حکم شرعي درباره‌ي آوازخواني (غناء) و موسيقي

 

نويسنده:  دکتر يوسف قرضاوي  

  ترجمه:  دکتر احمد نعمتي

بخش پنجم

ز- دليل ديگر تحريم‌ کننده‌گان آوازخواني  روايتي است که بيان مي‌دارد:

«إنَّ الغِناءَ يُنْبِتُ النَّفاقَ في القَلْبِ»

(آواز خواندن موجب رويش بذر نفاق در قلب‌هاست.)

اين روايت به عنوان حديثي از پيامبر گرامي (ص) اثبات نشده است، بلکه روايتي است از صحابي پيامبر؛ کسي که معصوم نبوده و اصحاب ديگر، نظر مخالف نظريه‌ي او دارند. بعضي افراد به ويژه متصوفان، بر اين باور اند که آواز و غنا موجب رقّت قلب و ايجاد اندوه و پشيماني بر گناهان مي‌شود و انسان را به سوي پروردگار تشويق و ترغيب مي‌نمايد. به همين خاطر است که اين گروه، غنا را وسيله‌اي براي تجديد حيات و نشاط رواني و برانگيختن شوق و انگيزه‌ي خود مي‌دانند و گفته‌اند: اين عملي است که جز با ذوق، تجربه و ممارست شناخته نمي‌شود. «هر که چشد، مي‌داند» و «شنيدن کي بود مانند ديدن».

به علاوه امام غزالي اين حکم را در مورد آواز خوان مي‌گويد نه در مورد شنونده‌ي آن. هدف آواز خوان اين است که خودش و صدايش را بر ديگران عرضه نمايدو با مکر، دوستي‌اي با مردم برقرار مي‌سازد تا آنان را تشويق کند که به آوازش تمايل نشان دهند. باز هم غزالي آواز چنين آوازخواني را حرام نمي‌داند؛ زيرا اگر دليل حرمت، رويش بذر نفاق در دل‌ها باشد، پوشيدن لباس‌هاي زيبا و سواري مرکب‌هاي فاخر و بهره‌مندي از ساير تجمّلات و تفاخر به دارايي‌ها نفاق را در دل‌ها مي‌کارد، در صورتي که نمي‌توان آنان را حرام دانست. بنابراين، سبب تحريم غنا، فقط ايجاد نفاق در دل‌ها نيست. چه بسيار رفتار مباحي وجود دارد که بيشتر از آوازخواني سبب رويش نفاق در دل‌ها مي‌شود. [الاحياء،ص1151]

همچنين آناني که آواز خواندن را جايز مي‌دانند به اين استدلال مي‌کنند:

«و إذَا رَاَوْ تَجَارَةً أوْ لَهْوٍ انْفَضُّوا إلـَيْهَا وَ تَرَکُوکَ قائِمًا قُلْ ما عِنْدَ الله خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ و مِنَ التِّجَارَةِ وَ اللهُ خَيْرُ الرَّازِقينَ»[22]

ترجمه: «چون داد و ستد، يا سرگرمي مي‌بينند، به سوي آن روي آور مي‌شوند، و تو را در حالي‌که ايستاده‌اي، ترک مي‌کنند. بگو: «آنچه نزد خداست از سرگرمي و از داد و ستد بهتر است و خدا بهترين روزي‌دهنده‌گان است».

در اين آيه خداوند متعال لهو و شادي را با تجارت همراه نموده و مذمت نکرده است، مگر هنگامي که به وسيله‌ي آن، اصحاب از خطبه‌ي پيامبر باز بمانند. لهو نوعي شادي به سبب قدوم کاروان تجارتي بود که نوازنده‌گاني با دف آن را اجرا مي‌کردند.

استدلال ديگر آنان به آن چه از صحابه «رض» روايت شده بر مي‌گردد که آنان عملاً در شنيدن غنا و آواز خواني شرکت مي‌کردند يا حداقل در هنگام شنيدن آن سکوت مي‌نمودند. اصحاب پيامبر الگوي امت بودند و مردم راه هدايت خود را از طريق آنان مي‌يافتند و مي‌يابند. بسياري نيز روايت کرده‌اند که اجماع امتّ بر اباحه‌ي شنيدن غنا جاري است؛ همان‌گونه که بعداً ذکر خواهد شد.

پايان

اشتراک گذاری:

نظر بدهید