گرفته است و يا خير؟ نويسنده مقاله در اين زمينه کدام معلومات مؤثق ندارد.

در حالي که تشخيص و تعيين اندازه درجه مسموميت سرب و رسوبات (جست،  سلفر، بسموت، کروم و سليکات آکسايد) که از ديدگاه توکسينولوژي خطرات جدي را متوجه صحت، سلامتي و زنده گي 6 ميليون تن شهروند کابل مي سازد از جمله مکلفيت هاي اختصاصي و مسؤوليت‌هاي وظيفوي کارکنان وزارت صحت عامه، رياست عمومي حفظ محيط زيست و رياست شهرداري کابل، حکومت وحدت دوسره ملي افغانستان مي باشد.

در شرايط فعلي تراکم و کانسنتريشن آلوده گي و مسموميت آب و هواي شهر کابل سير قهقرايي را مي پيمايد در حالي که سالانه در حدود سه تا چهار هزار تن شهروندان کابل بالاثر آلوده گي شديد محيط زيست جان هاي شان را از دست مي دهند.

اگر از مرز حقيقت و از حريم واقعيت عدول نکنيم، هرگونه اهمال، غفلت وظيفوي واغماض در روند مبارزة جديانه بر عليه آلوده گي بي سابقه محيط زيست شهرکابل يک تعدي و ظلم عريان در برابر صحت، سلامتي و زنده گي 6 ميليون تن ساکنان شهرکابل مي باشد. لاغير.  زيرا آلوده گي شديد محيط زيست همه روزه از ساکنان شهرکابل به نحوي از انحا قرباني مي گيرد.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید