قدس و برخورد درون تمدني در اسلام

قيس احمد قادري

اعلام انتقال سفارت ايالات متحده به قدس، واکنش هاي مختلف و متعددي را به همراه داشت که مهم‌ترين آن:

1- تظاهرات گسترده در تمام کشورهاي اسلامي به استثتاي عربستان سعودي.

2- برگزاري کنفرانس کشورهاي اسلامي به ابتکار ورهبري دولت ترکيه .

3- رد اين تصميم از سوي مجمع عمومي سازمان ملل متحد.

4- تجديد اعلان جهاد عليه اسرائيل و ايالات متحده از سوي برخي گروه هاي جهادي مثل القاعده، حماس و… به استثناي گروه موسوم به داعش(دولت اسلامي).

5- پافشاري ايالات متحده بر تصميم اتخاذ شده و استقبال اين تصميم از سوي دولت اسرائيل و برخي کشورهاي ديگر مثل گواتيمالا.

در اين ميان آنچه سبب حيرت و تعجب جهانيان گرديد موقف  عربستان سعودي که حتا براي سيکولارها و مادي گران اين موضع‌گيري مصداقي بر اين ادعاي‌شان که دليل نگهباني و تبليغ فريضه حج براي مسلمانان از سوي عربستان، نه نفس دين اسلام،  بلکه عايدي است که از آن ناحيه نصيب اين کشور مي‌شود، گرديد) و گروه موسوم به داعش بود( که مسلمانان زيادي به شمول گروه القاعده را به دليل عدم بيعت با اين گروه تکفير مي‌نمايد.) برعکس دو مورد بالا، آنچه در ميان مسلمانان نويد بخش بود، موضعگيري و اقدامات دولت ترکيه به رهبري اردوغان بود. موضع‌گيري ترکيه سبب شد تا مسلمانان زيادي دولت ترکيه و عربستان سعودي را به مقايسه گرفته، اولي را ستايش و دومي را نکوهش کنند، معيار عمدة اين مقياس نوع رژيم حاکم، رهبري و ادعاهاي دو کشور مي‌باشد. عربستان سعودي خود را رهبر جهان اسلام به ويژه اهل سنت مي‌داند. اما رژيم ترکيه کاملاً سيکولاريستي بوده و حتا رهبران اين کشور به شمول شخص اردوغان خود را متعهد به سيکولاريزم مي‌دانند.

آنچه ناگفته مانده و شايد بر اساس نظريه برخوردتمدن‌‎هاي هانتگتون بتوان آن‌را پيامد و بر اساس تيوري توطئه بتوان مهم‌ترين علت تصميم ترامپ گفت. آشکار شدن اختلاف در ميان مسلمانان بود. با وجود آن‌که تمام مسلمانان و کشورهاي اسلامي در برابر اين اقدام واکنش نشان دادند، اما اين اقدامات و واکنش ها، از يک سو همآهنگ و يکسان نبود و از سوي ديگر موضع‌گيري افراد، گروه ها و دولت ها در برابر يکديگر چند برابر، موضع‌گيري آنها در برابر ايالات متحده و اسرائيل بوده است. القاعده تأکيد بر ادامه جنگ نمود (اين جنگ کما في سابق سبب پنچري موترغربي ها و قتل، کشتار، مهاجرت و بيچاره‌گي مسلمانان خواهد شد)، حزب التحرير (بر تأسيس خلافت به عنوان تنها اقدام مناسب و راه حل نهايي براي حل بحران تأکيد نمود و شديدترين و شايد بيشترين انتقادها را از عملکرد اردوغان نمود)، برخي برادران و حتا علماي سلفي مصروف نقد ونکوهش شديد و قوي اردوغان شدند، پاکستان به عنوان تنها کشور اسلامي صاحب اتم، مثل دولت هاي ضعيف نظير افغانستان اعلاميه صادر و در کنفرانس ها مثل حاضرين کارت سرخ و سبز بالا کرد و مصروف تعميق روابط خود با چين و بي ثباتي افغانستان گرديد، طالبان مثل ديگران محکوم و ستايش نمود، احزاب جهادي افغانستان يک تعداد مصروف حفظ سهم خود در حکومت و برخي زبان‌شناسي و حفظ واژه ها را مقدم بر قدس شمردند.

دريافت من در اين مدت از بررسي اقدامات و عملکرد افراد، گروه ها و دولت ها با استفاده از منابع مختلف به ويژه رسانه ها اين است که تصميم رييس جمهور ترامپ سه پيامد مهم تيوريک و عملي در سطح نظام بين الملل از خود برجا گذاشت است:

1- دولت-ملت تنها بازيگر مهم و مؤثر در نظام بين الملل است (منطقاً وقتي يک دولت سيکولار و کاملاً وابسته تنها به خاطر گرايش رهبري آن بتواند کنفرانس بين المللي داير نمايد وتعداد زيادي را جمع کند، چنين ساختاري درصورت تغيير ايدئولوژي و تقويت مادي، خواهد توانست که پيروز جنگ بشود و قواعد نظام بين الملل را اصلاح و تغيير دهد.

2- اختلاف ميان مسلمانان به اندازة وسيع و عميق است که درعمده ترين قضيه ديني، عقيد‌ه‌تي و حيثيتي شان نه تنها که نمي‌توانند اقدام عملي همآهنگ انجام دهند، بلکه ميزان و شدت انتقادهاي‌شان عليه يکديگر به مراتب بيشتر و قوي‌تر نسبت به انتقادشان در برابر غرب و قدرت هاي غربي است.

3- اگر اين تصميم را سنجيده شده و براي سنجش وحدت مسلمانان بگويم، به ساده‌گي مي‌توان گفت تفرقه ميان مسلمانان شديد و عميق است و ايالات متحده به عنوان قدرت هژمون جهان وميراث دار سياست «تفرقه بينداز و حکومت کن» خوب بلد است چگونه اختلافات را حفظ، بحران را مديريت و تسلط خود را حفظ کند و نتيجتاً براي سال‌هاي متمادي حاکم برجهان اسلام بوده و حتا اگر جايگاه خود در نظام بين الملل را براي قدرت ديگري بدهد اين قدرت حد اقل اسلامي نخواهد بود.

نظر من در اين مقاله به عنوان دانشجوي سياست و روابط بين‌الملل و ديدي از برون به موضوع است. بناءً اگردر جايي جرياني نقد وستايش شده باشد نقد و ستايشي از لحاظ پيامد رويکرد است نه نقد ديني و نقدي بر منهج.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید