مسوده طرح تفاهنمامه همکاري و همآهنگي رسانه ها و نهاد هايي که به تهيه و نشر و پخش گزارشات تحقيقي مي پردازند

 

فهيم دشتي

اتحاديه ملي ژورناليستان افغانستان در ادامه همکاري هاي قبلي با دفتر جامعه باز افغانستان، طرح جديدي را در زمينه مؤثر ساختن گزارشات تحقيقي، با شرح ذيل ارائه مي کند و اميد وار است، مورد تأييد و موافقت شرکاي جامعه باز که در زمينه تهيه و نشر گزارش هاي تحقيقي، فعاليت دارند، قرار گيرد.

ژورناليزم تحقيقي از بخش هاي کمتر رشد يافتة ژورناليزم در افغانستان است و هرچند شماري از رسانه ها و نهاد هاي رسانه يي در سال هاي اخير خواسته اند گام هايي در اين زمينه بردارند، هنوز کمبود هاي جدي در اين عرصه وجود دارد.

اتحاديه ملي ژورناليستان افغانستان با همکاري  جامعه باز افغانستان، در نظر دارد با ايجاد همآهنگي ميان اين نهاد ها و رسانه ها، در ابعاد مختلف، زمينه ساز رشد بيشتر ژورناليزم تحقيقي و گسترش تأثيرگذاري اين گزارش ها در کشور باشد.

خلاصه پيشنهاد هاي ما در اين زمينه، به گونه آتي است:

1- برگزاري نشست هاي منظم با رسانه ها و نهاد هاي رسانه يي که در اين زمينه فعال استند، به ويژه آنهايي که از سوي جامعه باز مورد حمايت قرار دارند، با ديد هدفمند سازي گزارشات تحقيقي و بحث روي سوژه هايي که به صورت پيگير، بايد موضوع گزارشات تحقيقي باشند.

اتحاديه همچنان مي تواند زمينه همکاري نزديک اين رسانه ها و نهاد ها را براي کار مشترک روي سوژه هايي که به منابع و ظرفيت هاي بيشتر نياز دارد، فراهم سازد.

2- برگزاري نشست هاي منظم با نهاد هاي جامعه مدني، به ويژه آن‌هايي که در زمينه هاي مبارزه با فساد و حاکميت قانون فعاليت دارند. اين نهاد ها بر اثر بررسي  هايي که انجام مي دهند به مواردي برمي خورند که مي تواند سوژه هاي قوي براي تهيه گزارشات تحقيقي باشد. از سوي ديگر، گزارشات تحقيقي مي تواند عامل مؤثر در نتيجه بخشي داد خواهي هاي اين نهادها در زمينه مبارزه با فساد و حاکميت قانون باشد.

3- در صورتي که يکي از رسانه ها يا نهاد هاي رسانه يي که به تهيه گزارش هاي تحقيقي مي پردازند، نياز به اطلاعات و معلومات از ولايت هاي مختلف داشته باشد، اتحاديه مي تواند در همآهنگي با همکاران ولايتي خود، به اين نياز پاسخ بگويد. به گونه مثال: اگر در مورد گمرکات يا معادن، قرار باشد يک گزارش تحقيقي آماده شود، بخش عمده معلومات مورد نياز بايد از ولايت ها جمع آوري شود و براي يک خبرنگار يا يک رسانه که در کابل مستقر است، جمع آوري اطلاعات مورد نياز در چنين گزارش‌ها، دشوار خواهد بود؛ اما حضور نماينده‎گان اتحاديه در همه ولايت‌ها، در جمع آوري اطلاعات مورد نياز، تسهيلات بزرگي را فراهم مي تواند.

4- در صورتي که يکي از گزارشگران، با مشکل در زمينه به دست آوردن اطلاعات و معلومات مورد نياز بر مي خورد، اتحاديه مي تواند از نفوذ خود در کميسيون نظارت دسترسي به اطلاعات استفاده کرده و زمينه به دست آوردن اطلاعات مورد نياز به گونه سريعتر را فراهم سازد.

5- از آنجا که گزارشات تحقيقي، عمدتاً به افشاي چهره ها، افراد و نهاد هايي مي پردازد که آغشته با فساد اداري هستند، امکان اين که گزارشگر يا رسانه اي که چنين گزارشات را نشر و پخش مي کند، با مشکلاتي نظير تهديد و خشونت مواجه شود، در چنين مواردي اتحاديه مي تواند:

– در همآهنگي با نهاد هايي که شريک اين طرح هستند، جلو فشار ها و تهديدات را بگيرد.

– در همآهنگي با فدراسيون نهاد هاي ژورناليستان و رسانه هاي افغانستان، به دفع اين گونه تهديدات بپردازد.

– با استفاده از نفوذ خود در کميته مشترک رسانه ها و حکومت که رياست آن را معاون دوم رييس جمهور بر عهده دارد، در رفع و دفع تهديدات و فشار ها، تلاش کند.

6- در صورتي که شرکاي اين تفاهنمامه بخواهند، اتحاديه مي تواند متن گزارش هاي تحقيقي آن‌ها را يا لينک چنين گزارش ها را به بيش از 2000 آدرس ايميل رسانه هاي داخلي و خارجي و نهاد هاي حامي و صنفي خبرنگاران در داخل و خارج بفرستد. اين امر دست کم کمک خواهد کرد که اگر رسانه هاي داخلي به ويژه در ولايت‌ها يا رسانه هاي خارجي خواسته باشند موضوع گزارش تحقيقي نشر شده را پيگيري کنند، به آن دسترسي آسان داشته باشند ودر صورتي که نياز به حمايت از يک گزارشگر و رسانه به دليل نشر يک گزارش تحقيقي وجود داشته باشد، زمان زياد از دست نرود.

در کنار تسهيلات ويژه اي که اتحاديه مي تواند به وجود بياورد و در بالا ذکر شد، نهاد هاي ديگري که اين تفاهمنامه را مي پذيرند، مي توانند در زمينه هاي ذيل، به گونه اي با هم همکار باشند که از يکسو امکان تهيه و نشرو پخش بيشتر گزارش‌هاي تحقيقي فراهم شود واز سويي، از تأثيرات سوء ناشي از نشر اين گزارش ها برگزارشگري که آن را تهيه مي کند يا رسانه اي که به نشر آن مي پردازد، کاسته شده و از جانبي، تأثيرگذاري گزارش هاي تحقيقي در جهت رفع مشکلاتي که در اين گزارش ها به آن پرداخته مي شود، افزايش يابد.

* اکثراً گزارشگران و مسؤولان رسانه ها به دليل نشر برخي ازاخبار و گزارش ها مورد خشونت و تهديد قرار مي گيرند. براي رسيده گي به تهديدات و خشونت ها عملاً ساختار هايي وجود دارد. از آنجا که تهيه ونشر گزارش هاي تحقيقي مي تواند تهديدات بزرگ‌تري را به وجود بياورد، براي حمايت از گزارشگراني که به تهيه گزارش هاي تحقيقي مي پردازند يا رسانه هايي که چنين گزارش ها را نشر مي کنند، گروه حمايت هاي ويژه و مشوره دهي ايجاد شده مي تواند.

* پس از سال هاي طولاني، جامعه رسانه يي افغانستان به مرحله اي رسيده است که مي تواند گزارش هاي تحقيقي مستند و معياري را آماده و پخش نمايد. در واقع يکي از اهداف تهيه و پخش گزارش هاي تحقيقي در ژورناليزم معاصر، در کنار افشاگري مشکلات موجود، رفع اين مشکلات و دادگاهي کردن عاملين آن مي باشد. در اين زمينه، ژورناليزم تحقيقي افغانستان، دست آورد چنداني نداشته است. در کنار عواملي که مي تواند ناشي از عملکرد ضعيف و يا نادرست مسؤولان امور باشد، عدم پيگيري موارد افشا شده در گزارش هاي تحقيقي از سوي خود رسانه ها و به اين ترتيب، نبود فشار دوامدار از سوي رسانه ها بر ادارات و مسؤولان مرتبط، سبب مي شود که نتيجه قابل انتظار از تهيه و پخش گزارش هاي تحقيقي به دست نيايد.

ايجاد زمينه هايي که شرکاي اين طرح بر مبناي يک تفاهم روشن، گزارش هاي تحقيقي نشر شده از سوي يکي از شريکان، را در قالب خبر، گزارش هاي تعقيبي، تبصره ها ، مقالات و استفاده از انواع ديگر اسرار و فنون ژورناليزم، به شمول استفاده از رسانه هاي اجتماعي، پيگيري کنند، مي تواند اين نقص را رفع کند.

* در حال حاضر، شماري از رسانه ها به تهيه و نشر گزارش هاي تحقيقي مي پردازند و در صورتي که کسي به اسنادي که ضميمه اين گزارش ها نشر مي شود، نياز داشته باشد، بايد به هر کدام از اين رسانه ها سر بزند. همچنان خود اين رسانه ها نمي توانند تمام اسناد ضميمه را همراه با گزارش نشر کنند. در صورتي که يک بانک گزارش هاي تحقيقي ايجاد شود، همه شرکا مي توانند گزارش هاي تحقيقي خود و اسناد ضميمه آن را در اين بانک بگذارند که به ساده گي قابل دسترس باشد.

* براي اين که روشن شود، همه شرکا در باز نشر يک گزارش تحقيقي ، سهم فعال دارند، يک سيستم ساده گزارشدهي که در آن با جزئيات، نحوه پيگيري و تعقيب  يک گزارش تحقيقي از سوي ديگر شرکا، شرح شده بتواند، بايد ايجاد شود.

آنچه در بالا ذکر شد، مسوده پيشنهادات در زمينه فراهم آوري همآهنگي، تسهيلات و حمايت هاي لازم براي توسعه دامنه گزارشات تحقيقي است. اين طرح با نظريات شرکاي ديگر غنا يافته و به يک تفاهمنامه ميان همه طرف ها، تبديل شده مي تواند.

اشتراک گذاری:

نظر بدهید