آيا پروژة «تاپي» ارمغاني براي صلح در افغانستان خواهد شد؟

 

در اواسط ميزان سال 1373(اکتوبر 1994) بود که سفيرايالات متحده  امريکا در اسلام آباد با جمعي از سفيران ممالک غربي در رکاب جنرال نصير الله بابر وزير داخلة پاکستان با گذر از مسير راه ابريشم در قندهار و هرات به سوي ترکمنستان رفت. اندکي بعد در آخرين روزهاي اکتوبر اين سال گروه تازه ظهور طالبان ولسوالي سرحدي سپين بولدک قندهار را از نيروهاي حزب اسلامي به فرماندهي ملا اخترجان پس  از دو ساعت جنگ تصرف کردند.

دومين درگيري طالبان بعد از جنگ سپين بولدک،  رهايي کاروان جنرال نصير الله بابر وزير داخلة حکومت بي نظير بوتو بود. اين کاروان در آخرين روز اکتوبر اين سال(31 اکتوبر1994)با سي عراده موتر مواد امدادي شامل ادويه و مواد غذايي مي شد که از سوي وزير داخله پاکستان سازمان داده شده بود تا مسير تجارتي پاکستان با آسياي ميانه را باز کند که از راه قندهار ـ هرات مي‌گذشت و کويته را با عشق آباد وصل مي‌کرد.

طالبان تنها پروژة جنرال بابر و پاکستان نبودند تا راه تجارت و دسترسي پاکستاني ها را به آسياي ميانه باز کنند. امريکايي ها با شرکت يونيکال شان نيز به سوي طالبان به عنوان پروژه اي نگاه مي کردند تا از طريق آن ها لوله هاي گاز را از ترکمنستان به سوي شبه قاره هند (پاکستان و هند)تمديد کنند. وقتي طالبان در 26 سپتمبر1996 کابل را تصرف کردند، «مايکل بيردن» رييس پيشين  دفتر سي.آي.اي در اسلام آباد از پيروزي طالبان به وجد آمد و گفت:

«طالبان فعلاً به سرزميني  که پاکستان را به ترکمنستان وصل مي‌کند  سيطره حاصل کرده اند. اکنون ما قادر خواهيم  بود که لولة نفت را از طريق افغانستان کشيده  و گاز و نفت را به بازار هاي جديد انتقال دهيم . همه‌گي بايد احساس راحت کنند.» در فضاي چنين احساس بود که «ماري‌ميلر» معاون شرکت امريکايي يونيکال دفترش را در شهر قندهار تأسيس کرد. يونيکال بسياري از کساني را که در ايالات متحده  امريکا در دهة هشتاد به جنگ افغانستان عليه قواي شوروي و حکومت مورد حمايت آن سرو کار داشتند به حيث مشاور انتخاب کرد. زلمي خليل زاد، عبدالسلام عظيمي رييس پيشين  دانشگاه  کابل که در نيمة دوم دهة هشتاد در ادارة امريکايي مرکز تعليمي براي افغانستان کار مي‌کرد، «جرالد بورد من» رييس سابق دفتر مذکور در پشاور، «روبرت اوکلي» سفيرسابق ايالات متحده  در پاکستان، «چارلزسانتوز» مشاور قبلي  سازمان ملل در امور افغانستان به حيث مشاور و کارمند يونيکال توظيف گرديدند. حامد کرزي نيز در اين دوره به مشاوريت يونيکال استخدام شد.

اما سرکشي هاي طالبان و همراهي شان با القاعده و وقوع حملات يازدهم سپتمبر 2001، احساس راحتي را از مايکل هاي امريکايي و بابرهاي پاکستاني و مشاورين افغاني يونيکال گرفت. پروژة طالبان بر هم خورد و پروژة انتقال انرژي از آسياي ميانه و تجارت با جنوب آسيا از مسير افغانستان مختل و معلق شد.

حالا پس از دونيم دهه جنگ، پروژة انتقال گاز ترکمنستان از مسير افغانستان به سوي پاکستان و هند با نام «تاپي» در حال اجرا است. کار عملي اين پروژه ديروز جمعه در شهر هرات از سوي رييس جمهور غني و سران کشورهاي ترکمنستان، پاکستان و هند افتتاح گرديد.

آيا افتتاح تاپي روزنة صلح و ثبات را براي افغانستان مي گشايد؟

آيا تاپي از تنش و خصومت ميان هند و پاکستان مي کاهد و نقش پاکستان را از دخالت به جنگ به همکاري به صلح و ثبات در افغانستان متحول مي سازد؟

خط پايپ لاين يا لولة گاز تاپي از ميدان گاز گالکنيشن ترکمنستان تا ملتان پاکستان و شهر فازليکاي هند به 1814 کيلو متر مي رسد که از اين ميان 774 کيلومتر آن از افغانستان عبور مي کند. پروژة تاپي بزرگ‌ترين پروژة اقتصادي در منطقه است که براي چهار کشور شامل اين پروژه، بسيار مهم و سود آور است. اين منفعت مشترک اقتصادي مي تواند پروژة تاپي را به پروژة صلح و ثبات در افغانستان و منطقه به خصوص ميان سه کشور افغانستان، پاکستان و هند تبديل کند.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید